Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısı içerisinde, bir Bakanlık bünyesinde görev yapan Genel Müdürün hizmetin yürütülmesine ilişkin tesis ettiği bireysel bir işlemin, ilgili Bakan tarafından 'hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun olmadığı' gerekçesiyle iptal edilerek yerine yeni bir işlem tesis edilmesi durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bakan ile Genel Müdür arasındaki ilişki hiyerarşi ilişkisidir; hiyerarşi amiri astın işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleyebilir ve bu denetim sonucunda işlemi değiştirerek yeniden tesis edebilir.Cevap
- BBakanın bu denetimi gerçekleştirebilmesi için ilgili kanunda kendisine 'yerinden yönetim kuruluşlarını denetleme' yetkisinin açıkça ve ayrıca tanınmış olması zorunludur.
- CGenel Müdürlük makamı ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu için Bakanın bu işlemini ancak idari yargıda iptal davası açarak gerçekleştirmesi mümkündür.
- DHiyerarşi denetimi kural olarak sadece işlemin hukukiliği ile sınırlı olduğundan, Bakanın 'yerindelik' gerekçesiyle yaptığı bu müdahale yetki tecavüzü teşkil eder.
- EBakan, Genel Müdürün yerine geçerek bizzat işlem tesis edemez; hiyerarşi yetkisi sadece astın işlemini sakatlayan unsurları tespit ederek işlemi alt makama iade etmekle sınırlıdır.
Cevap
Bakan ile Genel Müdür arasındaki ilişki hiyerarşi ilişkisidir ve hiyerarşi amiri astın işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleyebilir, işlemin içeriğini değiştirerek yeniden tesis edebilir.
Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğü ilkesini sağlayan iki temel araçtan biri hiyerarşidir. Hiyerarşi yetkisi, aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki üst makamın ast makam üzerindeki denetim gücünü ifade eder. Bu yetki, kanunla açıkça düzenlenmiş olmasına gerek duyulmaksızın idari teşkilatın doğal bir sonucudur. Hiyerarşi amiri, astın tesis ettiği işlemleri sadece mevzuata uygunluk (hukukilik) açısından değil, aynı zamanda kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygunluk (yerindelik) açısından da denetleyebilir. Bu denetim sonucunda işlemi iptal edebilir, geri alabilir, kaldırabilir veya işlemin içeriğini değiştirerek yeni bir işlem tesis edebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hiyerarşi Denetimi ve Kapsamı
Daha Fazla Pratik
İdari vesayet makamının bir işlemi yerindelik yönünden denetleyemeyeceği kuralının istisnalarını ve hiyerarşi amirinin 'kanunsuz emir' konusundaki anayasal sorumluluklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s