Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDış Yardımlar ve Kalkınma

Az gelişmiş ülkelerde kalkınmanın finansmanında kritik bir rol oynayan dış yardımlar, bazen beklenen olumlu etkilerin aksine makroekonomik dengesizliklere yol açabilmektedir. Özellikle "Hollanda Hastalığı" (Dutch Disease) olarak adlandırılan fenomen, büyük montanlı dış yardım girişlerinin ekonominin yapısal dönüşümü üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini analiz etmektedir. Buna göre, dış yardımların bir sonucu olarak ortaya çıkan "Hollanda Hastalığı" sürecinde, alıcı ülke ekonomisinde gerçekleşen temel dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dış yardım girişlerinin yerli para birimine olan talebi artırarak reel döviz kurunun değer kazanmasına yol açması ve bu durumun ticaret edilebilir sektörlerin uluslararası rekabet gücünü zayıflatmasıCevap
  2. B
    Dış yardımların iç tasarruf yetersizliğini gidererek Harrod-Domar modelindeki temel kısıtı ortadan kaldırması ve ülkenin teknoloji transferi yoluyla mutlak yakınsamayı gerçekleştirmesi
  3. C
    Artan döviz arzının yerli paranın nominal değerini hızla düşürmesi sonucunda ihracatın teşvik edilmesi ve kalkınmanın yapısal bir değişimle hızlanması
  4. D
    Yardım gelirlerinin bütçe açıklarını kapatmak yerine doğrudan finansal piyasalara aktarılmasıyla birlikte finansal baskılama sürecinin sona ermesi
  5. E
    Dış yardımların Ar-Ge faaliyetlerini finanse etmesiyle teknolojik gelişmenin dışsal bir değişken olmaktan çıkıp Solow modelindeki sermaye birikimiyle açıklanması

Cevap

Dış yardım girişlerinin yerli para birimine olan talebi artırarak reel döviz kurunun değer kazanmasına (reel değerlenme) yol açması ve bunun sonucunda ticaret edilebilir (sanayi/tarım) sektörlerin uluslararası piyasalarda rekabet gücünü kaybetmesi.
Dış yardımlar, tıpkı doğal kaynak keşifleri gibi ülkeye yoğun döviz girişi sağlar. Bu dövizin yerel ekonomide harcanması, ticaret edilemeyen malların fiyatlarını yükselterek reel döviz kurunun değer kazanmasına neden olur. Sonuçta, uluslararası piyasada fiyat alıcı olan yerli üretim sektörleri (özellikle imalat sanayii), artan iç maliyetler ve değerli para birimi nedeniyle rekabet gücünü kaybeder ve daralır. Bu mekanizma 'Hollanda Hastalığı'nın özünü oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Dış yardım girişinin döviz piyasasına etkisini analiz etme
Dış yardımlar, ülkeye döviz girişini (arzını) artırır.
Yardımların harcanabilmesi için dövizin yerli paraya çevrilmesi veya doğrudan ithalat/kamu harcamalarında kullanılması gerekir.
2
Ticaret edilemeyen mallar üzerindeki talep etkisini değerlendirme
Yardım gelirlerinin bir kısmının yerli hizmetler ve ticaret edilemeyen (non-tradable) mallara harcanması, bu malların fiyatlarını (PNP_N) yükseltir.
Ticaret edilebilir malların fiyatları dünya piyasalarınca belirlenirken, ticaret edilemeyenlerin fiyatı yurt içi talebe bağlıdır.
3
Reel döviz kuru (REKREK) üzerindeki değişimi hesaplama
Reel döviz kuru formülü gereği (REK=e⋅P∗/PREK = e \cdot P^* / P), iç fiyat düzeyinin (PP) dünya fiyatlarına (P∗P^*) göre daha hızlı artması reel değerlenmeye yol açar.
Reel değerlenme, yerli paranın satın alma gücünün artması ama dış rekabet gücünün azalması anlamına gelir.
4
Sektörel üretim yapısındaki değişimi (Hollanda Hastalığı) yorumlama
İhracatçı sektörler (sanayi) artan maliyetler ve değerli para birimi nedeniyle daralırken, kaynaklar ticaret edilemeyen sektörlere kayar.
Bu durum, ekonominin üretim tabanının daralmasına ve dış yardımlara olan bağımlılığın artmasına neden olan temel mekanizmadır.

Anahtar Kavram

Hollanda Hastalığı ve Dış Yardım İlişkisi (Aid-Induced Dutch Disease)

İpuçları

1
Büyük miktarda döviz girişi olduğunda yerli paranın değeri ve ihracatçının rekabet gücü nasıl etkilenir?
2
Hollanda Hastalığı'nın merkezinde 'reel döviz kuru' yer alır. Reel döviz kurunun değer kazanması (REK↑REK \uparrow), yerli malların yabancı mallara göre pahalılaşması demektir.
3
Yardım parası iç piyasada (örneğin inşaat veya hizmetler) harcandığında, bu malların fiyatı artar. Bu durum sanayi üretimini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

İki Açık Modeli (Chenery-Strout) çerçevesinde dış yardımın hangi durumda tasarruf, hangi durumda döviz açığını kapattığını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Dış Yardımlar ve Kalkınma

Bu konudan daha fazla soru