Soru

Zorluk: ZorUnsur Yanılgısı (Fiili Hata)

Bir tiyatro oyununda sahnelenecek olan silahlı çatışma sahnesi öncesinde, oyuncu (A)'ya kullanması için sahnede görevli dekor sorumlusu tarafından boş bir kurusıkı tabanca verileceği bildirilmiştir. Ancak (A), sahne arkasında hazırlık yaparken kendi kullanacağı kurusıkı tabanca yerine, tiyatronun güvenlik görevlisinin masanın üzerine kısa süreliğine bıraktığı ve dış görünüş itibarıyla kurusıkı tabancaya çok benzeyen gerçek ve dolu tabancayı yanlışlıkla alır. Sahnede rolü gereği diğer oyuncu (B)'ye doğru nişan alıp tetiği çeken (A), gerçek silahtan çıkan mermiyle (B)'nin ağır yaralanmasına neden olur. Olay sonrası yapılan incelemede, (A)'nın silahı eline aldığında gerçek silah olup olmadığını kontrol etmediği ve asgari özeni göstermediği saptanmıştır.

Buna göre, (A)'nın ceza sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (A), suçun maddi unsurlarına ilişkin fiili hataya düşmüştür. Bu hata kastı ortadan kaldırır; ancak gerekli dikkat ve özen gösterildiğinde kaçınılabilir nitelikte olduğundan, (A) taksirle yaralama suçundan sorumlu tutulur.Cevap
  2. B
    Olayda hedefte sapma (aberratio ictus) söz konusudur. (A), kurgusal eylemden saparak gerçek bir neticeye neden olduğu için olası kastla yaralama suçundan sorumlu tutulur.
  3. C
    Olayda şahısta hata (error in persona) bulunmaktadır. (A), rol icabı eylemde bulunacağı kişi ile gerçekte zarar gören kişiyi karıştırdığı için kasten yaralama suçundan sorumluluğu devam eder.
  4. D
    (A), işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını bilemediği için yasaklılık yanılgısına düşmüştür. Bu yanılgı kusurluluğu tamamen ortadan kaldırdığından ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir.
  5. E
    (A), elindeki silahın gerçek olma ihtimalini öngörmemesine rağmen netice gerçekleştiğinden, eylemi olası kast kapsamında değerlendirilir ve olası kastla yaralama suçundan cezalandırılır.

Cevap

Doğru yanıt, (A)'nın suçun maddi unsurlarına ilişkin fiili hataya düştüğünü, bu hatanın kastı kaldırdığını ancak kaçınılabilir olması nedeniyle taksirle yaralama suçundan sorumlu tutulacağını belirten seçenektir.
TCK m. 30/1 uyarınca, fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kimse kasten hareket etmiş olmaz. (A), sahnede kullandığı tabancanın gerçek ve dolu olduğunu bilmediği için suçun maddi unsurlarında (kullanılan araçta) fiili hataya düşmüştür. Bu hata kastı kaldırır. Ancak olayda (A)'nın silahı kontrol etmeyerek asgari özeni göstermediği açıkça belirtildiğinden, bu hata kaçınılabilir niteliktedir. TCK m. 30/1'in ikinci cümlesi gereğince, hatanın kaçınılabilir olduğu durumlarda taksirli sorumluluk hali saklıdır. Yaralama eyleminin taksirli hali (taksirle yaralama) ceza kanununda bağımsız bir suç tipi olarak düzenlendiğinden, (A) olaydan kasten değil, taksirle yaralama suçundan sorumlu tutulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki yanılgının türünü belirleme.
(A)'nın elindeki silahın kurusıkı yerine gerçek tabanca olduğunu bilmemesi, suçun maddi unsurlarında hataya düştüğünü (fiili hata) gösterir.
TCK m.30/1 uyarınca fiilin icrası sırasında kanuni tanımdaki maddi unsurları bilmemek unsur yanılgısıdır.
2
Hatanın kast üzerindeki etkisini değerlendirme.
Maddi unsurlardaki fiili hata failin kastını ortadan kaldırır. Bu nedenle (A) kasten yaralamadan sorumlu tutulamaz.
Kasten hareket etmiş sayılmak için fiilin tüm maddi unsurlarının bilinmesi ve istenmesi zorunludur.
3
Hatanın kaçınılabilirliğini ve taksir sorumluluğunu inceleme.
Olayda (A)'nın kontrol yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle hatası kaçınılabilirdir. Yaralama suçunun taksirle işlenmesi kanunda suç olarak tanımlandığı için (A) taksirle yaralamadan sorumlu olur.
TCK m.30/1 gereğince, hata kaçınılabilir ise ve eylemin taksirli hali kanunda cezalandırılıyorsa taksirli sorumluluk saklı tutulur.

Anahtar Kavram

Unsur Yanılgısı (Fiili Hata) ve Taksirli Sorumluluk İlişkisi
Bu soruyu puanla