24 Ocak 1980 Kararları ve Dışa Açılma Süreci

18 soru

Soru 1Soru

2424 Ocak 19801980 Kararları ile başlayan yapısal dönüşüm sürecinde, Türk lirasının değerinin piyasa koşullarına göre ayarlanması ve ihracatın rekabet gücünün artırılması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, 11 Mayıs 19811981 tarihinde Merkez Bankası tarafından başlatılan "günlük kur ilanı" uygulamasıyla güdülen temel makroekonomik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kurunu rekabetçi bir seviyede tutarak ihracat artışını sürdürülebilir kılmak

Cevap

Reel döviz kurunu rekabetçi bir seviyede tutarak ihracat artışını sürdürülebilir kılmak
Doğru yanıt olan seçenek, 19801980 sonrası uygulanan dışa açılma stratejisinin kalbi niteliğindedir. 11 Mayıs 19811981'de geçilen günlük kur ilanı sistemi, kurların enflasyon oranındaki artışları takip etmesini sağlayarak Türk lirasının aşırı değerlenmesini engellemiş ve böylece Türk mallarının dış pazarlardaki fiyat rekabetçiliğini (reel kur avantajını) korumuştur.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 öncesi kur rejimini analiz etme
19801980 öncesinde uygulanan sabit kur ve çoklu kur sistemi, Türk lirasının aşırı değerlenmesine ve döviz krizlerine neden olmuştur.
Politika değişikliğinin nedenini anlamak için eski modelin başarısızlığını saptamak gerekir.
2
11 Mayıs 19811981 tarihli "Günlük Kur" uygulamasının niteliğini belirleme
Merkez Bankası, kurları piyasadaki arz-talep ve enflasyon farklarına göre günlük olarak güncellemeye başlamıştır.
Bu adım, döviz kurunun ekonomik gerçeklerden kopmasını önleyen teknik bir düzenlemedir.
3
Politikanın ihracat üzerindeki etkisini değerlendirme
Döviz kurunun enflasyon oranında (veya üzerinde) artırılması, Türk lirasının reel olarak ucuz kalmasını sağlayarak ihracatı teşvik etmiştir.
İhracata dayalı büyüme modelinin başarısı, rekabetçi bir reel kur seviyesine bağlıdır.

Anahtar Kavram

İhracata Dayalı Büyüme ve Esnek Kur Politikası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Türkiye ekonomisinin 19801980 öncesi dönemde içine düştüğü döviz darboğazı, yüksek enflasyon ve karaborsa gibi kronik sorunları aşmak amacıyla yürürlüğe konulan 2424 Ocak 19801980 Kararları, IMF ve Dünya Bankası ile eşgüdümlü bir "Yapısal Uyarlanma" sürecini başlatmıştır. Bu istikrar paketini Türkiye'nin daha önce uyguladığı 19581958 ve 19701970 istikrar programlarından ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik dengeleri yeniden tesis etmenin ötesinde, ithal ikameci kalkınma modelini terk ederek ihracata dayalı dışa açık bir büyüme stratejisine geçişi hedeflemesi

Cevap

Ekonomik dengeleri yeniden tesis etmenin ötesinde, ithal ikameci kalkınma modelini terk ederek ihracata dayalı dışa açık bir büyüme stratejisine geçişi hedeflemesi
Doğru yanıt olan seçenek, 2424 Ocak Kararları'nın en temel ayırıcı özelliğini vurgulamaktadır. Önceki programlar (19581958 ve 19701970) mevcut ithal ikameci yapıyı koruyarak ödemeler dengesi krizini aşmayı hedeflerken, 19801980 Kararları bu yapının kendisini değiştirerek piyasa odaklı ve ihracat öncelikli yeni bir ekonomik düzene geçişi sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Programların Karşılaştırılması
1958 ve 1970 programları 'istikrar' odaklıyken, 1980 programı 'yapısal dönüşüm' odaklıdır.
Önceki programlar devalüasyon ve talep yönetimi ile mevcut sistemi sürdürmeye çalışırken, 1980 kararları sistemi değiştirmiştir.
2
Strateji Değişikliğinin Tespiti
İthal ikameci modelden ihracata dayalı modele geçiş kararı verilmiştir.
1960-1980 arasındaki planlı dönem stratejisi terk edilerek dünya ekonomisiyle bütünleşme hedeflenmiştir.
3
Uluslararası İşbirliği Analizi
IMF ile Stand-By, Dünya Bankası ile Yapısal Uyarlanma Ödünçleri (SAL) süreci başlamıştır.
Bu işbirliği sadece finansal destek değil, piyasa ekonomisine geçiş için gereken kurumsal reformları da kapsamıştır.

Anahtar Kavram

İstikrar Programı ve Yapısal Uyarlanma Farkı

Daha Fazla Pratik

1980 sonrası süreçte sermaye hareketlerinin serbestleştiği 1989 yılındaki 32 Sayılı Karar'ın sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 3Soru

Türkiye'de 2424 Ocak 19801980 Kararları ile finansal piyasalarda serbestleşmeyi (liberalizasyon) sağlamak amacıyla faiz oranlarının belirlenmesi yetkisinin piyasa koşullarına bırakılmasının ardından, denetimsiz bir ortamda yüksek faiz vaadiyle para toplayan kurumların ödeme güçlüğüne düşmesiyle 19821982 yılında patlak veren kriz aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankerler Krizi

Cevap

Bankerler Krizi
Bankerler Krizi, 2424 Ocak 19801980 Kararları'nın en önemli ayaklarından biri olan faiz oranlarının serbestleştirilmesi (liberalizasyon) politikasının bir sonucudur. Gerekli yasal ve denetleyici altyapı oluşturulmadan faizlerin serbest bırakılması, piyasada kontrolsüz bir fon toplama yarışına ve nihayetinde 19821982 yılında bankerlerin çöküşüne yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
2424 Ocak 19801980 Kararları'nın finansal sektöre etkisini belirle.
11 Temmuz 19801980 itibarıyla faiz oranları serbest bırakılmış, piyasa mekanizmasına geçiş hedeflenmiştir.
Kararların temel amacı, devlet müdahalesini azaltarak piyasa fiyatlarının oluşmasını sağlamaktır.
2
Faiz serbestleşmesinin uygulamadaki sonuçlarını analiz et.
Denetim eksikliği nedeniyle bankalar dışındaki 'banker' adı verilen aracıların kontrolsüzce yüksek faiz vaat etmesi.
Hızlı serbestleşmenin kurumsal denetim mekanizmalarıyla desteklenmemesi riskleri artırmıştır.
3
Sürecin krizle sonuçlandığı tarihi ve ismi eşleştir.
19821982 yılında bankerlerin ödeme yapamaması sonucu yaşanan olay 'Bankerler Krizi' olarak adlandırılır.
Bu olay, Türkiye'nin finansal liberalizasyon sürecinde yaşadığı ilk büyük yerel şoktur.

Anahtar Kavram

Finansal Liberalizasyon ve Bankerler Krizi

İpuçları

1
Bu kriz, faizlerin serbest bırakılması sonucunda 'banker' adı verilen aracıların piyasaya hakim olmasıyla ilgilidir.
2
19821982 yılında yaşanan bu olay, Türkiye'nin ilk büyük serbest piyasa sarsıntısı olarak bilinir.

Daha Fazla Pratik

19801980 sonrası finansal serbestleşmenin nihai adımı olan 19891989 yılındaki 3232 Sayılı Karar'ı inceleyerek Türk lirasının konvertibilitesini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Türkiye’nin 19701970'li yılların sonunda girdiği ağır ödemeler dengesi krizi ve döviz darboğazını aşmak amacıyla 2424 OcakOcak 19801980 tarihinde yürürlüğe konulan istikrar programı, sadece kısa vadeli bir devalüasyon hamlesi değil; aynı zamanda ekonominin kaynak tahsis mekanizmasını kökten değiştiren bir 'yapısal dönüşüm' programıdır. Bu programın en temel felsefesi, kaynakların idari kararlar yerine piyasada oluşan fiyat sinyalleri aracılığıyla dağıtılmasıdır.

Bu bağlamda, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın 'arz yönlü' serbestleşme hedefleri doğrultusunda, müdahaleci dönemin sembolü olan ve mal fiyatlarını denetim altında tutan aşağıdaki kurumsal düzenlemelerden hangisinin tasfiyesi, piyasa mekanizmasının tesisi yolundaki en kritik adımlardan biri olarak kabul edilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılarak mal ve hizmet fiyatlarının belirlenmesinin piyasa dinamiklerine bırakılması

Cevap

Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılarak mal ve hizmet fiyatlarının belirlenmesinin piyasa dinamiklerine bırakılması
Doğru yanıt olan seçenek, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın en kritik kurumsal adımlarından biridir. 19781978 yılında kurulan Fiyat Kontrol Komitesi, devletin piyasadaki mal fiyatlarını doğrudan belirlediği bir yapıydı. Bu komitenin kaldırılması, fiyatların artık idari masalarda değil, arz ve talep dengesine göre serbest piyasada oluşacağının en net göstergesidir. Bu adım, KİT fiyatlarının serbest bırakılmasıyla birlikte 'gerçekçi fiyatlandırma' dönemini başlatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19701970'li yılların sonundaki ekonomik yapıyı analiz etmek
İthal ikameci modelin tıkanması, yüksek enflasyon ve karaborsa sorununun tespiti
2424 OcakOcak Kararları'nın hangi sorunlara çözüm olarak geldiğini anlamak gerekir.
2
Kararların temel felsefesini belirlemek
İdari fiyatlama yerine piyasa fiyatlamasına (liberalizasyon) geçiş
Programın sadece bir devalüasyon değil, yapısal bir dönüşüm olduğu bu felsefeye dayanır.
3
Fiyat Kontrol Komitesi'nin rolünü değerlendirmek
19781978'de kurulan bu komitenin, maliyetlerin çok altında fiyatlar belirleyerek piyasada mal kıtlığına ve karaborsaya yol açtığının saptanması
Devletin doğrudan fiyat belirleme gücünün kırılması, piyasa ekonomisine geçişin ön koşuludur.
4
Hatalı seçenekleri elemek (Zamanlama ve içerik kontrolü)
DGD'nin 20012001'e, sabit kurun 19701970'lere ait olduğu; DPT'nin ise kapatılmadığı bilgisiyle doğrulama yapılması
Çok zor sorularda (Seviye 5) seçenekler arasındaki tarihsel ve kurumsal farklar belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Fiyat Serbestleşmesi ve Piyasa Mekanizmasına Geçiş

İpuçları

1
2424 OcakOcak Kararları'nın en temel amacı 'fiyat mekanizmasını' işler hale getirmektir.
2
19701970'li yılların sonunda piyasadaki karaborsa ve mal kıtlığının temel sebebi, fiyatların devlet tarafından düşük tutulmasıydı.
3
Fiyatları belirlemek üzere 19781978'de kurulan ve 'müdahaleciliğin kalesi' olarak görülen komitenin adını hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

19801980 sonrası dışa açılma sürecinde ihracat teşvikleri ve hayali ihracat arasındaki ilişkiyi incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 5Soru

24 Ocak 1980 Kararları ile Türkiye ekonomisinde köklü bir yapısal dönüşüm süreci başlatılmış ve ithal ikameci modelden ihracata dayalı büyüme modeline geçiş hedeflenmiştir. Bu yeni stratejinin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla döviz kuru rejiminde gerçekleştirilen temel değişiklik ve uygulanan politikanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurların periyodik ve günlük olarak ayarlanmasıyla Türk lirasının reel olarak düşük değerli tutularak ihracatın teşvik edilmesi

Cevap

Döviz kurlarının periyodik ve günlük olarak ayarlanmasıyla Türk lirasının reel olarak düşük değerli tutularak ihracatın teşvik edilmesidir.
1980 sonrası uygulanan ihracata dayalı büyüme modelinde, döviz kuru en önemli politika aracı haline gelmiştir. Sabit kur rejiminin yarattığı 'aşırı değerli TL' sorunu, sık yapılan devalüasyonlar ve 1981'den itibaren günlük kur ayarlamalarıyla aşılmaya çalışılmıştır. Buradaki temel amaç, TL'nin reel değerini düşük tutarak (yani yabancı parayı pahalı tutarak) Türk mallarının dış piyasada ucuz kalmasını ve ihracatın cazip hale gelmesini sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Strateji Değişimini Analiz Etme
İthal ikameci modelden ihracata dayalı modele geçiş belirlendi.
1980 öncesi iç piyasaya yönelik üretim yapılırken, 1980 sonrası dünya piyasalarına eklemlenme hedeflenmiştir.
2
Döviz Kuru Aracını İnceleme
Sabit kur rejiminden esnek (yönetilen) kur rejimine geçiş yapıldı.
İhracatın artması için yerli paranın (TL) yabancı paralar karşısında değerinin düşük tutulması (reel devalüasyon) bir teşvik aracı olarak kullanılmıştır.
3
Uygulama Takvimini Belirleme
1 Mayıs 1981 itibarıyla günlük kur belirleme sistemine geçilmiştir.
Bu sistem, enflasyon farklarını kura yansıtarak reel döviz kurunun ihracatçı aleyhine değer kazanmasını engellemek için kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Reel Efektif Döviz Kuru ve İhracat Teşviki

İpuçları

1
İhracata dayalı büyümede yerli paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin nasıl olması gerektiğini düşünün.
2
1980 öncesi 'sabit kur' nedeniyle oluşan döviz darboğazını aşmak için kurların daha esnek belirlenmesi gerekmiştir.
3
Türkiye'de günlük kur uygulaması 1981'de başlamıştır ve amacı TL'yi reel olarak düşük değerli tutmaktır.

Daha Fazla Pratik

1980 kararlarının diğer ayağı olan 'finansal serbestleşme' ve faizlerin serbest bırakılması (Bankerler Krizi'ne yol açan süreç) konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Dönemleri karşılaştırarak eleme yapabilirsiniz: 1960-80 arası 'değerli TL/ithal ikame', 1980-89 arası 'değersiz TL/ihracat', 2000 'kur çıpası', 2001 sonrası 'dalgalı kur'.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

Türkiye'de 19701970’li yılların sonunda kronikleşen döviz kıtlığını aşmak ve Türk lirasının aşırı değerlenmesinden kaynaklanan dış ticaret dengesizliğini gidermek amacıyla 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile hayata geçirilen en önemli döviz kuru düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kur sisteminin sadeleştirilmesiyle çoklu kur uygulamasına son verilmesi ve Türk lirasının yabancı paralar karşısında yüksek oranda değer kaybettirilmesi

Cevap

Kur sisteminin sadeleştirilmesiyle çoklu kur uygulamasına son verilmesi ve Türk lirasının yabancı paralar karşısında yüksek oranda değer kaybettirilmesi
Doğru seçenek olan kur sisteminin sadeleştirilmesi ve yüksek oranlı devalüasyon, 24 Ocak 1980 Kararları'nın dış ticaret dengesini sağlamak için attığı en temel adımdır. Çoklu kur sisteminin kaldırılması, ekonomideki fiyat çarpıklıklarını gidermeyi ve ihracatçının dünya piyasalarıyla rekabet edebileceği bir kur seviyesi oluşturmayı amaçlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 öncesi uygulanan kur rejiminin yapısal sorunlarını tespit et.
19801980 öncesinde TL yapay olarak değerli tutuluyor ve 'çoklu kur' sistemiyle farklı ithalat/ihracat kalemlerine farklı kurlar uygulanıyordu.
Bu durum döviz karaborsasına ve dış ticaretin tıkanmasına yol açıyordu.
2
2424 OcakOcak 19801980 kararlarının kur politikası hedeflerini analiz et.
Temel hedef, TL'nin değerini piyasa gerçeklerine yaklaştırmak ve kur sistemini sadeleştirmektir.
İhracata dayalı büyüme stratejisi için gerçekçi bir döviz kuru zorunludur.
3
Uygulanan somut adımı belirle.
2424 OcakOcak 19801980'de yapılan devalüasyon ile dolar kuru 3535 TL'den 7070 TL'ye çıkarılmış ve çoklu kur uygulamasına (gübre ve ilaç gibi istisnalar hariç) son verilmiştir.
Bu adım, dışa açılma sürecinin en kritik finansal düzenlemesidir.

Anahtar Kavram

24 Ocak 1980 Kararları: Döviz Kuru Serbestleşmesi ve Devalüasyon

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 1980 öncesi 'Devlet Müdahalesi/Korumacılık' ile 1980 sonrası 'Serbest Piyasa/Dışa Açılma' ayrımını yaparak, seçeneklerdeki müdahaleci unsurları eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile Türkiye ekonomisinde ithal ikameci sanayileşme stratejisi terk edilerek dışa açık, ihracata dayalı bir büyüme modeli benimsenmiştir. Bu yapısal dönüşüm sürecinde Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ürünlerine yapılan yüksek oranlı zamlar ve fiyat belirleme yetkisinin büyük ölçüde bu kurumlara devredilmesinin temel iktisadi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kesimi finansman ihtiyacını azaltmak ve bütçe üzerindeki sübvansiyon yükünü tasfiye ederek kaynak tahsisinde etkinliği sağlamak

Cevap

Kamu kesimi finansman ihtiyacını azaltmak ve bütçe üzerindeki sübvansiyon yükünü tasfiye ederek kaynak tahsisinde etkinliği sağlamak
Doğru yanıt, kamu kesimi finansman ihtiyacını azaltma vurgusu yapan ifadedir. 19801980 öncesindeki ithal ikameci modelde, KİT ürünleri (enerji, hammadde, temel gıda) yapay olarak düşük tutuluyor ve bu zararlar Merkez Bankası kaynaklarıyla (emisyon) finanse ediliyordu. 2424 OcakOcak Kararları ile bu kurumlara fiyat belirleme yetkisi verilerek, bütçeden yapılan transferlerin kesilmesi ve piyasa rasyonalitesinin sağlanması hedeflenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 öncesi KİT yapısını analiz etme
KİT'lerin ürünlerini maliyetin altında satması sonucu oluşan görev zararları kamu bütçesi üzerinde ağır bir yük oluşturuyordu.
19701970'li yılların sonundaki ekonomik krizin en önemli nedenlerinden biri bu finansal dengesizliktir.
2
2424 OcakOcak Kararları'nın mali disiplin hedefini değerlendirme
Fiyat İstikrar Fonu'nun kurulması ve KİT'lerin fiyat belirlemede serbest bırakılması (maliyet bazlı fiyatlama) kararlaştırıldı.
Bütçe açıklarını kapatmak ve sübvansiyonları kesmek, enflasyonla mücadelenin ve kaynakların verimli dağılımının anahtarıdır.

Anahtar Kavram

KGFİ (Kamu Kesimi Finansman İhtiyacı) ve Fiyat Serbestisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru

Türkiye ekonomisinde 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile başlatılan dışa açık büyüme stratejisinin başarısı; bir yandan döviz kuru ve vergi iadesi gibi teşviklerle ihracatın özendirilmesine, diğer yandan ise enflasyonu kontrol altına almak ve ihracata mal arzı sağlamak amacıyla yurt içi talebin kısıtlanmasına dayandırılmıştır. Programın bu "istikrar" ayağını gerçekleştirmek ve iç talebi baskılamak amacıyla uygulanan temel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel ücretlerin ve tarımsal destekleme fiyatlarının enflasyonun altında tutularak geriletilmesi

Cevap

İç talebin baskılanması ve ihracata kaynak aktarılması için reel ücretlerin ve tarımsal destekleme fiyatlarının reel olarak düşürülmesi politikası izlenmiştir.
24 Ocak 1980 Kararları'nın 'arz yanlı' ve 'dışa açık' yapısı, yurt içindeki tüketim eğilimini kırarak kaynakları ihracata yönlendirmeyi gerektirmiştir. Bu amaçla uygulanan gelirler politikası çerçevesinde reel ücretler geriletilmiş, tarımsal destekleme fiyatları düşük tutulmuş ve böylece iç talep baskılanarak ihracat için gerekli mal fazlası yaratılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Programın çift ayaklı yapısını analiz etme
24 Ocak Kararları hem kısa vadeli bir istikrar (enflasyonla mücadele) hem de uzun vadeli bir yapısal dönüşüm (dışa açılma) programıdır.
Programın sadece ihracat teşviklerinden ibaret olmadığını, aynı zamanda talebi daraltıcı önlemler içerdiğini anlamak gerekir.
2
İç talep ve ihracat arasındaki ilişkiyi kurma
Yurt içi tüketim ne kadar az olursa, mevcut üretim kapasitesi o kadar fazla ihracata kanalize edilebilir.
Dışa açık büyüme modelinin ilk aşamasında üretim artışından ziyade, mevcut üretimin iç pazardan dış pazara kaydırılması hedeflenmiştir.
3
Gelirler politikasını belirleme
Ücretler ve tarımsal taban fiyatları enflasyonun altında artırılarak halkın satın alma gücü (reel geliri) düşürülmüştür.
Bu durum toplam talebi daraltmış ve 'zorunlu' bir tasarruf/ihracat fazlası yaratmıştır.

Anahtar Kavram

İstikrar Programlarında Gelirler Politikası ve Talep Yönetimi

İpuçları

1
İhracatın artması için yurt içindeki tüketimin azalması gerekip gerekmediğini düşünün.
2
1980 programı sadece yapısal bir değişim değil, aynı zamanda daraltıcı bir istikrar programıdır; bu da halkın harcanabilir gelirini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

24 Ocak Kararları sonrasında faizlerin serbestleşmesiyle ortaya çıkan 'Bankerler Olayı' sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru

Türkiye'de 19701970’li yılların ikinci yarısında kronikleşen ödemeler dengesi krizini ve yüksek enflasyonu kontrol altına almak amacıyla yürürlüğe konulan 2424 OcakOcak 19801980 Kararları, piyasa mekanizmasının işleyişini ön plana çıkarmıştır. Bu doğrultuda, kamu finansman dengesini düzeltmek ve bütçe üzerindeki yükü hafifletmek amacıyla Kamu İktisadi Teşebbüslerine (KİT) yönelik getirilen temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KİT ürünlerine uygulanan sübvansiyonların kaldırılarak fiyatların piyasa koşullarına bırakılması

Cevap

KİT ürünlerine uygulanan sübvansiyonların kaldırılarak fiyatların piyasa koşullarına bırakılması
Doğru yanıt olan KİT ürünlerine uygulanan sübvansiyonların kaldırılması, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın en radikal mali tedbirlerinden biridir. Bu sayede kamu açıklarının en büyük kaynağı olan KİT zararları kontrol altına alınmış ve kaynak tahsisinde piyasa etkinliği hedeflenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19701970’li yılların ekonomik yapısını analiz et.
KİT'lerin ürünlerini maliyetin altında satması (sübvansiyon), kamu açıklarının ve enflasyonun temel nedenlerinden biri olarak görüldü.
Sorunun kaynağını tespit etmek çözümün yönünü belirler.
2
2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın piyasa odaklı felsefesini hatırla.
Program, devlet müdahalesini azaltmayı ve fiyatların arz-talep dengesine göre oluşmasını hedeflemiştir.
KİT reformu bu serbestleşme sürecinin mali ayağını oluşturur.
3
KİT fiyatlamasındaki değişikliğin etkisini değerlendir.
Sübvansiyonların kaldırılmasıyla KİT'lerin bütçeden aldığı yardımlar kesilmiş, bu da kamu finansman açığını azaltmıştır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için yapısal dönüşümün somut etkisini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Fiyat Serbestleşmesi ve KİT Reformu

Daha Fazla Pratik

24 Ocak Kararları'nın dış ticaret rejimi ve döviz kuru politikası üzerindeki etkilerini inceleyen sorularla devam edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru

2424 OcakOcak 19801980 Kararları, Türkiye ekonomisinde istikrarı sağlamanın ötesinde, ithal ikameci sanayileşmeden ihracata dayalı büyüme modeline geçişi hedefleyen köklü bir yapısal dönüşümü başlatmıştır. Bu süreçte piyasa mekanizmasının etkinliğini artırmak ve ekonomiyi dış dünyayla bütünleştirmek amacıyla dış ticaret ve döviz rejiminde önemli değişiklikler yapılmıştır.

Buna göre, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile başlatılan dışa açılma sürecinde dış ticaret ve döviz politikalarına yönelik uygulanan düzenlemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk lirasının konvertibilitesinin sağlanarak sermaye hareketlerinin tamamen serbest bırakılması

Cevap

Türk lirasının konvertibilitesinin sağlanması ve sermaye hareketlerinin tamamen serbestleşmesi, 24 Ocak 1980 kararlarıyla değil, 1989 yılında 32 Sayılı Karar ile gerçekleşen bir düzenlemedir.
Türk lirasının dış dünyada tam konvertibilitesinin sağlanması ve sermaye hareketlerinin bütünüyle serbestleşmesi Türkiye ekonomisinde 19891989 yılında yürürlüğe giren 3232 Sayılı Karar ile mümkün olmuştur. 2424 OcakOcak 19801980 Kararları bu sürecin altyapısını kurmuş, ithalatı serbestleştirmiş ve döviz kurunu tekleştirmiştir ancak sermaye hesabı o tarihte henüz tam serbest değildir.

Adım Adım Çözüm

1
24 Ocak 1980 Kararları'nın dış ticaret boyutunu inceleyin.
Kararların ihracata dayalı sanayileşmeyi teşvik ettiğini ve ithalatı kademeli olarak serbestleştirdiğini belirleyin.
Yeni modelin temel taşı dış ticaretin liberalizasyonudur.
2
Döviz rejimi değişikliklerini değerlendirin.
Çoklu kurun kaldırıldığını ve TL'nin büyük bir devalüasyonla gerçekçi bir değere çekildiğini saptayın.
İhracat rekabetçiliği için döviz kuru ayarlaması kritiktir.
3
Sermaye hareketlerinin serbestleşme zamanını kontrol edin.
Tam konvertibilite ve serbest sermaye akışının ancak 19891989 yılındaki 3232 Sayılı Karar ile tamamlandığını fark edin.
1980 süreci bir geçiş sürecidir, finansal serbestleşmenin son aşaması 1980'lerin sonunda tamamlanmıştır.

Anahtar Kavram

24 Ocak 1980 Kararları ve Dışa Açılma Kademeleri

İpuçları

1
2424 OcakOcak kararları dışa açılmanın başlangıcıdır, ancak tam finansal serbestleşme için bir on yıl daha geçmesi gerekmiştir.
2
3232 Sayılı Karar'ın tarihini (19891989) hatırlamak doğru cevaba ulaşmanızı sağlar.

Daha Fazla Pratik

32 Sayılı Karar'ın Türkiye ekonomisindeki etkilerini ve konvertibilite kavramını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru

Türkiye'de 19601960’lı yıllardan itibaren uygulanan içe dönük kalkınma stratejisinin tıkanması üzerine, ekonomiyi dünya pazarlarıyla bütünleştirmeyi amaçlayan bir yapısal dönüşüm paketi yürürlüğe konulmuştur. Bu süreçte ihracatın teşvik edilmesi ve dış ticaret açığının kapatılması için başvurulan temel finansal yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Lirası'nın yabancı paralar karşısında değerinin düşürülmesi (Devalüasyon)

Cevap

Türk Lirası'nın yabancı paralar karşısında değerinin düşürülmesi (Devalüasyon)
Doğru cevap olan uygulama, yerli paranın değerinin düşürülmesidir. 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile Türkiye ekonomisi, döviz darboğazını aşmak ve sanayiyi dış pazarlara açmak için ihracatı teşvik eden bir modele geçmiştir. Bu modelin en temel finansal enstrümanı, aşırı değerli kur politikasından vazgeçilerek yapılan yüksek oranlı devalüasyondur; bu sayede Türk ihraç malları küresel piyasalarda fiyat avantajı kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19701970’lerin sonunda yaşanan döviz krizinin ve ekonomik darboğazın nedenlerini analiz etmek.
İthal ikameci sanayileşme modelinin döviz ihtiyacını karşılayamadığı ve tıkanma noktasına geldiği görülmüştür.
Yeni bir büyüme stratejisine (ihracata dayalı model) geçişin yapısal zorunluluğunu anlamak için gereklidir.
2
19801980 yapısal dönüşüm sürecinde dış ticaret dengesini sağlamak için kullanılan temel aracı belirlemek.
Türk Lirası’nın devalüe edilmesiyle ihracat ürünlerinin döviz cinsinden fiyatının ucuzlaması, ithal ürünlerin ise pahalılaşması sağlanmıştır.
Dışa açılma stratejisinin başarısı, rekabetçi bir kur politikasına ve piyasa fiyatlarının serbestleşmesine dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

İhracata Dayalı Büyüme Stratejisi ve Devalüasyon
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru

2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile Türkiye ekonomisinde piyasa mekanizmasının tesisi ve dışa açılma süreci hedeflenmiş; bu hedeflerin gerçekleştirilmesi için bürokratik karar alma süreçlerinin hızlandırılması ve ekonomi yönetimindeki parçalı yapının sonlandırılarak kararların "merkezileştirilmesi" yoluna gidilmiştir.

Bu doğrultuda, ekonomi politikalarının en üst düzeyde koordinasyonunu sağlamak, para ve kredi politikalarını istikrar programı hedefleriyle uyumlu hale getirmek amacıyla 19801980 yılında kurulan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para ve Kredi Kurulu

Cevap

Para ve Kredi Kurulu
Para ve Kredi Kurulu, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın en önemli kurumsal yeniliklerinden biridir. Programın hızlı ve etkin uygulanabilmesi için DPT Müsteşarı, Hazine Müsteşarı ve Merkez Bankası Başkanı gibi kilit isimleri bir araya getirerek ekonomi politikalarında merkezi bir koordinasyon sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 Öncesi kurumsal yapıyı analiz et.
Ekonomi yönetimi DPT, Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası arasında bölünmüş durumdaydı.
Bu parçalı yapı istikrar programının hızlı uygulanmasını engelliyordu.
2
2424 OcakOcak Kararları ile getirilen merkezi yapıyı belirle.
Başbakanlığa bağlı, en üst düzey bürokratların katıldığı bir kurul oluşturuldu.
Para, kredi ve dış ticaret politikalarını tek merkezden koordine etmek hedeflendi.
3
Kurulun ismini ve işlevini teyit et.
Para ve Kredi Kurulu, programın "beyni" olarak işlev görmeye başladı.
Teşviklerin yönetimi ve para arzının kontrolü bu kurulun yönlendirmesine bırakıldı.

Anahtar Kavram

Ekonomi Yönetiminin Merkezileştirilmesi

İpuçları

1
2424 OcakOcak kararları, dağınık olan ekonomi yönetimini Başbakanlık çatısı altında toplamayı hedeflemiştir.
2
Aranan kurul, özellikle ihracat teşvikleri ve para arzının kontrolü gibi teknik konularda karar alıcı olmuştur.
3
Bu kurulun adı, bizzat yönettiği iki temel makroekonomik değişken olan 'para' ve 'kredi' kavramlarını içermektedir.

Daha Fazla Pratik

19801980 Kararları ile kurulan bir diğer önemli birim olan DPT bünyesindeki 'Teşvik ve Uygulama Başkanlığı'nın görevlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Aday, 19801980 yılında kurulanlar ile kaldırılanları ayırarak (Fiyat Kontrol Komitesi elenir) ve kurumların tarihsel gelişimini (Hazine ve SPK'nın daha sonra gelmesi) hatırlayarak eleme yapabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Türkiye'de 19701970'li yılların sonunda yaşanan döviz darboğazı ve ekonomik krizi aşmak amacıyla yürürlüğe konulan 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile benimsenen temel sanayileşme stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhracata dayalı dışa açık büyüme stratejisi

Cevap

İhracata dayalı dışa açık büyüme stratejisi
İhracata dayalı dışa açık büyüme stratejisi, 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın en temel hedefidir. Bu stratejiyle birlikte Türkiye, yerli üretimi sadece iç pazar için koruyan ithal ikameci modelden vazgeçmiş; dünya piyasalarıyla rekabet edebilen ve döviz kazandırıcı faaliyetleri (ihracat) önceleyen bir yapıya geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Krizin nedenini analiz etme
19701970'li yılların sonunda ithal ikameci modelin döviz krizine yol açtığını belirlemek.
Yeni stratejinin neden gerekli olduğunu anlamak için önceki modelin tıkanma noktasını görmek gerekir.
2
2424 OcakOcak Kararları'nın felsefesini belirleme
Kararların piyasa ekonomisine geçiş ve dış dünyayla rekabet odaklı olduğunu saptamak.
Yapısal dönüşümün temel yönünü (piyasa odaklılık) belirlemek.
3
Yeni büyüme modelini isimlendirme
Dışa açık, ihracata dayalı sanayileşme stratejisine ulaşmak.
Kararların sonucunda benimsenen resmi kalkınma stratejisini tanımlamak.

Anahtar Kavram

İhracata Dayalı Büyüme (1980 Yapısal Dönüşümü)

İpuçları

1
Bu kararlar, Türkiye ekonomisinin 'kabuk değiştirdiği' ve dünya ile bütünleştiği süreci başlatmıştır.
2
Kararların odağında döviz krizini aşmak için döviz kazandırıcı faaliyetleri (satışları) artırmak vardır.
3
İthal ikameci modelin tam zıttı olan ve dış piyasalara mal satmayı hedefleyen modele odaklanın.

Daha Fazla Pratik

2424 OcakOcak Kararları sonrası dış ticaret dengesinin nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru

Türkiye'de finansal liberalizasyon sürecinin başlangıcı olarak kabul edilen 19801980 yılındaki yapısal düzenlemeler kapsamında, iç tasarrufları teşvik etmek ve finansal piyasalardaki baskılanmayı sona erdirmek amacıyla mevduat ve kredi faiz oranları için getirilen temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz oranlarının piyasa koşullarında serbestçe belirlenmesine izin verilmesi

Cevap

Faiz oranlarının piyasa koşullarında serbestçe belirlenmesine izin verilmesi
Türkiye'de 19801980 öncesinde uygulanan finansal baskılama politikası sonucunda faizler enflasyonun altında kalmış (negatif reel faiz), bu da tasarrufların azalmasına yol açmıştır. 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın mantığına uygun olarak Temmuz 19801980'de faiz oranları serbest bırakılarak piyasa dengesinin oluşması hedeflenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin temel stratejisini belirle.
24 Ocak 1980 Kararları ile 'İthal İkameci' modelden 'İhracata Dayalı Dışa Açık' modele geçilmiştir.
Bu değişim piyasa mekanizmasının her alanda (döviz, faiz, mal fiyatları) işlemesini gerektirir.
2
Finansal piyasalardaki düzenlemeyi analiz et.
Temmuz 1980'de faizlerin serbest bırakılmasına (finansal liberalizasyon) karar verilmiştir.
Negatif reel faiz oranlarını ortadan kaldırarak tasarrufları finansal sisteme çekmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Finansal Serbestleşme (Liberalizasyon)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru

19801980 öncesi dönemde kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) ürettiği mal ve hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesinde temel karar verici olan, ancak KİT’lerin maliyet artışlarını fiyatlarına yansıtamaması nedeniyle büyük finansal açıklar vermesine ve bütçe üzerinde ağır yük oluşturmasına yol açan mekanizmanın tasfiyesi 2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın temel önceliklerinden biri olmuştur.

Buna göre, KİT’lerin piyasa koşullarına uygun, rasyonel bir fiyat politikası izlemesini sağlamak amacıyla 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile faaliyetlerine son verilen kurumsal yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat Kontrol Komitesi

Cevap

Kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) fiyatlarını serbestçe belirlemesini engelleyen ve 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile kaldırılan yapı Fiyat Kontrol Komitesi'dir.
Doğru yanıt olan seçenek, 19801980 öncesi dönemde enflasyonu kontrol altında tutma amacıyla KİT fiyatlarını yapay olarak düşük seviyelerde tutan ve bu kurumların finansal olarak çökmesine neden olan Fiyat Kontrol Komitesi'nin tasfiyesini belirtmektedir. Bu değişiklik, KİT'lerin verimlilik esasına göre çalışmasını ve bütçe açıklarının azaltılmasını amaçlayan kritik bir yapısal reformdur.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 öncesi ekonomik yapının analiz edilmesi
19701970’li yılların sonunda KİT’ler, fiyatları baskılandığı için büyük zararlar etmekte ve bu zararlar bütçeden karşılanmaktaydı.
KİT'lerin finansal dengesizliği enflasyonu tetikleyen temel unsurlardan biriydi.
2
2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın temel felsefesinin belirlenmesi
İthal ikameci modelden vazgeçilerek serbest piyasa ekonomisine ve dışa açık büyüme modeline geçiş hedeflenmiştir.
Fiyatların piyasada oluşması bu modelin temel gerekliliğidir.
3
Fiyat belirleme yetkisindeki kurumsal değişikliğin teşhis edilmesi
Fiyat Kontrol Komitesi lağvedilerek, KİT’lere fiyatlarını maliyetlerine ve piyasa talebine göre ayarlama özerkliği verilmiştir.
KİT'lerin bütçe üzerindeki yükünü hafifletmek ve kaynak tahsisinde etkinliği sağlamak.

Anahtar Kavram

KİT Fiyatlama Otonomisi ve Fiyat Kontrol Komitesi'nin Tasfiyesi

İpuçları

1
19801980 öncesinde devletin fiyatlara doğrudan müdahale ettiği organı düşünün.
2
Bu komite kaldırılmadan önce KİT'ler maliyetleri artsa bile fiyatlarını yükseltmek için hükümetten onay almak zorundaydı.
3
Kararların temel amacı piyasa mekanizmasını işletmekse, fiyatları kontrol eden bir komitenin varlığı bu amaca engeldir.

Daha Fazla Pratik

2424 OcakOcak Kararları sonrası KİT'lerin özelleştirme kapsamına alınma süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

Türkiye'de 2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile temelleri atılan dışa açılma stratejisi, 19801980’li yılların ortalarına doğru ithalat rejiminde radikal bir değişikliği beraberinde getirmiştir. Bu doğrultuda, 19841984 yılından itibaren uygulanmaya başlanan ve ithalatı yapılabilecek malların tek tek sayıldığı kısıtlayıcı yöntem yerine, sadece ithalatı yasaklanmış veya özel izne tabi malların belirtilerek bunlar dışındaki tüm ürünlerin ithalatının serbest bırakılmasını esas alan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Negatif liste uygulaması

Cevap

Negatif liste uygulaması, yasaklanan mallar dışındaki tüm ürünlerin ithalatını serbest bırakarak Türkiye ekonomisinin dünya pazarlarıyla bütünleşmesini sağlayan temel düzenlemedir.
Negatif liste uygulaması, ithalat rejiminde 'yasaklanmamış her şey serbesttir' prensibini getirmiştir. Bu durum, 19801980 öncesindeki hantal bürokratik izin süreçlerini (pozitif liste) sonlandırarak dış ticareti liberalize etmiş ve ekonominin küresel rekabete açılmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin ithalat felsefesini analiz etme
Dışa açılma süreci, ithalat üzerindeki kısıtlamaların kaldırılmasını gerektirir.
İthal ikameci modelden ihracata dayalı modele geçiş, hammadde ve ara malı ithalatının kolaylaşmasını zorunlu kılar.
2
Pozitif ve negatif liste kavramlarını karşılaştırma
Pozitif liste 'sadece izin verilenler', negatif liste ise 'sadece yasaklananlar' mantığına dayanır.
Negatif liste yöntemi, serbestinin kural, kısıtlamanın ise istisna olduğunu gösteren daha liberal bir yaklaşımdır.
3
Uygulama tarihini belirleme
Türkiye'de bu geçiş 19831983 sonu ve 19841984 yılı başında gerçekleşmiştir.
19801980 kararlarının ikinci aşaması olan radikal liberalleşme adımları bu dönemde yoğunlaşmıştır.

Anahtar Kavram

İthalat Liberalizasyonu ve Negatif Liste

İpuçları

1
İthalat rejimindeki bu değişiklik, kısıtlamanın istisna, serbestinin esas olduğu bir mantığa dayanır.
2
Düzenleme, listede sadece ithali yasaklanan (uyuşturucu, silah vb.) ürünlerin kalmasını sağlamıştır.
3
19841984 yılındaki bu geçiş, pozitif liste mantığının tam tersidir.

Daha Fazla Pratik

19801980 sonrası ihracat teşvikleri (vergi iadesi, düşük faizli kredi) konusuna çalışmak faydalı olabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

2424 OcakOcak 19801980 Kararları ile Türkiye ekonomisinde ithal ikameci modelden ihracata dayalı dışa açık büyüme modeline geçiş hedeflenmiştir. Bu yeni stratejinin kurumsal altyapısını oluşturmak, yatırım ve ihracat teşvik belgelerinin verilme sürecini merkezileştirerek bürokrasiyi azaltmak amacıyla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bünyesinde kurulan birim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teşvik ve Uygulama Başkanlığı

Cevap

Dışa açık büyüme modeline geçiş sürecinde teşviklerin merkezi bir yapıdan ve hızla yönetilmesi amacıyla Devlet Planlama Teşkilatı bünyesinde Teşvik ve Uygulama Başkanlığı kurulmuştur.
Doğru yanıt olan birim, 2424 OcakOcak 19801980 kararnamesi ile doğrudan DPT bünyesinde kurularak yatırım ve ihracat teşvik belgelerinin merkezi, hızlı ve bürokratik engellerden arındırılmış şekilde verilmesini sağlamıştır. Bu, ithal ikameci dönemin hantal yapısından kurtulmak için atılan en somut kurumsal adımdır.

Adım Adım Çözüm

1
2424 OcakOcak 19801980 Kararları'nın temel amacını analiz edin.
Temel amaç, kaynak tahsisinde devlet planlaması yerine piyasa mekanizmasını ikame etmek ve ihracatı artırmaktır.
Yeni modelin başarısı için bürokratik engellerin kaldırılması gerekmektedir.
2
Kurumsal dönüşümü değerlendirin.
Yatırım ve ihracat kararlarının Bakanlıklar arasında bölünmüş olan yetkileri, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bünyesinde toplanmıştır.
Hızlı karar alma ve uygulama yeteneği dışa açılma stratejisinin başarısı için kritiktir.
3
DPT bünyesinde kurulan özel birimleri belirleyin.
Teşvik ve Uygulama Başkanlığı, Yabancı Sermaye Başkanlığı ve Serbest Bölgeler Başkanlığı gibi birimler oluşturulmuştur.
Teşvik belgelerinin tek bir merkezden verilmesi, ihracatçının ve yatırımcının önündeki bürokratik süreçleri sadeleştirmiştir.

Anahtar Kavram

19801980 Dönemi Kurumsal Reorganizasyon ve Teşvik Yönetimi

İpuçları

1
2424 OcakOcak Kararları sadece bir istikrar paketi değil, aynı zamanda devletin kurumsal yapısını değiştiren bir 'yapısal dönüşüm' hamlesidir.
2
Dışa açılma sürecinde ihracatçının birçok bakanlık kapısında dolaşmasını engellemek için yetkiler 'Devlet Planlama Teşkilatı' altında birleştirilmiştir.
3
Aranan birim, yatırım ve ihracat 'teşviklerinin' 'uygulanmasından' sorumlu olan başkanlıktır.

Daha Fazla Pratik

2424 OcakOcak Kararları ile kurulan bir diğer önemli birim olan 'Yabancı Sermaye Başkanlığı'nın görevlerini ve 19541954 tarihli 62246224 sayılı kanundaki değişikliği inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru

Türkiye'de 2424 Ocak 19801980 Kararları ile ithal ikameci sanayileşme modelinden vazgeçilerek ihracata dayalı dışa açık büyüme stratejisine geçilmiştir. Bu dönüşüm sürecinde, kamu açıklarını kontrol altına almak ve fiyat mekanizmasındaki bozulmaları gidermek amacıyla Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ürünlerine yönelik uygulanan temel politika değişikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KİT ürünlerine sağlanan devlet sübvansiyonlarının kaldırılarak fiyatların maliyetler doğrultusunda serbestçe belirlenmesine izin verilmesi

Cevap

Kamu İktisadi Teşebbüsleri ürünlerine sağlanan devlet sübvansiyonlarının kaldırılarak fiyatların maliyetler ve piyasa koşulları doğrultusunda belirlenmesine imkan tanınmasıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, 2424 Ocak 19801980 Kararları'nın temel amaçlarından biri olan fiyat mekanizmasındaki çarpıklıkları giderme hedefini yansıtır. KİT ürünlerine yapılan sübvansiyonların kesilmesi ve fiyatların piyasa koşullarına bırakılması, hem kamu finansmanını rahatlatmış hem de kaynak dağılımında etkinliği artırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemsel model değişikliği analiz edilir.
19601960-19801980 arası 'İthal İkameci Sanayileşme', 19801980 sonrası ise 'İhracata Dayalı Büyüme' modelidir.
Sorunun bağlamını anlamak için ekonomik modelin yönü belirlenmelidir.
2
KİT'lerin bütçe üzerindeki etkisi değerlendirilir.
19801980 öncesinde sübvansiyonlar nedeniyle KİT'lerin büyük zarar etmesi ve kamu açıklarını artırması.
Kararların neden alındığına dair mali gerekçe tespit edilmelidir.
3
Fiyatlandırma politikasındaki değişim belirlenir.
Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılması ve sübvansiyonların kesilmesi.
Yapısal dönüşümün temel taşı olan piyasa mekanizmasına geçiş adımı tanımlanır.

Anahtar Kavram

İhracata Dayalı Dışa Açık Büyüme ve KİT Reformu

Daha Fazla Pratik

Bu kararların ardından 19891989 yılında çıkarılan 3232 Sayılı Karar ile Türk lirasının konvertibilitesi ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesi arasındaki ilişkiyi inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
24 Ocak 1980 Kararları ve Dışa Açılma Süreci Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin