5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, Belediye Kanunu ve idare hukuku prensipleri çerçevesinde; idari kolluk makamları, personeli ve bu makamların tesis ettiği işlemlerin hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Valinin, il sınırları içerisinde görev yapan belediye zabıta personelinin hizmet yerini değiştirme veya bu personel üzerinde doğrudan disiplin yetkisi kullanma hakkına sahip olması, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki hiyerarşi yetkisinin bir sonucudur.Cevap
- Bİl emniyet müdürü ve ilçe emniyet müdürü, kendi teşkilatları içerisinde en üst düzey yönetici olmalarına rağmen, halkın genelini bağlayan düzenleyici işlem (genel emir) tesis etme yetkisine sahip 'idari kolluk makamı' statüsünde kabul edilmezler.
- CMülki idare amirinin ilçe genelinde kamu düzenini korumak amacıyla belirli bir bölgede seyyar satıcılığı yasaklayan kararı 'düzenleyici kolluk işlemi' niteliğindeyken, bu yasağa aykırı davranan bir işletmeye verilen faaliyetten men kararı 'bireysel kolluk işlemi' niteliğindedir.
- DGümrük muhafaza memurları ve orman muhafaza memurları gibi belirli bir hizmet alanında kolluk yetkisi kullanan görevliler 'özel idari kolluk personeli' kategorisinde yer alırken; polis ve jandarma 'genel idari kolluk personeli' sayılır.
- EMahalli idari kolluk makamlarının (belediye meclisi, encümeni vb.) kendi görev alanlarında tesis ettikleri kolluk işlemleri, mülki idare amirlerinin genel kamu düzenini sağlamaya yönelik üstün yetkilerini ortadan kaldırmaz ve çatışma durumunda genel kolluk yetkisi öncelik kazanır.
Cevap
Valinin belediye zabıtası üzerinde hiyerarşi yetkisine sahip olduğunu ve doğrudan disiplin cezası verebileceğini savunan ifade yanlıştır.
İdare hukukunda hiyerarşi yetkisi sadece aynı tüzel kişilik içerisindeki üstün ast üzerindeki yetkisidir. Vali devlet tüzel kişiliğini, belediye zabıtası ise belediye tüzel kişiliğini temsil eder. Dolayısıyla aralarındaki denetim ilişkisi 'idari vesayet'tir. İdari vesayet yetkisi ise kural olarak vesayet makamına, yerinden yönetim kuruluşunun personeli üzerinde doğrudan disiplin cezası verme veya görev yerini değiştirme gibi yetkiler tanımaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı ile Kolluk Makamı-Personeli Farkı