Soru

Zorluk: Zorİki Açık ve Üç Açık Modelleri

Chenery ve Strout’un İki Açık Modeli (Two-Gap Model) varsayımları altında; bir ekonomide döviz açığının (MXM-X), tasarruf açığından (ISI-S) daha büyük olduğu ve 'etkin kısıt' (binding constraint) niteliği taşıdığı bir denge durumunda, yatırım ve büyüme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yatırımlar, yurt içi tasarruf arzı yeterli olsa bile, üretimin devamı için zorunlu olan sermaye malları ithalatı kapasitesi tarafından sınırlandırılır.Cevap
  2. B
    Dış kaynak girişi (dış yardım) sadece döviz açığını kapatır; tasarruf açığı üzerinde herhangi bir azaltıcı etkisi olmaz.
  3. C
    Yurt içi tasarruf oranındaki bir artış, sermaye malları ithalatını tam ikame ederek büyüme hızını kısıt olmaksızın artırır.
  4. D
    Ekonomide üretim faktörleri arasında tam ikame esnekliği olduğu için herhangi bir yapısal darboğaz oluşmaz.
  5. E
    Yatırım düzeyini belirleyen temel kısıt, kamu kesimi bütçe açığının (mali açık) GSYH içindeki payıdır.

Cevap

Döviz açığının etkin kısıt olduğu durumda, yatırımlar yurt içi tasarruflardan bağımsız olarak sermaye malı ithalat kapasitesi ile sınırlanır.
Döviz açığının tasarruf açığından büyük olması (MX>ISM-X > I-S), ekonominin 'döviz kısıtlı' bir büyüme sürecinde olduğunu ifade eder. Chenery-Strout modeline göre, gelişmekte olan ülkelerde yerli üretim faktörleri ile ithal sermaye malları arasında tam bir ikame ilişkisi yoktur. Bu nedenle, ekonomi yeterli tasarrufa sahip olsa dahi, büyüme için zorunlu olan sermaye malları ve ara malları ithal edebilecek dövize sahip değilse, yatırımlar bu döviz miktarı ile sınırlı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Açıklar arası ilişkiyi analiz et.
MX>ISM-X > I-S durumu, ekonominin döviz darboğazında (foreign exchange bottleneck) olduğunu gösterir.
Modelde büyümenin önündeki en büyük engel (etkin kısıt) hangi açığın daha büyük olduğudur.
2
Yapısal kısıtları değerlendir.
Yurt içi kaynaklar ile ithal kaynaklar arasında ikame imkanı yoktur.
Gelişmekte olan ülkelerde teknoloji ve sermaye malı üretimi yetersiz olduğu için büyüme ithalata bağımlıdır.
3
Yatırım üzerindeki etkiyi belirle.
Yatırımlar (II), mevcut döviz arzına ve ithalat kapasitesine göre şekillenir.
Tasarruflar artsa bile ithal girdi sağlanamadığı sürece bu tasarruflar yatırıma dönüşemez ve atıl kalır.

Anahtar Kavram

İki Açık Modeli'nde Döviz Darboğazı ve İkame Esnekliği
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla