Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKıymetli Evrakın Tanımı ve Temel Özellikleri

Kıymetli evrakın tanımında yer alan "hakkın senede bağlılığı" (mündemiç olması) ilkesi gereği, senet ile senette yer alan hak arasında koparılamaz bir bağ mevcuttur. Bu bağın en somut sonucu olarak, bir senedin zayi olması (kaybolması, çalınması veya yok olması) durumunda senede bağlı olan hakkın hukuki akıbetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kıymetli evrakın zayi olmasıyla birlikte senetteki hak da hukuk düzeninden tamamen silinir ve borçlu borcundan kendiliğinden kurtulur.
  2. B
    Hak sahibi, senedi ibraz edemese dahi senedin düzenlenmesine yol açan temel borç ilişkisine (örneğin satış sözleşmesine) dayanarak borçludan her zaman ifa talebinde bulunabilir.
  3. Senet zayi olsa da hak varlığını sürdürür; ancak mahkemeden senedin iptaline dair bir karar alınmadığı sürece, bu hakkın borçluya karşı ileri sürülmesi veya başkasına devredilmesi mümkün değildir.Cevap
  4. D
    Kıymetli evrakın "soyutluk" özelliği gereği, alacaklı senedin zayi olduğunu ispatlarsa, borçlu senedin iadesini istemeksizin ödeme yapmakla yükümlüdür.
  5. E
    Hakkın senede bağlılığı ilkesi sadece hamiline yazılı senetler için geçerli olup nama yazılı senetlerde senedin zayi olması hak kullanımına engel teşkil etmez.

Cevap

Senet zayi olsa da hak varlığını sürdürür; ancak mahkemeden senedin iptaline dair bir karar alınmadığı sürece, bu hakkın borçluya karşı ileri sürülmesi veya başkasına devredilmesi mümkün değildir.
Kıymetli evrakın en temel özelliği olan hakkın senede bağlılığı ilkesi uyarınca, hak ancak senetle birlikte var olur, senetle devredilir ve senet borçluya ibraz edilerek talep edilir. Senet zayi olduğunda hak sahibi hakkını kullanamaz duruma düşer (hakkın felce uğraması). Bu durumun tek hukuki çözümü, mahkemeden alınacak bir iptal kararıdır. Bu karar, zayi olan senedin fiziksel varlığının yerine geçer ve hak sahibine hakkını senetsiz kullanma imkanı tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kıymetli evrak tanımının analiz edilmesi
Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 645 uyarınca kıymetli evrak; hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve devredilemediği senetlerdir.
Hakkın senede bağlılığı (mündemiç olması) ilkesini anlamak için temel yasal tanım esastır.
2
Senedin zayi olması durumunun değerlendirilmesi
Senet fiziksel olarak yok olsa bile, senedin temsil ettiği alacak hakkı hukuken sona ermez; ancak "donmuş" bir vaziyete girer.
Senet ile hak arasındaki bağ, senedin ibrazını hakkın kullanımı için zorunlu kılar.
3
İptal davası mekanizmasının belirlenmesi
Zayi olan senedin yerine geçmek üzere mahkemeden alınan iptal kararı, hak sahibine senedi elinde bulundurmasa bile hakkını kullanma veya yeni bir senet düzenlenmesini isteme yetkisi verir.
Hakkın senede bağlılığı ilkesinin tek yasal istisnası/çözümü iptal davasıdır.

Anahtar Kavram

Hakkın Senede Bağlılığı (Mündemiçlik)

Daha Fazla Pratik

Kıymetli evrakta kamu güveni ilkesinin, senedin şekil şartlarındaki eksiklikler ve iptal davası süreci üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Kıymetli Evrakın Tanımı ve Temel Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru