Soru

Zorluk: Çok zorYazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

2017 Anayasa revizyonu sonrası Türk hukuk düzenindeki yazılı kaynaklar ve bu kaynaklar arasındaki öncelik ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Temel hak ve hürriyetlere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar ile kanunların çelişmesi halinde, yargı organları antlaşma hükümlerini öncelikle uygulamakla yükümlüdür.
  2. Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer aldığı için mevcut kanun hükümlerini ilga edemez veya bu hükümlerde değişiklik yapamaz.Cevap
  3. C
    Bir uyuşmazlığın çözümünde kanunda ve örf-adet hukukunda uygulanabilir bir kuralın bulunmaması 'hukuk boşluğu'dur ve bu durumda hâkim, bizzat kanun koyucuymuş gibi hareket ederek kural koyar.
  4. D
    Kanun koyucu tarafından bir meselenin bilerek düzenlenmediği 'kural içi boşluk' hallerinde hâkim, yeni bir kural yaratmak yerine kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde takdir yetkisini kullanır.
  5. E
    Bir hakkın dürüstlük kuralına açıkça aykırı olarak kullanılması ve bu kullanımın başkasına zarar vermesi durumunda, söz konusu hak kullanımı hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer aldığı için mevcut kanun hükümlerini ilga edemez veya bu hükümlerde değişiklik yapamaz ifadesi yanlıştır.
Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca çıkarılır ve normlar hiyerarşisinde 'kanun' düzeyinde kabul edilir. Bu nedenle, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin aksine, OHAL kararnameleri kanunla düzenlenen alanlarda yeni düzenlemeler yapabilir, mevcut kanun hükümlerini değiştirebilir veya yürürlükten kaldırabilir. Dolayısıyla bu kararnamelerin kanunların altında yer aldığı ve kanunları değiştiremeyeceği yönündeki ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı kaynakların hiyerarşik sıralamasını analiz etme
Türk hukukunda hiyerarşi; Anayasa, Kanun/Milletlerarası Antlaşma/OHAL CBK, Olağan CBK ve Yönetmelik şeklindedir.
Hangi normun hangisine üstün olduğunu belirlemek için temel piramidi hatırlamak gerekir.
2
Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki niteliğini değerlendirme
OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, olağan dönem kararnamelerinden farklı olarak kanun gücündedir.
Anayasa m. 119 uyarınca OHAL CBK'lar, kanunla düzenlenen alanlarda düzenleme yapabilir ve kanunları askıya alabilir/değiştirebilir.
3
Milletlerarası antlaşmaların statüsünü kontrol etme
Temel haklara ilişkin antlaşmalar kanunla çelişirse antlaşma üstündür (Anayasa m. 90/5).
İnsan hakları belgelerine verilen anayasal önceliği doğrulamak gerekir.
4
Hâkimin kural uygulama ve boşluk doldurma yetkisini teyit etme
Hukuk boşluğunda hukuk yaratılır, kural içi boşlukta takdir yetkisi kullanılır.
Yazılı kaynakların eksikliği durumunda başvurulacak yöntemlerin doğruluğunu kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve OHAL Düzenlemelerinin Hukuki Statüsü
Bu soruyu puanla