yılında hazırlanan 'Türkiye İktisadi Kalkınma Planı' (Vaner Planı), Marshall Planı yardımlarından faydalanabilmek amacıyla Türkiye’nin devletçi sanayileşme modelinden vazgeçerek tarım ve altyapı odaklı bir modele geçişini simgelemektedir. Bu planın stratejik öncelikleri ile - yılları arasındaki Demokrat Parti (DP) dönemi iktisadi uygulamaları birlikte değerlendirildiğinde, dönemin yapısal dönüşümüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Planı ile temelleri atılan tarımsal modernizasyon ve karayolu öncelikli altyapı yatırımları, DP döneminde dış yardım ve borçlanmaya dayalı bir büyüme motoruna dönüşmüş; ancak planlı bir sanayi stratejisinin eksikliği ve ithalata bağımlı büyüme yapısı yılında yaşanan döviz darboğazı ve istikrar programını kaçınılmaz kılmıştır.Cevap
- BPlanı, ’lardaki devletçi sanayi planlarının bir devamı olarak ağır sanayi yatırımlarını hedeflemiş; DP ise bu planı revize ederek ithal ikameci sanayileşme stratejisini (İİS) yılına kadar başarıyla uygulamıştır.
- CMarshall Planı ve Vaner Planı doğrultusunda Türkiye'de 'tam serbest piyasa' ekonomisine geçilmiş, devletin iktisadi faaliyetleri tamamen sona erdirilerek Kamu İktisadi Teşebbüsleri'nin (KİT) mülkiyeti ’lerin ilk yarısında özel sektöre devredilmiştir.
- D- dönemi boyunca Türkiye, demir yolu yatırımlarını karayolu yatırımlarının önünde tutarak iç pazarın entegrasyonunu sağlamış; bu strateji sayesinde krizinden etkilenmeden sürdürülebilir bir büyüme hızı yakalamıştır.
- EBarker Raporu’ndaki tavsiyelerin aksine DP hükümeti, tarımsal destekleme politikalarından vazgeçerek kaynakları tamamen büyük ölçekli sanayi tesislerine aktarmış ve bu durum kırsal kesimin refah düzeyinde keskin bir düşüşe yol açmıştır.
Cevap
Planı ile başlayan tarım ve altyapı odaklı vizyon, DP döneminde dış yardıma bağımlı bir genişleme stratejisine dönüşmüş ve bu durum dış ödeme krizine zemin hazırlamıştır.
Doğru seçenek, Vaner Planı'nın (ve onu destekleyen Marshall Yardımı'nın) Türkiye'yi sanayi odaklı devletçilikten, tarım ve altyapı odaklı bir modele yönelttiğini; DP'nin bu vizyonu devralarak 'plansız' ve dış kaynağa dayalı bir şekilde uyguladığını, bunun da yapısal bir sorun olarak krizine yol açtığını doğru bir kronolojik ve mantıksal silsileyle açıklar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
sonrası Türkiye ekonomisinde tarım-altyapı eksenli büyüme ve dış kaynak bağımlılığının krize dönüşümü.
İpuçları
1
Vaner Planı ile DP vizyonu arasındaki 'sektörel benzerliğe' (tarım/karayolu) odaklanın.
2
DP dönemindeki büyümenin finansman kaynağını (dış yardım/borç) ve bunun sürekliliğini sorgulayın.
3
İstikrar Kararları'nın (devalüasyon) temel nedeninin ithalata bağımlı büyüme ve döviz eksikliği olduğunu hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
İstikrar Kararları'nın içeriğini ve Barker Raporu ile olan benzerliklerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s