Soru

Zorluk: ZorMüteselsil Borçlulukta İç İlişki ve Rücu Hakkı

Ahmet, Berk ve Can, alacaklı (D)’ye karşı 150.000150.000 TL tutarındaki bir borçtan müteselsil borçlu olarak sorumludurlar. Borçluların kendi aralarındaki iç ilişkide Ahmet borcun 1/51/5’inden, Berk 2/52/5’inden ve Can ise 2/52/5’inden sorumludur. Ahmet, vadesi gelen borcun tamamını alacaklı (D)’ye ödemiştir. Ancak rücu aşamasında borçlulardan Can’ın tamamen ödeme güçsüzlüğü (aciz) içinde olduğu ve payına düşen miktarın kendisinden tahsil edilemeyeceği kesinleşmiştir. Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca bu durumda Ahmet, rücu hakkı kapsamında Berk’ten en fazla ne kadar talep edebilir?

  1. A
    60.00060.000 TL
  2. B
    90.00090.000 TL
  3. 100.000100.000 TLCevap
  4. D
    120.000120.000 TL
  5. E
    150.000150.000 TL

Cevap

Ahmet, Berk'ten toplamda 100.000100.000 TL talep edebilir.
Türk Borçlar Kanunu m. 167 uyarınca, müteselsil borçlulardan birinin ödediği miktar kendi payını aşarsa, diğerlerine rücu edebilir. Eğer borçlulardan biri ödeme güçsüzlüğü (aciz) içindeyse, onun payı diğer borçlular arasında payları oranında paylaştırılır. Bu senaryoda Ahmet ve Berk arasındaki oran 1:21:2 olduğu için, Can'ın 60.00060.000 TL'lik payının 40.00040.000 TL'si Berk'in üzerine kalır. Berk'in kendi asıl payı olan 60.00060.000 TL ile birleştiğinde toplam rücu edilecek tutar 100.000100.000 TL olur. Ayrıca TBK m. 168 uyarınca, borcu ödeyen borçlu, alacaklının haklarına ödediği miktar oranında halef olur.

Adım Adım Çözüm

1
Borçluların başlangıçtaki iç ilişki paylarını hesaplayın.
Ahmet: 150.000×1/5=30.000150.000 \times 1/5 = 30.000 TL; Berk: 150.000×2/5=60.000150.000 \times 2/5 = 60.000 TL; Can: 150.000×2/5=60.000150.000 \times 2/5 = 60.000 TL.
Müteselsil borçlulukta aksi kararlaştırılmadıkça borçlular iç ilişkide eşit sorumludur, ancak burada özel paylar belirlenmiştir.
2
Ödeme güçsüzlüğü (aciz) içinde olan borçlunun payının dağıtım oranını belirleyin.
Ahmet ve Berk arasındaki oran 1/51/5’e 2/52/5 yani 1:21:2’dir.
TBK m. 167/2 uyarınca, borçlulardan birinden rücu edilemeyen miktar, diğerleri arasında payları oranında dağıtılır.
3
Can'ın 60.00060.000 TL tutarındaki payını Ahmet ve Berk arasında paylaştırın.
Toplam pay birimi: 1+2=31 + 2 = 3. Birim başına düşen: 60.000/3=20.00060.000 / 3 = 20.000 TL. Ahmet'in ek yükü: 20.00020.000 TL; Berk'in ek yükü: 40.00040.000 TL.
Aciz içindeki borçlunun yükü, kalan borçluların iç ilişki payları ile orantılı olarak bölüştürülmelidir.
4
Berk'in Ahmet'e karşı sorumlu olduğu toplam rücu miktarını bulun.
Berk'in asıl payı (60.00060.000 TL) + Acizden gelen ek yük (40.00040.000 TL) = 100.000100.000 TL.
Rücu hakkı, ödeyen borçlunun diğerlerinden talep edebileceği nihai iç yükümlülük miktarını ifade eder.

Anahtar Kavram

Müteselsil borçlulukta iç ilişki, paylaştırma ve rücu aşamasında ödeme güçsüzlüğünün sonuçları.

Daha Fazla Pratik

Müteselsil borçlulukta alacaklının borçlulardan birini ibra etmesinin diğer borçluların rücu haklarına etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla