Türkiye ekonomisinde 1980 yılından itibaren uygulanmaya başlanan dışa açık serbest piyasa … — KPSS İktisat

Türkiye ekonomisinde $1980$ yılından itibaren uygulanmaya başlanan dışa açık serbest piyasa modeli, ekonomik büyümenin karakterini ve kaynaklarını önemli ölçüde dönüştürmüştür. Özellikle $1989$ yılında sermaye hareketlerinin tam olarak serbestleşmesiyle ( $32$ Sayılı Karar) başlayan süreç, $1990$ - $2001$ yılları arasındaki büyüme performansını derinden etkilemiştir. Buna göre, Türkiye ekonomisinin $1990$ - $2001$ dönemi büyüme dinamikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A
Sermaye hareketlerinin serbestleşmesi sonucunda ekonomik büyüme oranlarındaki yıllık dalgalanmalar (volatilite) azalmış, istikrarlı bir artış trendi yakalanmıştır.
Bu dönemde büyüme performansı dış kaynak girişlerine (sıcak para) yüksek düzeyde bağımlı hale gelmiş; "dur-kalk" (stop-go) olarak adlandırılan istikrarsız bir büyüme yapısı ortaya çıkmıştır.Cevap
C
Kamu kesimi borçlanma gereğinin ( $KKBG$ ) düşürülmesiyle yaratılan mali alan, dönemin yüksek ve sürdürülebilir büyüme hızlarının ana kaynağı olmuştur.
D
İhracatın GSYH içindeki payının hızla artması sayesinde, büyüme dönemlerinde cari işlemler dengesi fazla vermiş ve dış finansman ihtiyacı ortadan kalkmıştır.
E
Teknolojik gelişme ve toplam faktör verimliliğindeki ( $TFV$ ) artışlar, bu dönemdeki GSYH büyümesinin temel belirleyicisi olarak sermaye birikiminin önüne geçmiştir.

Cevap

Türkiye ekonomisinin

1990

2001

dönemi büyüme performansı, dış kaynak girişlerine bağımlı ve 'dur-kalk' karakterli istikrarsız bir yapı sergilemiştir.

Doğru cevap olan seçenek, Türkiye ekonomisinin

1990

2001

yılları arasındaki en belirgin özelliğini ifade etmektedir. Bu dönemde sermaye hareketlerinin serbestleşmesiyle birlikte, ekonomi dış kaynak girişlerine (sıcak para) aşırı duyarlı hale gelmiştir. Kaynak girişi olduğunda ekonomi hızla büyümüş, ancak sermaye kaçışıyla birlikte derin krizler ve küçülmeler yaşanmıştır. Bu istikrarsızlık literatürde 'dur-kalk' büyüme süreci olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1980

sonrası serbest piyasa ve

1989

sermaye hesabı liberalizasyonu süreçlerini analiz et.

32

Sayılı Karar ile Türkiye'nin finansal piyasalarının dünyaya tam entegre olduğu belirlendi.

Büyümenin finansman kaynağındaki değişimi anlamak için bu dönüm noktası kritiktir.

Liberalizasyon sonrası kısa vadeli sermaye (sıcak para) akımlarının etkisini değerlendir.

Sıcak para girişlerinin iç talebi körükleyerek geçici yüksek büyüme hızları yarattığı görüldü.

Büyümenin neden sürdürülebilir olmadığını açıklayan temel mekanizmadır.

Dönemin kriz yıllarını (

1994, 1999, 2001

) büyüme verileriyle ilişkilendir.

Sermaye çıkışlarının yaşandığı yıllarda ekonominin çok sert (yüzde

6

ile

9.5

arası) küçüldüğü saptandı.

Büyümedeki oynaklığın (volatilite) kanıtı bu kriz yıllarındaki negatif büyüme rakamlarıdır.

Sonuçları sentezleyerek dönemin genel büyüme karakterini tanımla.

Dönemin 'dur-kalk' (stop-go) süreci olarak literatüre geçtiği teyit edildi.

Doğru seçeneğe ulaşmak için dönemin yapısal tanımı yapıldı.

Anahtar Kavram

1990-2001 Dönemi Büyüme Volatilitesi ve Dış Finansman Bağımlılığı

İpuçları

1990

2001

dönemindeki

1994, 1999

2001

krizlerini hatırlayın; bu yıllarda büyüme oranları nasıldı?

Finansal serbestleşme sonrası Türkiye'ye gelen kısa vadeli sermaye akımlarının (sıcak para) aniden ülkeden çıkması büyümeyi nasıl etkiler?

İstikrarsızlık ve krizler nedeniyle ekonominin bir yıl çok hızlı büyüyüp ertesi yıl sert küçülmesine 'dur-kalk' modeli denir.

Daha Fazla Pratik

2002 sonrası dönemdeki 'Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı' ile bu dönemin büyüme volatilitesini karşılaştıran verilere göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru