Soru

Zorluk: Orta1876 Kanun-i Esasi ve I. Meşrutiyet Dönemi

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki ilk metni dikkate alındığında, Padişahın Meclis-i Mebusan üzerindeki "fesih yetkisi" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Padişah, anayasal bir sınırlamaya veya meclis ile hükümet arasında bir uyuşmazlık şartına bağlı kalmaksızın meclisi feshetme yetkisine sahiptir.Cevap
  2. B
    Padişahın meclisi feshedebilmesi için Heyet-i Vükela ile meclis arasında bir görüş ayrılığı çıkması ve hükümetin istifa etmesi şarttır.
  3. C
    Meclisin feshedilmesi durumunda, yeni seçimlerin yapılarak meclisin en geç üç ay içinde toplanması anayasal bir zorunluluktur.
  4. D
    Padişah, Meclis-i Mebusan'ı feshettiğinde Heyet-i Ayan üyelerinin de görev süresi kendiliğinden sona ermiş sayılır.
  5. E
    Fesih yetkisinin kullanımı için meclis üyelerinin salt çoğunluğunun onayı veya Şeyhülislam'dan alınacak bir fetva şarttır.

Cevap

Padişahın herhangi bir şart veya uyuşmazlık kuralına bağlı olmaksızın meclisi feshetme yetkisine sahip olması doğru ifadedir.
1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 öncesindeki orijinal metninde Padişah, yasama organı olan Meclis-i Mebusan'ı herhangi bir gerekçe göstermeksizin veya hükümetle meclis arasında bir kriz çıkması şartına bakılmaksızın feshedebilirdi. Bu durum, anayasanın 'padişahçı' karakterinin en belirgin göstergelerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin anayasal çerçevesini belirle
1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 öncesi ilk metni (I. Meşrutiyet) incelenmelidir.
Soru özellikle 1909 değişiklikleri öncesindeki mutlak monarşi ağırlıklı yapıyı sormaktadır.
2
Padişahın yasama üzerindeki fesih yetkisini değerlendir
Orijinal metinde Padişahın fesih yetkisi herhangi bir koşula (uyuşmazlık, süre sınırı vb.) bağlanmamıştır.
Yürütmenin başı olan Padişahın yasama organı üzerindeki mutlak üstünlüğünü belirlemek gerekir.
3
1909 değişikliklerini ayırt et
1909'da fesih yetkisi zorlaştırılmış ve 3 ay içinde seçim şartı getirilmiştir; bu özellikler orijinal metinde yoktur.
Çeldiricilerin büyük çoğunluğu 1909 reformları üzerine kurulmuştur.

Anahtar Kavram

1876 Kanun-i Esasi'de Padişah'ın Mutlak Fesih Yetkisi

Daha Fazla Pratik

1909 değişiklikleri ile Padişahın veto yetkisinin nasıl 'geciktirici veto'ya dönüştüğünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla