Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkim, ilgili konuda ne yazılı bir kanun hükmü ne de uygulanabilir bir örf ve âdet hukuku kuralı bulunduğunu tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun . maddesi uyarınca "hukuk yaratma" yetkisini kullanacak olan hâkimin, oluşturacağı kuralın niteliği bakımından uyması gereken temel esas aşağıdakilerden hangisidir?
- Kendisini kanun koyucu yerine koyarak, uyuşmazlığa sadece o olay için değil, benzer olaylar için de uygulanabilecek genel ve soyut bir kural getirmelidir.Cevap
- BTakdir yetkisini kullanarak, somut olayın özelliklerine göre sadece o uyuşmazlığa özgü bireysel ve somut bir çözüm üretmelidir.
- CKanunda yer alan benzer bir hükmü kıyas yoluyla uygulayarak uyuşmazlığı kural içi boşluk çerçevesinde karara bağlamalıdır.
- DHukuk yaratma yetkisi sadece Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'na ait olduğundan, uyuşmazlığı çözmekten kaçınarak dosyayı ilgili kurula iletmelidir.
- EYazılı hukukta hüküm bulunmadığını saptadığı anda, örf ve âdet hukukunun varlığını araştırmasına gerek kalmaksızın doğrudan kendi kuralını oluşturmalıdır.
Cevap
Hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak benzer olaylara da uygulanabilecek genel ve soyut bir kural oluşturmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun . maddesine göre, kanunda ve örf-âdet hukukunda uygulanabilir bir hüküm yoksa hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak karar verir. Hâkimin bu süreçte yarattığı kural, tıpkı bir kanun hükmü gibi genel ve soyut nitelikte olmalıdır. Bu, hâkimin sadece o anki somut uyuşmazlığı çözmesi değil, gelecekte ortaya çıkabilecek benzer uyuşmazlıklar için de uygulanabilir bir norm tesis etmesi anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuk Boşluğunda Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi ve Kuralın Genel-Soyut Niteliği