Examkin

Soru

Zorluk: ZorPara Borçlarının İfası, Mahsup ve Makbuz

Alacaklı (A)’ya karşı tamamı muaccel hale gelmiş iki ayrı para borcu bulunan borçlu (B)’nin borç durumu şöyledir:

I. Birinci borç: 20.00020.000 TL anapara ve 3.5003.500 TL işlemiş faiz (bir taşınmaz rehni ile güvence altına alınmış).
II. İkinci borç: 20.00020.000 TL anapara ve 1.5001.500 TL işlemiş faiz (herhangi bir güvencesi bulunmayan).

Borçlu (B), alacaklıya 5.0005.000 TL tutarında bir ödeme yapmış ancak bu ödemenin hangi borç için olduğunu bildirmemiştir. Alacaklı (A) ise düzenlediği makbuzda paranın 'ikinci borç' için mahsup edildiğini belirtmiş; borçlu (B) bu makbuzu herhangi bir itiraz ileri sürmeksizin teslim almıştır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre, yapılan bu ödemenin mahsubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Ödeme ikinci borca mahsup edilir; bu tutarın önce 1.5001.500 TL tutarındaki faiz borcuna, kalan kısmın ise anapara borcuna sayılması gerekir.Cevap
  2. B
    Ödeme birinci borca mahsup edilir; çünkü kanuni mahsup kuralları uyarınca güvenceli borçlar, güvencesiz borçlara göre mahsupta önceliğe sahiptir.
  3. C
    Borçlu ödeme anında seçim hakkını kullanmadığı için ödeme, her iki borcun anapara ve faiz toplamları oranında orantılı olarak mahsup edilir.
  4. D
    Ödeme ikinci borca mahsup edilir; ancak Türk Borçlar Kanunu'nun temel ilkesi gereği borçlu aksini belirtmedikçe kısmi ödeme doğrudan anaparadan düşülür.
  5. E
    Makbuzda belirtilen borca mahsup yapılması geçersizdir; çünkü mahsup hakkı öncelikle borçluya aittir ve alacaklının bu hakkı tek taraflı kullanması dürüstlük kuralına aykırıdır.

Cevap

Yapılan ödeme, borçlunun makbuzu itirazsız kabul etmesi nedeniyle ikinci borca mahsup edilir ve bu borcun önce faizini, sonra kalan kısmıyla anaparasını karşılar.
Türk Borçlar Kanunu m. 101/2 uyarınca, borçlu ödeme sırasında hangi borcu ödediğini belirtmezse, alacaklı düzenlediği makbuzda bu mahsubu yapabilir. Borçlu makbuzu derhal itiraz etmeden kabul ederse bu mahsup kesinleşir. Mahsup edilen borcun kendi içindeki dağılımı ise TBK m. 100'e tabidir; bu madde uyarınca ödeme önce faize, sonra anaparaya sayılır. Bu durumda 5.0005.000 TL'lik ödeme, makbuzda belirtilen ikinci borcun 1.5001.500 TL'lik faizini kapatır, kalan 3.5003.500 TL ise anaparadan düşülür.

Adım Adım Çözüm

1
Mahsup edilecek borcun belirlenmesi
Ödeme ikinci borca mahsup edilmiştir.
TBK m. 101/2 uyarınca, borçlu ödeme sırasında bildirimde bulunmazsa alacaklı makbuzda mahsup yapabilir. Borçlu bu makbuzu itirazsız kabul ederse mahsup geçerli olur.
2
Borç içindeki mahsup sırasının (Anapara-Faiz-Gider) belirlenmesi
1.5001.500 TL faiz ve 3.5003.500 TL anapara ödenmiş olur.
TBK m. 100 uyarınca, borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse veya alacaklı rıza göstermişse anaparadan düşebilir; aksi halde ödeme önce giderlere, sonra faize ve en son anaparaya sayılır.

Anahtar Kavram

Mahsup hiyerarşisi: Borçlunun beyanı > Makbuzda belirtilen ve itiraz edilmeyen mahsup > Kanuni mahsup kuralları (TBK 102).

Daha Fazla Pratik

Borçlunun makbuza 'derhal' itiraz etmesi durumunda TBK m. 102'deki kanuni mahsup sırasının (vade, güvence, yaş) nasıl işleyeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Para Borçlarının İfası, Mahsup ve Makbuz

Bu konudan daha fazla soru