Albert O. Hirschman’ın Dengesiz Kalkınma Stratejisi’nde, yatırım kararlarının birbirini te… — KPSS İktisat

Albert O. Hirschman’ın Dengesiz Kalkınma Stratejisi’nde, yatırım kararlarının birbirini tetikleme gücü (uyarma kapasitesi) kalkınmanın temel motoru olarak kabul edilir. Hirschman’a göre, Sosyal Sabit Sermaye ( $SOC$ ) ve Doğrudan Üretken Faaliyetler ( $DPA$ ) arasındaki yatırım dizisi kurgulanırken; 'kıtlıklar yoluyla kalkınma' ( $development\ via\ shortages$ ) yolunun, 'aşırı kapasite yoluyla kalkınma' ( $development\ via\ excess\ capacity$ ) yoluna kıyasla daha güçlü bir uyarılma mekanizması yaratmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal sabit sermaye fazlalığının maliyetleri düşürerek yeni yatırımlara sadece imkan tanıması ( $permissive$ ), buna karşın doğrudan üretken faaliyetlerdeki kapasite yetersizliğinin yatırımları zorunlu kılması ( $compelling$ )Cevap
B
Sosyal sabit sermaye yatırımlarının sermaye/hasıla oranının doğrudan üretken faaliyetlere göre daha düşük olması sebebiyle kıt kaynakların korunmasına hizmet etmesi
C
Paul Rosenstein-Rodan’ın savunduğu üzere, tüm sektörlerde eş zamanlı yapılan büyük ölçekli yatırımların piyasa genişletici etkisinin uyarılmış yatırımlardan daha verimli olması
D
Gelişmekte olan ekonomilerde ileriye bağlantı etkilerinin, sanayileşmiş ekonomilerdeki geriye bağlantı etkilerinden her zaman daha güçlü bir uyarılma yaratması
E
Ragnar Nurkse tarafından vurgulanan yoksulluğun kısır döngüsünü kırmak için dengesizliğin yarattığı enflasyonist baskıların toplam tasarrufları zorunlu olarak artırması

Cevap

Sosyal sabit sermaye fazlalığının yatırımlara sadece imkan tanıdığını (

permissive

), ancak doğrudan üretken faaliyetlerdeki kapasite yetersizliğinin (kıtlığın) yatırımları zorunlu kıldığını (

compelling

) belirten ifade doğrudur.

Hirschman’ın teorisinde asıl mesele, yatırım kararlarını neyin daha güçlü 'indüklediğidir'. Sosyal sabit sermaye (

SOC

) yatırımları yapılıp kapasite fazlası oluşturulduğunda, bu durum özel sektörün doğrudan üretken faaliyetleri (

DPA

) için maliyetleri düşürerek uygun bir zemin hazırlar ancak yatırımı garantilemez (

permissive

- izin verici). Öte yandan, önce

DPA

yatırımları yapılıp

SOC

(altyapı) yetersiz kaldığında, bu darboğaz hem ekonomik kayıplara yol açar hem de siyasi bir baskı unsuru haline gelerek kamuyu

SOC

yatırımı yapmaya zorlar (

compelling

- zorlayıcı). Bu nedenle kıtlıklar yoluyla kalkınma daha dinamik bir uyarılma zinciri sağlar.

Adım Adım Çözüm

Hirschman'ın temel varsayımını analiz etme

Kalkınmada temel darboğaz sermaye değil, 'karar alma yeteneği' ve yatırım uyarımıdır.

Dengesiz kalkınmanın amacı, bu karar alma sürecini en çok tetikleyecek diziyi bulmaktır.

SOC

DPA

yollarını karşılaştırma

SOC

fazlalığı yolu 'izin verici',

DPA

fazlalığı (yani

SOC

kıtlığı) yolu ise 'zorlayıcı' mekanizmalar içerir.

Altyapı hazır olduğunda bir fabrikanın kurulması kârlı olabilir ama şart değildir; ancak bir fabrika kurulup elektrik/yol yetersiz kaldığında (kıtlık), altyapı yatırımı bir zorunluluk haline gelir.

Uyarılma mekanizmasının gücünü belirleme

Kıtlıkların yarattığı baskı (

pressure

), aşırı kapasitenin yarattığı kolaylıktan (

ease

) daha etkili bir teşviktir.

Zorlayıcı (

compelling

) mekanizmalar, belirsizliğin yüksek olduğu ortamlarda daha güvenilir yatırım dizileri oluşturur.

Anahtar Kavram

İndüklenmiş Yatırım Kararları ve Zorlayıcı vs. İzin Verici Mekanizmalar

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru