Soru

Zorluk: OrtaDüzenleyici İdari İşlemler

İdare hukukunda düzenleyici işlemlerin (yönetmelik, genelge vb.) ve bireysel işlemlerin (atama, disiplin cezası vb.) tabi olduğu hukuki rejimler arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

  1. A
    Düzenleyici işlemler kural olarak genel, soyut ve objektif kurallar getirirken; bireysel işlemler belirli, somut ve sübjektif durumları düzenler.
  2. Bir düzenleyici işlemin yargı yerince iptal edilmesi, bu işleme dayanılarak tesis edilmiş ve dava açma süresi geçerek kesinleşmiş tüm bireysel işlemlerin de kendiliğinden ve otomatik olarak hükümsüz kalması sonucunu doğurur.Cevap
  3. C
    Düzenleyici işlemlerin yürürlüğe girmesi kural olarak yayımlanma (Resmi Gazete vb.) şartına bağlıyken; bireysel işlemler ilgiliye tebliğ edilmekle hukuki sonuç doğurur.
  4. D
    Düzenleyici işlemlerin iptali davasında 'menfaat ihlali' koşulu, idarenin hukuka uygunluğunu denetleme amacı doğrultusunda bireysel işlemlere göre daha geniş ve esnek yorumlanabilmektedir.
  5. E
    Bireysel işlemlere karşı açılan iptal davalarında, dava konusu işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin hukuka aykırı olduğu iddiası bir itiraz (def'i) olarak ileri sürülebilir.

Cevap

Düzenleyici işlemin iptalinin, ona dayalı kesinleşmiş bireysel işlemleri otomatik olarak hükümsüz kılacağı ifadesi yanlıştır.
İdare hukukunda iptal kararları, iptal edilen işlemi tesis edildiği tarihten itibaren hukuk aleminden geriye etkili olarak siler. Ancak bu 'objektif' etki, iptal edilen düzenleyici işleme dayanarak yapılmış ve dava açma süresi geçerek kesinleşmiş olan bireysel işlemlerin 'kendiliğinden' ve 'otomatikman' yok olması sonucunu doğurmaz. Hukuki güvenlik ilkesi gereği, kesinleşmiş işlemler idari istikrar adına korunur. Bu işlemler ancak idarece geri alınarak veya yeni bir yargı kararıyla ortadan kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin niteliğini ve kapsamını karşılaştırın.
Düzenleyici işlemler genel/soyut iken bireysel işlemler özel/somut niteliktedir.
İşlemlerin iptal kararından nasıl etkileneceğini belirlemek için bu ayrım temeldir.
2
İptal kararının hukuki etkisini (objektif ve sübjektif etki) değerlendirin.
İptal kararı düzenleyici işlemi hukuk aleminden siler (objektif etki), ancak bu silinme kesinleşmiş hakları her durumda yok etmez.
Kesinleşmiş idari işlemlerin 'hukuki istikrar' ilkesi kapsamında korunup korunmadığını saptamak gerekir.
3
Kesinleşmiş bireysel işlemlerin durumunu analiz edin.
Dava açma süresi geçmiş işlemlerin, dayanak düzenleyici işlem iptal olsa dahi 'kendiliğinden' kalkmayacağı, sadece 'itiraz' veya 'geri alma' yoluyla gündeme gelebileceği saptanır.
İdari düzenin kaosa sürüklenmesini önleyen 'kesinlik' ve 'güvenlik' prensiplerini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İptal Kararının Geriye Etkisi ve Kesinleşmiş İşlemlerin Durumu
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla