Türkiye ekonomisinin 1950-1960 (Demokrat Parti) dönemi büyüme performansı incelendiğinde; 1950-1953 yılları arasında yıllık ortalama %10'un üzerinde gerçekleşen yüksek büyüme hızının, 1954 yılında yerini sert bir daralmaya (negatif büyüme) bıraktığı görülmektedir.
| Yıl | GSYH Büyüme Hızı (%) |
|---|---|
| 1950 | 9,4 |
| 1951 | 12,8 |
| 1952 | 11,9 |
| 1953 | 11,2 |
| 1954 | -3,0 |
| 1955 | 7,9 |
Tablodaki veriler ve dönemin genel iktisadi karakteristiği dikkate alındığında, 1954 yılında yaşanan bu sert ekonomik daralmanın temel belirleyicisi aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİthal ikameci sanayileşme stratejisinden ihracata yönelik modele geçişin yarattığı yapısal uyum sorunları ve dış ticaret açığının sürdürülemez hale gelmesi
- Tarımsal üretimin büyük ölçüde iklim koşullarına bağımlı olması ve 1954 yılında yaşanan şiddetli kuraklığın tarımsal hasılayı önemli ölçüde düşürmesiCevap
- C24 Ocak Kararları ile hayata geçirilen radikal devalüasyonun ithal girdi maliyetlerini artırarak sanayi sektöründe arz yönlü bir şoka yol açması
- DPlanlı kalkınma döneminin ilk aşaması olan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı hedeflerinden sapılması ve kamu yatırımlarının kısıtlanması
- EGSYH ve GSMH arasındaki farkın net faktör gelirleri aleyhine açılması sonucunda milli gelir büyüme hızının üretim artışının gerisinde kalması
Cevap
1954 yılındaki daralmanın temel nedeni, tarımsal üretimin iklim koşullarına aşırı bağımlı olması ve o yıl yaşanan şiddetli kuraklıktır.
Doğru cevap olan seçenek, 1950'li yıllardaki büyümenin 'şanslı bir dönem' olarak nitelendirilmesinin sebebini ve bu şansın (iyi hava koşulları ve dış yardımlar) sona erdiğinde büyümenin nasıl istikrarsızlaştığını doğru bir şekilde analiz etmektedir. 1954 yılı, Cumhuriyet tarihinin en şiddetli kuraklıklarından birinin yaşandığı ve tarıma dayalı büyüme modelinin kırılganlığının test edildiği yıldır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hava Koşullarına Bağımlı (Ekstansif) Tarımsal Büyüme
İpuçları
1
1950'li yıllarda Türkiye ekonomisinin en büyük payı hangi sektöre aitti?
2
1954 yılındaki daralmanın şiddetli olması, üretimin büyük kısmının dış etkenlere (iklim) açık olduğunu göstermektedir.
3
Marshall Planı ile gelen traktörlerin tarımda yarattığı 'alan genişlemesi' (ekstansif büyüme) 1954 yılında sınırına ulaşmış ve aynı yıl yaşanan kuraklık hasılayı vurmuştur.
Daha Fazla Pratik
1958 İstikrar Kararları'na giden süreçte büyümedeki bu istikrarsızlığın ve enflasyonist baskıların rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s