İktisat kuramında üretim faktörlerinin fonksiyonel dağılımı analiz edilirken, müteşebbis (girişimci) faktörünün üretim sürecindeki özgün rolü ve bu rol karşılığında elde ettiği kâr geliri; emek, sermaye ve doğa faktörlerinden farklı bir mantığa dayanır. Frank Knight’ın belirsizlik teorisi ve modern mikro iktisadi yaklaşımlar çerçevesinde, müteşebbisin üretim faktörü olarak konumu ve kârın oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi analitik olarak en doğrudur?
- Müteşebbis, hesaplanabilir risklerin ötesinde, istatistiksel olarak öngörülemeyen 'belirsizliğe' (uncertainty) karşı sorumluluk üstlenen ve diğer üretim faktörlerinin sözleşmeye dayalı bedelleri ödendikten sonra kalan 'artık gelir' (residual claim) üzerinde hak sahibi olan birimdir.Cevap
- BMüteşebbis, üretim organizasyonunu teknik düzeyde sevk ve idare eden profesyonel bir işgücü niteliğindedir ve bu fonksiyonel katkısı karşılığında, piyasada oluşan marjinal ürün hasılatı değerine eşit bir ücret geliri elde eder.
- CMüteşebbis, üretimin gerçekleştirilmesi için gerekli olan makine, teçhizat ve bina gibi fiziki sermaye araçlarını finanse eden tasarruf sahibidir ve elde ettiği gelir, sermayenin üretim sürecindeki yıpranma payını da içeren faiz ödemeleridir.
- DMüteşebbisin elde ettiği kâr, tam rekabet koşullarında üretim faktörlerinin bileşiminden kaynaklanan teknolojik verimlilik artışının bir sonucudur ve bu gelir, üretimin her aşamasında önceden belirlenmiş sabit bir maliyet kalemidir.
- EMüteşebbis, üretim sürecinde kullanılan ve arz esnekliği sıfır kabul edilen doğal kaynakların mülkiyetine sahip olan faktördür; bu nedenle elde ettiği gelir aslında doğanın sağladığı bir kıtlık rantıdır.
Cevap
Müteşebbisin 'belirsizlik' üstlenmesi ve 'artık gelir' (residual income) sahibi olması seçeneği doğrudur.
İktisat literatüründe, özellikle Frank Knight tarafından geliştirilen yaklaşıma göre, kâr; hesaplanabilir risklerin (ki bunlar sigortalanabilir ve maliyetlere eklenebilir) ötesindeki 'belirsizliklerin' karşılığıdır. Müteşebbis, üretim faktörlerini bir araya getirerek diğerlerine sabit (sözleşmeli) ödemeler yaptıktan sonra (residual claimant) geri kalan artığa sahip olduğu için kâr elde eder. Bu durum onu diğer faktörlerden analitik olarak ayırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Müteşebbisin Fonksiyonel Rolü ve Artık Gelir Olarak Kâr
İpuçları
1
Üretim faktörlerinin gelirlerini (Ücret, Faiz, Rant, Kâr) ve hangisinin 'garanti' edilmediğini düşünün.
2
Müteşebbis ile profesyonel yönetici arasındaki farkı 'risk ve belirsizlik' kavramları üzerinden sorgulayın.
3
Frank Knight'a göre kâr, sigortalanamayan 'belirsizlik' (uncertainty) faktörünün bir sonucudur ve tüm ödemelerden sonra kalan artığı ifade eder.
Daha Fazla Pratik
Üretim imkanları eğrisi üzerinde bir noktanın müteşebbis kararlarıyla nasıl değişebileceğini inceleyen 'Teknolojik Gelişme' sorularına göz atabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Muhasebe kârı ile iktisadi kâr farkını düşünerek, kârın neden bir 'artık' olduğunu anlayabilirsiniz; iktisadi kârda tüm faktörlerin fırsat maliyetleri (örtük maliyetler) düşüldükten sonra kalan kısım müteşebbise aittir.
Tahmini Süre:3m 0s