Examkin

Soru

Zorluk: Orta1930-1946 Dönemi: Devletçilik ve Sanayi Planları

1930'lu yıllarda Türkiye'de uygulanan devletçilik politikası ve bu dönemde hayata geçirilen Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (BŞYP) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda özel sermayenin tamamen ön planda olduğu liberal bir büyüme stratejisi izlenmiştir.
  2. B
    Bu dönemdeki planlar, makroekonomik hedefleri kapsayan ve 1963'ten itibaren uygulanmaya başlayan beş yıllık kalkınma planlarının ilk halkasını oluşturur.
  3. C
    Sanayileşme hamlesinde, yerli üretimin dünya pazarlarıyla rekabet etmesini hedefleyen dışa açık ve ihracata yönelik bir model temel alınmıştır.
  4. Planın temel amacı, hammaddesi yurt içinde bulunan ve halkın temel tüketim maddelerini üreten sanayi dallarının devlet eliyle kurulmasıdır.Cevap
  5. E
    Bu dönem, özellikle 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle Türkiye ekonomisinin 1930-1939 yılları arasında her yıl negatif büyüme gösterdiği bir süreçtir.

Cevap

Doğru cevap, planın temel amacının hammaddesi yurt içinde bulunan ve temel tüketim maddelerini üreten sanayi dallarının devlet eliyle kurulması olduğunu belirten seçenektir.
Doğru olan ifade, planın hammadde kaynağı yurt içinde olan temel ihtiyaç maddelerinin (üç beyaz-üç siyah) üretimine odaklandığını belirtmektedir. Bu strateji, döviz çıkışını engellemek ve sanayileşmeyi tarımsal hammadde ile entegre etmek amacıyla tasarlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin iktisat politikasını analiz et.
1929 Bunalımı sonrası özel sektörün yetersizliği nedeniyle devletin doğrudan yatırımları üstlendiği Devletçilik ilkesi benimsenmiştir.
Özel sermaye birikiminin yetersiz olması ve dış konjonktürün zorlayıcılığı.
2
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın (BŞYP) niteliğini belirle.
Bu plan, bütüncül bir kalkınma planı değil, sadece belirli sanayi kollarını (tekstil, kağıt, kimya, demir-çelik vb.) hedefleyen sektörel bir plandır.
Acil ihtiyaç duyulan sanayi ürünlerinde ithalata bağımlılığı azaltmak.
3
Planın finansman ve uygulama modelini incele.
Finansman için Sümerbank ve Etibank kurulmuş, hammadde olarak tarımsal kaynaklara (pamuk, şeker pancarı) ve madenlere odaklanılmıştır.
Döviz tasarrufu sağlamak ve iç üretimi canlandırmak.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşme ve Sektörel Planlama

İpuçları

1
Bu dönemdeki planların sadece sanayi sektörüne yönelik mi yoksa tüm ekonomiye yönelik mi olduğunu düşünün.
2
Sanayileşmede öncelik verilen sektörlerin (dokuma, şeker vb.) hammaddelerinin nereden sağlandığını hatırlayın.
3
Devletçilik politikasının, özel sektörü tamamen yok etmek yerine onun yetersiz kaldığı alanlarda devletin devreye girmesi olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sümerbank'ın kuruluş amacı ve bu dönemde kurulan başlıca fabrikaların (Kayseri Bez, Nazilli Basma vb.) listesini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle gidilebilir: 1963 (Planlı Dönem), 1980 (Dışa Açılma) ve 1923 (Liberal Dönem) tarihlerini bildiğinizde yanlış seçenekler kolayca elenir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

1930-1946 Dönemi: Devletçilik ve Sanayi Planları

Bu konudan daha fazla soru