Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİdarenin Bütünlüğü ve Hiyerarşi

Bir il sınırları içerisinde kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında vali; il milli eğitim müdürü tarafından tesis edilen bir idari işlemi ve o ildeki bir ilçe belediye başkanının aldığı bir kararı mevzuata aykırı bularak denetlemek istemektedir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi bağlamında, valinin söz konusu makamların işlemlerine karşı sahip olduğu denetim yetkilerinin hukuki niteliği ve kapsamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Valinin her iki makam üzerinde de hiyerarşik denetim yetkisi bulunduğundan, idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla her iki işlemi de re'sen kaldırarak yerlerine yeni işlemler tesis edebilir.
  2. B
    Vali, devlet tüzel kişiliğini temsil etmesi sebebiyle il milli eğitim müdürünün işlemini idari vesayet; ilçe belediye başkanının işlemini ise hiyerarşi kurallarına göre denetler.
  3. Vali, il milli eğitim müdürünün işlemini hiyerarşi yetkisine dayanarak hem hukukilik hem de yerindelik bakımından denetleyebilirken; ilçe belediye başkanının işlemini idari vesayet yetkisi kapsamında kural olarak yalnızca hukukilik bakımından denetleyebilir.Cevap
  4. D
    İl milli eğitim müdürlüğü ile ilçe belediyesi merkezden yönetimin taşra teşkilatı içinde yer aldığından, valinin yapacağı denetim her iki durumda da merkezin vesayet denetimi niteliğindedir.
  5. E
    Vali, yerinden yönetim ilkesinin bir gereği olarak ilçe belediye başkanının işlemine karşı hiyerarşik itiraz yolunu kullanırken, il milli eğitim müdürünün işlemini yargı mercilerine taşımak zorundadır.

Cevap

Doğru seçenek, valinin milli eğitim müdürünün işlemini hiyerarşi yetkisiyle hem hukukilik hem yerindelik bakımından; belediye başkanının işlemini ise idari vesayet yetkisiyle kural olarak sadece hukukilik bakımından denetleyebileceğini ifade eden seçenektir.
Doğru seçenek, idarenin bütünlüğü ilkesini sağlayan iki temel araç olan 'hiyerarşi' ve 'idari vesayet' denetimlerinin uygulama alanları ile sınırlarını en doğru şekilde ortaya koyan ifadedir. Vali ile il milli eğitim müdürü aynı kamu tüzel kişiliği (Devlet tüzel kişiliği) içinde yer aldığı için aralarındaki ilişki hiyerarşidir. Hiyerarşik denetim, amire astının işlemini hem hukuka uygunluk (hukukilik) hem de kamu yararına/hizmet gereklerine uygunluk (yerindelik) açısından denetleme yetkisi verir. Ancak ilçe belediyesi, Devletten ayrı, bağımsız bir kamu tüzel kişiliğine (mahalli idare) sahiptir. Devlet tüzel kişiliğini temsil eden vali ile belediye tüzel kişiliğini temsil eden başkan arasındaki denetim ilişkisi idari vesayettir. İdari vesayet, kanunsuz olarak kullanılamayan istisnai bir yetki olup, kural olarak sadece işlemin kanunlara uygunluğu (hukukilik denetimi) ile sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vali ile il milli eğitim müdürü arasındaki hukuki ilişkiyi tespit etme.
Her iki makam da Devlet tüzel kişiliği içinde (merkezi idarenin taşra teşkilatında) yer alır. Bu nedenle aralarındaki denetim aracı 'hiyerarşi'dir.
Aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üst ve ast makamlar arasındaki bağ, hiyerarşik amirlik ilişkisidir.
2
Vali ile ilçe belediye başkanı arasındaki hukuki ilişkiyi tespit etme.
Vali merkezi idareyi (Devlet tüzel kişiliği), belediye başkanı ise mahalli idareyi (Belediye tüzel kişiliği) temsil eder. Farklı tüzel kişilikler arası denetim aracı 'idari vesayet'tir.
İdarenin bütünlüğü ilkesi, ayrı kamu tüzel kişileri arasında, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşlarını denetlemesi olan idari vesayet yetkisiyle sağlanır.
3
Denetim yetkilerinin kapsamını (yerindelik ve hukukilik) karşılaştırma.
Hiyerarşide amir kural olarak hem hukuka uygunluk (hukukilik) hem de amaca uygunluk (yerindelik) denetimi yapabilir. İdari vesayet ise istisnai bir denetim yetkisidir, kapsamı kanunla çizilir ve kural olarak yalnızca hukukilik denetimini kapsar.
Hiyerarşik denetim genel ve kapsamlı iken; idari vesayet sınırlı, istisnai ve kanuni çerçeveye bağlıdır.

Anahtar Kavram

İdarenin Bütünlüğü, Hiyerarşi ve İdari Vesayet
Bu soruyu puanla

Konular

İdarenin Bütünlüğü ve Hiyerarşi

Bu konudan daha fazla soru