Soru

Zorluk: ZorTacir Sıfatının Kazanılması ve Kaybı

Kendi adına bir ticari işletme açtığını sirküler ve gazete ilanları ile halka duyurmuş olan bir devlet memuru, işletmeyi henüz fiilen işletmeye başlamamış ve ticaret siciline tescil ettirmemiştir. Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, bu kişinin hukuki statüsü ve tacir olmanın sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır ve tacir olmanın tüm hak ve borçlarına sahip olur.Cevap
  2. B
    Devlet memuru olması nedeniyle ticari faaliyeti yasak olduğundan, fiilen işletmeye başlamadığı sürece tacir sıfatını hiçbir şekilde kazanamaz.
  3. C
    Gerçek kişilerde tacir sıfatının kazanılması için ticaret siciline tescil kurucu etkiye sahip olduğundan, sadece ilan ile bu sıfat kazanılamaz.
  4. D
    Bu kişi tacir gibi sorumlu tutulsa da, kanunen yasaklı bir iş yaptığı için tacir sıfatının sağladığı haklardan yararlanamaz.
  5. E
    İlanlar sadece bir niyet beyanıdır; tacir sıfatı ancak işletmenin unsurları fiilen bir araya gelip çalışmaya başladığında kazanılır.

Cevap

Fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır ve tacir olmanın tüm hak ve borçlarına sahip olur.
Türk Ticaret Kanunu m. 12/2 uyarınca, bir ticari işletmeyi kurup açtığını sirküler, gazete gibi ilan araçlarıyla halka bildiren gerçek kişi, işletmeyi fiilen işletmeye başlamamış olsa bile 'tacir' sayılır. Aynı Kanun'un 14. maddesi ise devlet memurları gibi ticaret yapması yasaklanmış kişilerin bu yasağa aykırı hareket etmeleri durumunda dahi tacir sıfatını kazanacaklarını açıkça düzenlemiştir. Bu nedenle kişi, fiilen başlamasa ve tescil yaptırmasa dahi yaptığı ilanla tacir sıfatını kazanır ve tacir olmanın tüm hak ve borçlarından sorumlu olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin yaptığı ilanın hukuki etkisini belirle.
Türk Ticaret Kanunu m. 12/2 uyarınca; bir ticari işletmeyi kurup açtığını sirküler, gazete veya diğer araçlarla halka bildiren kişi, fiilen işletmeye başlamasa dahi tacir sayılır.
Kanun, halka güven veren bu tür beyanların sahibini, üçüncü kişilerin korunması amacıyla henüz faaliyete başlamasa bile tacir olarak nitelendirir.
2
Kişisel yasaklılık (devlet memurluğu) durumunun tacir sıfatına etkisini analiz et.
TTK m. 14 uyarınca; kişisel durumları nedeniyle ticaret yapmaktan men edilen kişiler, bu yasağa aykırı hareket ederlerse yine tacir sayılırlar.
Hukuka aykırı bir durumun (memuriyet yasağını delmek), kişiyi tacir olmanın ağır sorumluluklarından (örneğin iflas) kurtarmaması gerekir.
3
Sonuçları birleştir.
Kişi hem m. 12/2 (ilan) hem de m. 14 (yasaklılık) kapsamındaki şartları taşıdığından, tescil veya fiili başlangıç olmasa da tacirdir ve tüm sonuçlara katlanır.
İlan yoluyla tacir sayılma, gerçek kişiler için fiilen işletmeye başlama kuralının kanuni bir istisnasıdır.

Anahtar Kavram

İlan Yoluyla Tacir Sıfatının Kazanılması (Farazi Tacirlik)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla