Bir il valiliği, şehir merkezinde yer alan stratejik kamu binalarının güvenliğini sağlamak ve olası terör eylemlerini engellemek amacıyla, sivil insansız hava araçlarının (drone) il genelinde uçurulmasını herhangi bir süre sınırı olmaksızın tamamen yasaklamıştır. Mevcut mevzuatta bu araçların kayıt altına alınması, belirli irtifa sınırlarına uyulması ve hassas bölgelerin önceden işaretlenmesi halinde uçuşuna izin veren teknik takip sistemleri bulunmasına rağmen valilik doğrudan genel yasaklama yoluna gitmiştir.
İdarenin aldığı bu karar, kolluk yetkisinin sınırlarından biri olan "ölçülülük" ilkesi kapsamında değerlendirildiğinde, öncelikle hangi alt unsura aykırılık teşkil etmektedir?
- Gereklilik (zorunluluk); çünkü kamu düzenini korumak için temel hakları daha az sınırlayan ve mevzuatta öngörülen teknik takip yöntemleriyle aynı sonuca ulaşılabilecekken en ağır müdahalenin seçilmiş olmasıdır.Cevap
- BElverişlilik (uygunluk); çünkü genel bir yasaklama kararının alınması, stratejik tesislerin güvenliğini sağlama ve terör riskini azaltma amacını gerçekleştirmeye hizmet etmemektedir.
- CDar anlamda orantılılık; çünkü idarenin takdir yetkisini kullanırken mülkiyet hakkı ile seyahat hürriyeti arasında kurduğu hiyerarşik sıralama Anayasa'daki temel haklar dengesini bozmaktadır.
- DYetki unsuru; çünkü mülki idare amirlerinin kamu düzenini sağlamak amacıyla bu tür genel düzenleyici işlemler ve yasaklamalar yapma yetkisi hukuk sistemimizde tanımlanmamıştır.
- EAdli kolluk faaliyeti; çünkü suç işlenmesini engellemeye yönelik bu tür kesin ve genel yasaklar ancak bir ceza soruşturması kapsamında hakim kararıyla hayata geçirilebilir.
Cevap
Gereklilik (zorunluluk) ilkesine aykırıdır; çünkü hedeflenen amaca temel hakları daha az sınırlayan alternatif yöntemlerle ulaşılabilecekken en ağır yöntemin seçilmesi gereklilik unsurunu sakatlar.
İdare hukukunda kolluk yetkisinin sınırlarını çizen ölçülülük ilkesinin en kritik unsurlarından biri 'gereklilik' (zorunluluk) ilkesidir. Bu ilke uyarınca idare, bir amaca ulaşmak için birden fazla araç arasından temel hak ve özgürlükleri en az sınırlayanı seçmek zorundadır. Olayda teknik takip ve kayıt sistemleri gibi daha hafif yöntemler varken doğrudan 'tamamen yasaklama' yoluna gidilmesi, işlemin gereklilik unsuruna aykırı olduğunu ve dolayısıyla ölçüsüz olduğunu gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ölçülülük ilkesinin gereklilik (zorunluluk/minimal müdahale) alt unsuru
Daha Fazla Pratik
Ölçülülük ilkesinin üç alt unsurunun (elverişlilik, gereklilik, dar anlamda orantılılık) sıralı denetimini içeren diğer senaryolara göz atınız.
Tahmini Süre:2m 0s