Soru

Zorluk: Çok zor24 Ocak 1980 Kararları ve Dışa Açılma Süreci

Türkiye’nin 19701970'li yılların sonunda girdiği ağır ödemeler dengesi krizi ve döviz darboğazını aşmak amacıyla 2424 OcakOcak 19801980 tarihinde yürürlüğe konulan istikrar programı, sadece kısa vadeli bir devalüasyon hamlesi değil; aynı zamanda ekonominin kaynak tahsis mekanizmasını kökten değiştiren bir 'yapısal dönüşüm' programıdır. Bu programın en temel felsefesi, kaynakların idari kararlar yerine piyasada oluşan fiyat sinyalleri aracılığıyla dağıtılmasıdır.

Bu bağlamda, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın 'arz yönlü' serbestleşme hedefleri doğrultusunda, müdahaleci dönemin sembolü olan ve mal fiyatlarını denetim altında tutan aşağıdaki kurumsal düzenlemelerden hangisinin tasfiyesi, piyasa mekanizmasının tesisi yolundaki en kritik adımlardan biri olarak kabul edilmektedir?

  1. Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılarak mal ve hizmet fiyatlarının belirlenmesinin piyasa dinamiklerine bırakılmasıCevap
  2. B
    Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) tüm yetkilerinin lağvedilerek beş yıllık kalkınma planları uygulamasına tamamen son verilmesi
  3. C
    Kamu İktisadi Teşebbüslerine (KİT) sağlanan sübvansiyonların artırılarak bu kurumların piyasada fiyat belirleyici rolünün güçlendirilmesi
  4. D
    İthal ikameci sanayileşme modelini desteklemek amacıyla döviz kurunun sabitlenmesi ve ithalat kotalarının genişletilmesi
  5. E
    Tarımsal ürünlerde taban fiyat uygulamasının yerine tamamen 'Doğrudan Gelir Desteği' sistemine geçilerek ürün fiyatlarının dünya borsalarına endekslenmesi

Cevap

Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılarak mal ve hizmet fiyatlarının belirlenmesinin piyasa dinamiklerine bırakılması
Doğru yanıt olan seçenek, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın en kritik kurumsal adımlarından biridir. 19781978 yılında kurulan Fiyat Kontrol Komitesi, devletin piyasadaki mal fiyatlarını doğrudan belirlediği bir yapıydı. Bu komitenin kaldırılması, fiyatların artık idari masalarda değil, arz ve talep dengesine göre serbest piyasada oluşacağının en net göstergesidir. Bu adım, KİT fiyatlarının serbest bırakılmasıyla birlikte 'gerçekçi fiyatlandırma' dönemini başlatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19701970'li yılların sonundaki ekonomik yapıyı analiz etmek
İthal ikameci modelin tıkanması, yüksek enflasyon ve karaborsa sorununun tespiti
2424 OcakOcak Kararları'nın hangi sorunlara çözüm olarak geldiğini anlamak gerekir.
2
Kararların temel felsefesini belirlemek
İdari fiyatlama yerine piyasa fiyatlamasına (liberalizasyon) geçiş
Programın sadece bir devalüasyon değil, yapısal bir dönüşüm olduğu bu felsefeye dayanır.
3
Fiyat Kontrol Komitesi'nin rolünü değerlendirmek
19781978'de kurulan bu komitenin, maliyetlerin çok altında fiyatlar belirleyerek piyasada mal kıtlığına ve karaborsaya yol açtığının saptanması
Devletin doğrudan fiyat belirleme gücünün kırılması, piyasa ekonomisine geçişin ön koşuludur.
4
Hatalı seçenekleri elemek (Zamanlama ve içerik kontrolü)
DGD'nin 20012001'e, sabit kurun 19701970'lere ait olduğu; DPT'nin ise kapatılmadığı bilgisiyle doğrulama yapılması
Çok zor sorularda (Seviye 5) seçenekler arasındaki tarihsel ve kurumsal farklar belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Fiyat Serbestleşmesi ve Piyasa Mekanizmasına Geçiş

İpuçları

1
2424 OcakOcak Kararları'nın en temel amacı 'fiyat mekanizmasını' işler hale getirmektir.
2
19701970'li yılların sonunda piyasadaki karaborsa ve mal kıtlığının temel sebebi, fiyatların devlet tarafından düşük tutulmasıydı.
3
Fiyatları belirlemek üzere 19781978'de kurulan ve 'müdahaleciliğin kalesi' olarak görülen komitenin adını hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

19801980 sonrası dışa açılma sürecinde ihracat teşvikleri ve hayali ihracat arasındaki ilişkiyi incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla