Soru

Zorluk: ZorTicari Bankaların Bilançosu ve Kalemleri

Ticari bankaların finansal aracılık faaliyetlerini yürütebilmek amacıyla oluşturdukları bilançoları; fonların kullanım alanlarını gösteren 'Aktif' (Varlıklar) ve bu fonların hangi kaynaklardan sağlandığını gösteren 'Pasif' (Yükümlülükler ve Özkaynaklar) olmak üzere iki temel bölümden oluşur.

Buna göre, bir ticari bankanın bilançosunda yer alan kalemler ve bu kalemlerin bilanço üzerindeki yeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Müşterilerin bankaya yatırdığı vadesiz mevduatlar, bankanın her an geri ödemekle yükümlü olduğu bir borç niteliği taşıdığından pasif kalemler arasında yer alır.
  2. B
    Bankanın portföyünde yatırım amacıyla bulundurduğu hazine bonosu ve devlet tahvilleri, 'Menkul Değerler Cüzdanı' başlığı altında bilançonun aktif tarafında izlenir.
  3. Bankaların kanuni zorunluluk gereği Merkez Bankası nezdinde tuttuğu 'Zorunlu Karşılıklar', bankanın kullanımı kısıtlanmış bir yükümlülüğü olduğu için bilançonun pasif tarafında gösterilir.Cevap
  4. D
    Bankanın likidite ihtiyacını karşılamak için menkul kıymetlerini belirli bir tarihte geri alma taahhüdüyle satmasıyla oluşan 'Repo' işlemleri, bir borçlanma türü olduğundan pasif kalemdir.
  5. E
    Ticari bankaların, müşterilerinin getirdiği ticari senetleri iskonto ederek nakit sağlaması işlemi sonucunda oluşan 'İskonto ve İştira Senetleri', bankanın kullandırdığı bir kredi türü olarak aktifte yer alır.

Cevap

Zorunlu karşılıkların ticari banka bilançosunun pasifinde yer aldığına dair ifade yanlıştır; çünkü bu kalem ticari banka için bir varlık (aktif) kalemidir.
Ticari bankaların Merkez Bankası nezdinde tuttuğu zorunlu karşılıklar, bankanın mülkiyetinde olan ve Merkez Bankası'ndan olan alacağını temsil eden bir 'Varlık' kalemidir. Bu nedenle bilançonun aktif tarafında, genellikle 'Rezervler' veya 'Merkez Bankası'ndan Alacaklar' başlığı altında gösterilir. Seçeneklerde bu kalemin pasif tarafta yer aldığı belirtildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço kalemlerinin niteliklerini sınıflandırın.
Aktif (Varlıklar): Kasa, Rezervler, Krediler, Menkul Değerler. Pasif (Kaynaklar): Mevduatlar, Alınan Krediler, Repo, Özkaynaklar.
Her kalemin banka için bir kullanım (varlık) mı yoksa bir kaynak (borç/sermaye) mı olduğunu belirlemek gerekir.
2
Zorunlu Karşılıklar kalemini hem ticari banka hem de Merkez Bankası perspektifinden analiz edin.
Ticari Banka için: Aktif (Varlık). Merkez Bankası için: Pasif (Yükümlülük).
Zorunlu karşılıklar ticari bankanın sahip olduğu ancak Merkez Bankası'nda tuttuğu bir varlıktır; dolayısıyla ticari bankanın aktifinde, Merkez Bankası'nın ise pasifinde yer alır.
3
Repo ve İskonto işlemlerinin bilanço yerleşimini kontrol edin.
Repo bir borçlanmadır (Pasif), İskonto ve İştira ise bir kredi kullanımıdır (Aktif).
Repo ile fon sağlanırken, iskonto ile fon kullandırılır.

Anahtar Kavram

Ticari Banka ve Merkez Bankası Bilançolarındaki Karşılıklı İlişkiler

Daha Fazla Pratik

Merkez Bankası Analitik Bilançosu ile Ticari Banka Bilançosu arasındaki 'rezerv' ve 'emisyon' kalemlerinin çapraz ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla