Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)

(A)(A) Şirketi, ticari ilişkisi bulunduğu (B)(B) Şirketi'ne olan 500.000 TL500.000 \text{ TL} tutarındaki borcunu vade gününde banka havalesiyle göndermiştir. Ancak bankanın işlem masrafı olarak tutarın içinden 30 TL30 \text{ TL} kesinti yapması nedeniyle (B)(B)'nin hesabına 499.970 TL499.970 \text{ TL} geçmiştir. (B)(B) Şirketi yetkilileri, sırf (A)(A)'yı zor duruma düşürmek amacıyla aradaki 30 TL30 \text{ TL}'lik önemsiz farkı bahane ederek eksik ifa gerekçesiyle ödemeyi bütünüyle reddetmiş, (A)(A)'yı temerrüde düşürmüş ve sözleşmede yer alan 250.000 TL250.000 \text{ TL}'lik cezai şartın tahsili için derhal dava açmıştır.

Buna göre, (B)(B) Şirketi'nin 30 TL30 \text{ TL}'lik eksikliği gerekçe göstererek mahkemeden ağır cezai şartı talep etmesinin reddedilmesinin temel hukuki gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dürüstlük kuralı çerçevesinde, elde edilecek menfaat ile karşı tarafın uğrayacağı zarar arasındaki aşırı oransızlığın hakkın kötüye kullanılması teşkil etmesiCevap
  2. B
    (B)(B) Şirketi'nin alacağını tahsil ederken geçerli olan subjektif iyiniyet (bilmemezlik) ilkesine aykırı davranması
  3. C
    Kanunda somut olayı çözecek bir kural bulunmaması sebebiyle hâkimin kanun boşluğunu doldurarak yeni bir hukuk yaratması
  4. D
    Kural içi boşluk hallerinde hâkimin takdir yetkisini kullanarak sözleşmenin ifa şartlarını re'sen değiştirmesi
  5. E
    (A)(A) Şirketi'nin borcunu eksik ifa etmesinin hakkın kötüye kullanılması sayılması ve bu durumun (B)(B)'nin dava hakkını düşürmesi

Cevap

Hak sahibinin elde edeceği menfaat ile diğer tarafın uğrayacağı zarar arasındaki aşırı oransızlığın, objektif iyiniyet (dürüstlük) kuralına aykırı görülerek hakkın kötüye kullanılması sayılmasıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesine göre herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına (objektif iyiniyet) uymak zorundadır. Bir hakkın kullanılmasının hak sahibine sağlayacağı menfaat ile başkasına vereceği zarar arasında aşırı bir oransızlık (nispetsizlik) varsa, bu durum hakkın açıkça kötüye kullanılması sayılır. Olayda 30 TL30 \text{ TL}'lik önemsiz bir eksikliği bahane ederek 250.000 TL250.000 \text{ TL}'lik cezai şart talep edilmesi, sırf zarar verme kastı taşıdığından ve çıkarlar arasında aşırı bir dengesizlik yarattığından dürüstlük kuralına aykırıdır; bu sebeple hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki menfaat ve zarar dengesinin tespit edilmesi
(B)(B) Şirketi'nin talep ettiği cezai şart tutarı (250.000 TL250.000 \text{ TL}) ile eksik kalan miktar (30 TL30 \text{ TL}) arasında devasa bir oransızlık olduğu tespit edilmiştir.
Bir hakkın kullanımının hukuka uygun olup olmadığını belirlemek için eylemin sağladığı yarar ile verdiği zarar kıyaslanmalıdır.
2
İlgili hukuk kuralının belirlenmesi
Olay, hakların kullanılması sırasındaki sınırları düzenleyen Türk Medeni Kanunu Madde 2 (Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı) kapsamına alınmıştır.
Sözleşmesel hakların katı bir biçimde ve karşı tarafı mahvetmek kastıyla kullanılması hukuk düzenince korunmaz.
3
Kavramsal çeldiricilerin (Subjektif/Objektif iyiniyet) elenmesi
Olayın bir hakkın kazanılmasıyla (subjektif iyiniyet - TMK m. 3) değil, var olan bir sözleşmesel hakkın kullanılmasıyla (objektif iyiniyet - TMK m. 2) ilgili olduğu netleştirilmiştir.
Hukuki gerekçenin tam ve doğru isimlendirilmesi sınav formatının temel şartıdır.

Anahtar Kavram

Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2)
Bu soruyu puanla

Konular

Dürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)

Bu konudan daha fazla soru