Examkin

Soru

Zorluk: ZorDış Yardımlar ve Kalkınma

İktisadi kalkınma literatüründe Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) ve Chenery-Strout tarafından geliştirilen "İki Açık Modeli" çerçevesinde dış kaynakların kalkınma üzerindeki etkileri analiz edilmektedir. Döviz açığının (M−XM - X) tasarruf açığından (I−SI - S) daha büyük ve ekonomi için "bağlayıcı kısıt" (binding constraint) olduğu bir az gelişmiş ülke senaryosunda, sağlanan dış yardımların (ODA) makroekonomik etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Dış yardımlar, ikame edilemeyen ithal sermaye ve ara malı darboğazını aşarak üretim kapasitesinin tam kullanımını sağlar ve büyüme üzerindeki marjinal etkisi tasarruf açığının bağlayıcı olduğu duruma göre daha yüksektir.Cevap
  2. B
    Döviz açığı bağlayıcı kısıt olduğunda, iç tasarrufların artırılması ithal girdi ihtiyacını doğrudan karşılayacağından dış yardımların büyüme üzerindeki çarpan etkisi sıfıra iner.
  3. C
    ODA kriterleri gereği sağlanan dış yardımların tamamının hibe (grant) bileşeni içermesi zorunlu olduğundan, bu kaynaklar borç döngüsünde (debt cycle) hiçbir aşamada dış borç stoku oluşturmaz.
  4. D
    İki açık modeline göre döviz açığı kısıtı altında dış yardımlar sadece tüketim harcamalarını finanse eder ve yerli sermaye birikimine katkıda bulunması imkansızdır.
  5. E
    Borç döngüsü hipotezi uyarınca, dış yardım alan bir ülkenin net borç ödeyicisi konumuna geçebilmesi için dış ticaret dengesinin her aşamada açık vermeye devam etmesi gerekir.

Cevap

Dış yardımların, döviz açığının bağlayıcı olduğu durumda ithal girdi darboğazını aşarak büyüme üzerinde tasarruf açığına kıyasla daha yüksek bir marjinal etki yaratmasıdır.
Doğru seçenek, döviz açığının (FX gap) bağlayıcı olduğu durumda dış yardımların 'ikili rolü' olduğunu ifade etmektedir. Chenery ve Strout'a göre, döviz açığı tasarruf açığından büyükse, büyüme ithalat kapasitesi tarafından kısıtlanır. Bu durumda sağlanan 1 dolarlık dış yardım, ülkede üretimde kullanılamayan atıl yerli işgücü ve hammaddelerin ithal makinelerle birleşmesini sağlayarak, hasılayı 1 dolardan fazla (yüksek çarpan etkisi) artırır.

Adım Adım Çözüm

1
İki Açık Modeli varsayımlarını analiz etme
Ekonomide tasarruf açığı (I−SI - S) ve döviz açığı (M−XM - X) olmak üzere iki temel kısıt vardır.
Kalkınma için hangi kısıtın daha büyük olduğunu belirlemek, dış kaynağın etkisini anlamak için şarttır.
2
Döviz açığının bağlayıcı kısıt olduğu durumu yorumlama
Eğer M−X>I−SM - X > I - S ise, ülkenin yeterli yerli tasarrufu olsa bile ithal sermaye malı alamadığı için bu tasarrufları yatırıma dönüştürememektedir.
Bu durumda üretim kapasitesi ithal girdi yetersizliği nedeniyle atıl kalır.
3
Dış yardımın (ODA) etkisini değerlendirme
Dış yardım hem yatırım kaynağı (tasarruf) sağlar hem de doğrudan döviz sağlayarak ithalat darboğazını çözer.
Döviz kısıtı altında sağlanan 1 birimlik yardım, sadece 1 birimlik yatırımı değil, onunla beraber kullanılabilecek olan atıl yerli kaynakları da harekete geçirerek büyümeyi tasarruf kısıtı durumundan daha fazla artırır.

Anahtar Kavram

Chenery-Strout İki Açık Modeli ve Döviz Kısıtı Çarpanı
Bu soruyu puanla

Konular

Dış Yardımlar ve Kalkınma

Bu konudan daha fazla soru