Examkin

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar

12 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler ışığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevi, bu kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevinin anında sona ereceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü görev ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 5. fıkrasına göre, Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer. Yalnızca Yüce Divana sevk edilmiş olmak, yargılama süreci tamamlanıp mahkûmiyet kararı kesinleşmeden görevi sona erdirmez. Bu durum, masumiyet karinesinin bir yansıması olarak 2017 değişiklikleriyle netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması aşamalarını değerlendir
Soruşturma teklifi (301301), açılması (35\frac{3}{5}) ve sevk (23\frac{2}{3}) aşamaları doğru verilmiştir.
Anayasa madde 106106 üzerindeki sayısal verilerin doğruluğunu teyit etmek.
2
Sevk kararının hukuki sonuçlarını incele
Yüce Divana sevk edilen kişinin görevi devam eder.
20172017 Anayasa değişikliği öncesindeki 'sevk ile bakanlıktan düşme' kuralının yürürlükten kalktığını belirlemek.
3
Görevin sona erme şartını tespit et
Görevin sona ermesi için 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet' gerekmektedir.
Anayasa'nın açık hükmü olan mahkûmiyet şartını referans almak.

Anahtar Kavram

Cezai Sorumluluğun Hukuki Sonuçları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve 'görev suçu' kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri sonrası yürürlükte olan hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk süreçleri ile bu süreçlerin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılan bir bakanın görevine devam etmesinde hukuki bir engel bulunmamakla birlikte; ancak Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi halinde görevi sona erer.

Cevap

Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi halinde görevi sona erer ifadesi yanlıştır; çünkü görev, Yüce Divan'a sevk kararı ile sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 6. fıkrası açıkça 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' hükmünü amirdir. Dolayısıyla, görevin sona ermesi için Yüce Divan'ın yargılama sonucunda bir mahkûmiyet kararı vermesi beklenmez; TBMM Genel Kurulu'nda alınan sevk kararı bu sonucu doğurmak için yeterlidir. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divan'a sevki halindeki durumdan (görevinin devam etmesi) farklılık gösterir ve adayların en çok karıştırdığı teknik noktalardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 106/6 hükmünü analiz et.
İlgili fıkra: 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.'
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluğunun hukuki sonuçlarını belirlemek.
2
Cumhurbaşkanının sorumluluğu (Madde 105) ile karşılaştır.
Cumhurbaşkanı Yüce Divan'a sevk edildiğinde görevi sona ermez (sadece seçim kararı alamaz), ancak yardımcılar ve bakanlar için durum farklıdır.
Sistem içindeki makam farklarından kaynaklanan usul farklılıklarını ayırt etmek.
3
Mahkûmiyet şartının ne zaman devreye girdiğini kontrol et.
Mahkûmiyet, eğer seçilmeye engel bir suçtan ise, kişinin tekrar bu makamlara gelmesini engeller; ancak mevcut görevin sona ermesi için 'sevk' yeterlidir.
Görevin sona erme anını tam olarak tespit etmek.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Görevin Sona Erme Anı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını tablolaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden birinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı ile ilgili ortaya çıkan hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekili olan bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar TBMM üyeleri arasından atanabilirler. Ancak bir milletvekili bu görevlerden birine atandığı takdirde, yasama ve yürütme organları arasındaki kesin ayrılık gereği milletvekilliği sıfatı atama ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 106. maddesi incelenir.
Maddenin ilgili fıkrasında milletvekillerinin bu görevlere atanmasına ilişkin hüküm bulunur.
Yürütme organının üyeleri ile yasama organı arasındaki ilişkiyi belirleyen temel kuralı tespit etmek.
2
Maddedeki 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan atanırlarsa üyelikleri sona erer' ifadesi değerlendirilir.
Atamanın yapılmasıyla birlikte üyeliğin otomatik olarak bittiği anlaşılır.
Anayasal hükmün doğrudan sonucunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organlarının Ayrılığı (Milletvekilliği ile Bakanlık Görevinin Bağdaşmazlığı)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde hangilerinin TBMM kararıyla, hangilerinin kendiliğinden gerçekleştiğini karşılaştırmalı bir tablo ile çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az ne kadarlık çoğunluğunun gizli oyu gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyu gerekir.
1982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması teklif edilebilir. Meclis, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (35\frac{3}{5}) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 106106. maddesinde düzenlenen cezai sorumluluk sürecinin aşamaları analiz edilir.
Süreç; teklif, görüşme/karar ve Yüce Divan'a sevk aşamalarından oluşur.
Her aşama için farklı anayasal çoğunluklar belirlenmiştir.
2
Soruşturma açılmasına 'karar verilmesi' aşaması için gereken nitelikli çoğunluk tespit edilir.
Üye tamsayısının beşte üçü (35\frac{3}{5}), yani güncel meclis yapısında 360360 milletvekilinin gizli oyu gereklidir.
Bu aşama, yürütme organının denetlenmesinde kritik bir eşiktir ve nitelikli çoğunluk şartına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayısı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, herhangi bir nedenle boşalan bir bakanlık makamına yapılacak yeni atama ve bu süreçteki vekalet ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalan bakanlığa en geç on beş gün içinde yenisi atanır ve yenisi atanana kadar bakanlığa Cumhurbaşkanınca görevlendirilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.

Cevap

Boşalan bakanlığa en geç on beş gün içinde yenisi atanır ve bu süreçte vekalet görevi Cumhurbaşkanınca görevlendirilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 6. fıkrasına göre, bakanlık makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde en geç on beş gün içinde yeni bir atama yapılır ve bu süre zarfında bakanlığa, Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder. Bu düzenleme yürütme erkinin sürekliliğini ve hiyerarşik bütünlüğünü korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 106. maddesindeki bakanlıkların boşalmasına ilişkin hükmü inceleyin.
Bakanlık makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, en geç on beş gün içinde yeni bir atama yapılması gerektiği tespit edilir.
Yürütme hizmetlerinin aksamaması için Anayasa kesin bir süre öngörmüştür.
2
Vekalet makamının kim olduğunu belirleyin.
Vekalet görevinin, Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilecek bir 'Cumhurbaşkanı yardımcısı' tarafından yürütüleceği sonucuna ulaşılır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlara vekalet etme yetkisi hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanı yardımcılarına verilmiştir.

Anahtar Kavram

Bakanlık makamının boşalması durumunda 15 günlük atama süresi ve Cumhurbaşkanı yardımcısının vekaleti.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların "cezai sorumluluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan ve suçun işlendiği kanaatini içeren rapor, ilgili bakanın dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'na gönderilir.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun Karma Komisyon'a gönderilmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; rapor doğrudan Meclis Genel Kurulu'nda görüşülür.
Meclis soruşturması sürecinde oluşturulan on beş kişilik soruşturma komisyonu, çalışmasını tamamladıktan sonra raporunu Meclis Başkanlığına sunar. Bu rapor, Karma Komisyon'a gitmez; doğrudan Genel Kurul'da görüşülür ve üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınabilir. Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu ise sadece yasama dokunulmazlığının kaldırılması taleplerini (kişisel suçlar için) karara bağlamak üzere toplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların suç tiplerini ayırın.
Görevle ilgili suçlar ve kişisel (görevle ilgisi olmayan) suçlar.
Her iki suç tipi için takip edilecek hukuki usul farklıdır.
2
Görevle ilgili suçların soruşturma sürecini inceleyin.
Meclis soruşturması açılır, 15 kişilik bir komisyon rapor hazırlar.
Bu rapor, Yüce Divan'a sevk edilip edilmemeye karar verecek olan makama sunulmalıdır.
3
Raporun sunulacağı makamı tespit edin.
Rapor Meclis Başkanlığına sunulur ve Genel Kurul'da görüşülerek oylanır.
Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu sadece milletvekillerinin (veya bakanların kişisel suçlarının) dokunulmazlığının kaldırılması sürecinde devreye girer; Meclis soruşturması sürecinde yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Karma Komisyon Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki usul farklarını karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanması, nitelikleri ve görevlerine başlamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 4. fıkrasına göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar. Bu kural, atanan kişinin hukuki statüsünün tamamlanması ve yetkilerini kullanabilmesi için zorunlu bir aşamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma şartlarını incele.
Bu kişiler milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Anayasa'nın 106. maddesi atama yetkisini ve nitelikleri düzenler.
2
Göreve başlama anını tespit et.
Atanan kişilerin yetkilerini kullanabilmeleri için TBMM önünde ant içmeleri gerekir.
81. maddedeki metne göre ant içme, göreve fiilen başlamanın anayasal şartıdır.
3
Boşalan makamlara atama süresini kontrol et.
Bakanlık boşalırsa 15 gün içinde atama yapılmalıdır.
Anayasa'nın 106/3 fıkrası bu süreyi kesin olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı ve Atama Usulü (Madde 106)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev, sorumluluk ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, bakanların siyasi faaliyetlerini denetlemek amacıyla gensoru önergesi verebilir ve güvensizlik oyuyla bakanları görevden düşürebilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin gensoru önergesiyle bakanları görevden düşürebileceğini savunan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20172017 Anayasa değişiklikleri ile 'gensoru' ve 'güvensizlik oyu' mekanizmaları tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. Günümüzde bakanlar sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumludur ve TBMM tarafından siyasi bir kararla görevlerine son verilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sistemi değişikliğini analiz et.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir.
Sistem değişikliği, yasama ve yürütme arasındaki sorumluluk ilişkisini temelden değiştirmiştir.
2
Siyasi denetim yollarını gözden geçir.
Gensoru ve güvensizlik oyu gibi mekanizmaların yürürlükten kalktığını tespit et.
Yeni sistemde yürütmenin siyasi sorumluluğu TBMM'ye değil, doğrudan Cumhurbaşkanına karşıdır.
3
Anayasa madde 106106 hükmünü uygula.
Bakanların sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu onayla.
Anayasa metni, bakanların görevden alınma yetkisini münhasıran Cumhurbaşkanına bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Bakanların Siyasi Sorumluluğu

Daha Fazla Pratik

Bakanların görevleriyle ilgili suçlardaki cezai sorumluluk sürecini (Meclis Soruşturması) ve gereken nitelikli çoğunlukları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan kişilerin milletvekilliği sıfatıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekillikleri sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekillikleri sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, yasama üyeleri yürütme organında görev (Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlık) üstlendikleri takdirde milletvekilliği sıfatları sona erer. Bu düzenleme, kuvvetlerin sert ayrılığı ilkesinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili Anayasa maddesinin (Madde 106) incelenmesi.
Anayasa'nın 106. maddesinin dördüncü fıkrasında 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer' hükmü yer almaktadır.
Yürürlükteki hukuk kuralını tespit etmek için.
2
Hükümet sisteminin temel mantığı ile ilişkilendirme.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yasama ve yürütme organları arasında sert bir ayrılık öngörür.
Kuralın neden 'askıya alma' veya 'birlikte yürütme' şeklinde olmadığını anlamak için.
3
Milletvekilliğinin düşme usulünün belirlenmesi.
Bu durum, Meclis kararı gerektirmeyen, atama işlemiyle kendiliğinden gerçekleşen bir düşme halidir.
İşlemsel hata riskini elemek için.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Uyuşmazlığı İlkesi

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve yardımcıların andiçme töreninin ne zaman ve nerede yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 10Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yürütme teşkilatı içerisinde yer alan bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapılarının düzenlenmesi aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleştirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapılarının düzenlenmesi Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile gerçekleştirilir.
Doğru seçenek olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Anayasa'nın 106106. maddesinin son fıkrasında açıkça belirtilen ve bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ile teşkilat yapılarının belirlenmesi için öngörülen tek hukuki araçtır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yürütme teşkilatına ilişkin 106106. maddesini incelemek.
Maddenin son fıkrasının bakanlıkların kuruluşuyla ilgili özel bir düzenleme içerdiği görülür.
Yürütme organının yapılandırılma usulünü tespit etmek gerekir.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen yeni hükmü teyit etmek.
Bakanlıkların artık kanunla değil, doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile kurulduğu belirlenir.
Mevcut hükümet sisteminde yürütmenin kendi iç yapısını düzenleme yetkisinin kapsamını anlamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Kuruluş Usulü

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenen diğer özel alanları (üst düzey kamu görevlilerinin atanması gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

Türkiye'de yürütme erki içinde yer alan bir bakanın, görev alanıyla ilgili bazı işlemlerde suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından denetlenmesi ve yargısal sürece tabi tutulması gündeme gelmiştir.

Mevcut anayasal kurallar çerçevesinde, bahsi geçen bakanın cezai sorumluluğu ve meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divanda yapılan yargılama neticesinde milletvekili seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde bakanın görevi sona erer.

Cevap

Yüce Divanda yapılan yargılama neticesinde milletvekili seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde bakanın görevi sona erer.
Anayasa'nın 106. maddesinin amir hükmüne göre, 'Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.' Meclis soruşturması süreci sonunda Yüce Divana sevk edilmek tek başına bakanlık sıfatını ortadan kaldırmaz, kesin ve nitelikli bir mahkûmiyet şartı aranır.

Adım Adım Çözüm

1
Bakanların cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal düzenlemeleri incele.
Bakanların görev suçlarıyla ilgili cezai sorumlulukları Anayasa'nın 106. maddesinde düzenlenen meclis soruşturması usulüne tabidir.
Bakanların yargılanma ve görevden ayrılma süreçlerinin tespiti için temel hukuki dayanak meclis soruşturması kurallarıdır.
2
Meclis soruşturması aşamalarındaki karar yeter sayılarını değerlendir.
Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301), soruşturma açılması kararı için beşte üçü (360), Yüce Divana sevk için ise üçte ikisi (400) gereklidir.
Seçeneklerdeki yeter sayı ifadelerinin doğruluğunu test etmek için.
3
Yüce Divana sevk ile görevden düşme arasındaki ilişkiyi analiz et.
Sevk kararı görevi askıya almaz veya düşürmez. Ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hâlinde bakanın görevi yasal olarak sona erer.
Sürecin bakanlık statüsüne etkisini netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 12Soru →

Mevcut anayasal düzende, görevde bulunan bir bakanın tatil amaçlı bulunduğu bir şehirde şahsi aracıyla trafik kazasına karıştığı ve taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olduğu iddia edilmektedir. Bakanın bu eyleminin görev alanıyla ve yürüttüğü bakanlık faaliyetleriyle hiçbir ilgisi bulunmamaktadır.

Buna göre, söz konusu bakanın isnat edilen bu suçtan dolayı yargılanabilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakan, göreviyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanacağından, yargılamanın yapılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinin dokunulmazlığı kaldırması gerekir.

Cevap

Bakanın göreviyle ilgili olmayan kişisel suçundan dolayı yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanacağı ve yargılanabilmesi için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırması gerektiği seçenektir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin açık hükmüne göre, 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır.' Bu kural uyarınca, trafik kazası gibi tamamen şahsi bir eylem nedeniyle bakanın adli makamlarca yargılanabilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığının kaldırılması şartına bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bakanın işlediği iddia edilen suçun niteliğini (görev suçu mu kişisel suç mu olduğunu) belirlemek.
Olaydaki trafik kazası, bakanlık göreviyle hiçbir ilgisi olmayan şahsi bir eylemdir.
Anayasa'da bakanların ceza yargılaması usulü, suçun göreve ilişkin olup olmamasına göre farklı rejimlere ayrılmıştır.
2
1982 Anayasası'nın bakanların kişisel suçlarına ilişkin amir hükmünü hatırlamak.
Anayasa m.106'ya göre bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.
Bakanlar milletvekili olmasalar da meclis dışı fiillerine karşı anayasal bir koruma kalkanıyla donatılmışlardır.
3
Dokunulmazlığın hukuki sonucunu somut olaya uygulamak.
Bakanın yargılanabilmesi için genel mahkemeler sürece başlamadan önce Meclis kararıyla dokunulmazlığının kaldırılması zorunludur.
Yasama dokunulmazlığı kurumu, Meclis kararı olmaksızın kişinin tutulmasını, sorguya çekilmesini, tutuklanmasını ve yargılanmasını engeller.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olmayan (kişisel) suçlarındaki cezai sorumluluk usulü ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaları.