Soru

Zorluk: Orta2000 ve 2001 Finansal Krizleri

19991999 yılı Aralık ayında IMF ile imzalanan niyet mektubuyla hayata geçirilen "Döviz Kuruna Dayalı İstikrar Programı" kapsamında, para arzı artışının yalnızca dış rezerv girişine (Net Uluslararası Rezerv artışına) endekslenmesini sağlayan ve TCMB'nin 20002000 yılı sonundaki likidite sıkışıklığında "son borç verme mercii" fonksiyonunu yerine getirmesini engelleyen temel parasal kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Net İç Varlıklar (NI˙VNİV) tavanıCevap
  2. B
    Açık enflasyon hedeflemesi stratejisi
  3. C
    Merkezi yönetim bütçe açığı kısıtı
  4. D
    Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nın yapısal reformları
  5. E
    TCMB'nin araç bağımsızlığına sahip olmaması

Cevap

Net İç Varlıklar (NİV) tavanı
Doğru cevap olan Net İç Varlıklar (NI˙VNİV) tavanı, 19991999 sonunda başlatılan döviz kuruna dayalı istikrar programının ana performans kriterlerinden biridir. Bu kurala göre, Merkez Bankası'nın iç piyasadan alacağı kıymetler ve açacağı krediler yoluyla yaratacağı likiditeye kesin bir sınır getirilmiştir. Bu kısıtlama, 20002000 yılı Kasım ayında bankacılık sektöründe yaşanan likidite dar boğazında, Merkez Bankası'nın piyasaya likidite enjekte ederek "son borç verme mercii" rolünü üstlenmesini imkansız kılmış ve krizin bir finansal çöküşe dönüşmesine neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
19991999 programının parasal kuralını analiz et.
Program "yarı para kurulu" (currency board-lite) mantığına dayanıyordu.
Enflasyonu düşürmek için para arzının sadece döviz girişiyle artması hedeflenmişti.
2
Merkez Bankası bilançosundaki dengeyi hatırla.
Rezerv Para = Net Uluslararası Rezervler (NURNUR) + Net İç Varlıklar (NI˙VNİV).
Parasal tabanın kaynaklarını belirlemek için bu denklik kullanılır.
3
NİV tavanının kriz üzerindeki etkisini değerlendir.
NI˙VNİV sabit tutulduğunda veya tavan getirildiğinde, TCMB piyasaya borç veremez (likidite sağlayamaz).
20002000 Kasım ayında bankalar likiditeye sıkıştığında, TCMB bu tavanı aşmamak için piyasaya fon sağlamayı durdurmuş ve faizlerin fırlamasına yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Net İç Varlıklar (NİV) Tavanı ve Likidite Yönetimi

İpuçları

1
Merkez Bankası'nın analitik bilançosundaki aktif kalemleri düşünün.
2
Programda para arzı artışı sadece döviz rezervlerindeki (NURNUR) değişime bağlanmıştı. Bu durumda bilançonun diğer yanındaki hangi kalemin sabit kalması gerekir?
3
Likidite krizinde Merkez Bankası'nın piyasaya TL verememesinin sebebi, IMF ile anlaşılan bu belirli kalem üzerindeki tavanın (limitin) aşılmaması gerekliliğiydi.

Daha Fazla Pratik

20012001 krizinden sonra hayata geçirilen Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ile gelen bankacılık reformlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla