Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMerkez Bankası Bağımsızlığı

Merkez bankalarının siyasi otoritelerden bağımsızlığı; literatürde kurumsal, kişisel, araç (işlevsel) ve ekonomik bağımsızlık gibi farklı kategoriler altında incelenmektedir. Bu kapsamda 'ekonomik bağımsızlık', bankanın hükümetin bütçe açıklarını finanse etme baskısından ne ölçüde korunduğunu ve kamu kesimine kredi açma konusundaki sınırlarını ifade eder. Buna göre, merkez bankasının ekonomik bağımsızlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Merkez bankasının, hükümet tarafından belirlenen enflasyon hedefine ulaşmak için kullanacağı politika faizi gibi araçları serbestçe seçebilmesi ekonomik bağımsızlık kapsamındadır.
  2. B
    Banka meclisi üyelerinin ve başkanın görev sürelerinin hükümetinkinden uzun olması, ekonomik bağımsızlığı doğrudan sağlayan en temel unsurdur.
  3. Merkez bankasının kamu kesimine doğrudan kredi açmasının yasaklanması ve devlet iç borçlanma senetlerini birincil piyasadan satın almasının engellenmesi ekonomik bağımsızlığı artırır.Cevap
  4. D
    Para politikasının temel amacının yasayla 'fiyat istikrarı' olarak belirlenmiş olması, bankanın ekonomik bağımsızlığının birincil göstergesidir.
  5. E
    Merkez bankasının yıl sonunda elde ettiği kârın tamamını doğrudan ve kısıtlama olmaksızın hazineye devretmesi, bankanın ekonomik bağımsızlığını pekiştiren bir uygulamadır.

Cevap

Merkez bankasının kamu kesimine doğrudan kredi açmasının yasaklanması ve hazine kağıtlarını birincil piyasadan almasının engellenmesi ekonomik bağımsızlığı artırır.
Ekonomik bağımsızlık, merkez bankasının hükümetin bütçe açıklarını finanse etmek için 'arka kapı' olarak kullanılmasını engelleyen düzenlemeleri ifade eder. Kamu kesimine kredi açılmasının yasaklanması ve hazine kağıtlarının doğrudan birincil piyasadan (ihale yoluyla doğrudan hazineden) alınmasının yasaklanması, bu boyutun en temel ve en güçlü unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez bankası bağımsızlığının boyutlarını tanımla.
Bağımsızlık; kişisel, kurumsal, araç ve ekonomik olarak dört ana boyutta incelenir.
Sorunun odaklandığı ekonomik bağımsızlık kavramını diğerlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Ekonomik bağımsızlığın kapsamını analiz et.
Ekonomik bağımsızlık, merkez bankasının kamu kesimine (hazineye) kredi açma imkânı, bu kredilerin miktarı ve faiz oranı gibi finansal ilişkileri düzenler.
Literatürde (örneğin GMT endeksinde) ekonomik bağımsızlık doğrudan finansman yasaklarıyla ölçülür.
3
Seçeneklerdeki uygulamaları boyutlarla eşleştir.
Araç seçimi 'araç bağımsızlığı', görev süresi 'kişisel bağımsızlık', fiyat istikrarı hedefi 'amaç/kurumsal bağımsızlık' ile ilgilidir. Kamu finansmanının yasaklanması ise 'ekonomik bağımsızlık'tır.
Doğru kavrama ulaşmak için diğer bağımsızlık türlerini elemek gerekir.

Anahtar Kavram

Merkez Bankası Ekonomik Bağımsızlığı

İpuçları

1
Bağımsızlık boyutlarını düşünürken; 'kim yönetiyor' kişisel, 'nasıl yönetiyor' araç, 'hazineye para veriyor mu' ekonomik boyutudur.
2
Ekonomik bağımsızlık, merkez bankasının 'hükümetin kasası' olmamasını sağlamaya yöneliktir.
3
Birincil piyasadan tahvil alımı, hükümete doğrudan nakit aktarmak anlamına geldiği için bağımsızlığa aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

TCMB Kanunu'nda 2001 yılında yapılan değişiklikle hazineye kısa vadeli avans verilmesinin yasaklanmasının hangi bağımsızlık türüne girdiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Merkez Bankası Bağımsızlığı

Bu konudan daha fazla soru