1950’li yılların ortalarından itibaren Türkiye ekonomisinde kronikleşen dış ticaret açıkları, hızla yükselen enflasyon ve döviz rezervlerinin tükenmesi sonucunda Adnan Menderes hükümeti tarafından 4 Ağustos 1958 tarihinde kapsamlı bir istikrar programı ilan edilmiştir. Türkiye’nin IMF ve OEEC (günümüzdeki OECD) ile eşgüdümlü olarak hazırladığı bu program, ekonomide önemli yapısal ve parasal değişiklikler öngörmüştür.
Bu program çerçevesinde hayata geçirilen uygulamalar ve hedeflenen ekonomik dönüşüm süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ATürk lirasının değeri; dış ticaret işlemlerinde dolar için TL olan resmi kurun üzerine TL prim eklenmesi suretiyle fiilen TL seviyesine çıkarılmıştır.
- BKamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) bütçe üzerindeki yükünü hafifletmek amacıyla ürün ve hizmetlerine zam yapılmış ve Merkez Bankası kaynaklarını kullanarak finansman sağlamaları dondurulmuştur.
- CMilli Korunma Kanunu uyarınca uygulanan narh sistemi ve fiyat denetimlerine son verilerek, piyasada fiyatların serbestçe oluşması ve arz darboğazlarının giderilmesi hedeflenmiştir.
- DDış ticaret rejiminde miktar kısıtlamalarına dayalı 'tahsis' (kontenjan) sisteminden vazgeçilerek, ithalatın daha esnek bir yapıya kavuşturulduğu 'küresel liste' uygulamasına geçilmiştir.
- Dış ödemeler dengesini korumak ve yerli sanayiyi teşvik etmek amacıyla 'ithal ikameci sanayileşme' stratejisi benimsenmiş ve tüm tüketim malları ithalatına tam yasak getirilmiştir.Cevap
Cevap
Dış ödemeler dengesini korumak amacıyla ithal ikameci sanayileşme stratejisinin benimsendiği ve gümrük yasaklarının getirildiği ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan ithal ikameci strateji ifadesi yanlıştır, çünkü 4 Ağustos 1958 Kararları Türkiye ekonomisinin dışa açıldığı, ithalatın 'Küresel Liste' ile kolaylaştırıldığı ve piyasa serbestisinin hedeflendiği bir programdır. Korumacı ve planlı ithal ikameci sanayileşme ise 1960 Coup sonrası 1963'te başlayan bir süreçtir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1958 İstikrar Kararları'nın Liberalizasyon Niteliği
İpuçları
1
1958 Kararları'nın Türkiye'nin IMF ile imzaladığı ilk 'de facto' stand-by olduğunu hatırlayın.
2
Programın bir 'liberalleşme' (dışa açılma) hamlesi mi yoksa 'korumacılık' hamlesi mi olduğunu sorgulayın.
Daha Fazla Pratik
1958 Kararları ile 24 Ocak 1980 Kararları arasındaki 'liberalizasyon' benzerliğini ve 'devalüasyon' yöntem farklarını incelemek faydalı olacaktır.
Alternatif Yöntem
Kronolojik eleme yöntemi: 'İthal ikameci sanayileşme' ve 'DPT' kavramlarının 1960 sonrası planlı döneme ait olduğunu bilmek soruyu doğrudan çözdürür.
Tahmini Süre:2m 0s