Yeni Kurumsal İktisat

12 soru

Soru 1Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) içerisinde yer alan ve bilgi asimetrisine dayalı hiyerarşik ilişkileri inceleyen yaklaşıma göre; asilin vekili denetlemek için katlandığı izleme maliyetleri, vekilin asile güven vermek için üstlendiği teminat maliyetleri ve her türlü önleme rağmen asilin refahında ortaya çıkan artık kayıpların toplamına ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vekalet maliyetleri

Cevap

Vekalet maliyetleri (Agency costs)
Vekalet maliyetleri; asilin vekili izlemesi (monitoring), vekilin asile güvence vermesi (bonding) ve tüm bu çabalara rağmen vekilin asilin çıkarlarından sapması sonucu oluşan artık kaybın (residual loss) toplamıdır. Bu kavram, Yeni Kurumsal İktisat'ın hiyerarşik yapılar ve firma içi organizasyon analizindeki temel taşıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aktörlerin ve ilişkilerin tanımlanması
Asil (karar verici/hissedar) ve vekil (yetki devredilen/yönetici) arasındaki hiyerarşik ilişki tespit edilir.
Vekalet teorisi, bilgi asimetrisi altında bu iki aktörün çıkar çatışmasını inceler.
2
Maliyet bileşenlerinin sınıflandırılması
İzleme maliyetleri (asilin harcaması), teminat maliyetleri (vekilin harcaması) ve artık kayıp (giderilemeyen verimsizlik) bir araya getirilir.
Bu üç unsur, literatürde vekalet maliyetlerinin temel yapı taşlarını oluşturur.
3
Sonuçlandırma
Tanımı verilen maliyetler toplamının 'Vekalet Maliyetleri' olduğu belirlenir.
Yeni Kurumsal İktisat'ta bu terim, hiyerarşik yapılardaki verimsizlikleri açıklamak için kullanılır.

Anahtar Kavram

Vekalet Teorisi ve Maliyetleri (Agency Theory)

İpuçları

1
Bu kavram, bir tarafa yetki devredildiğinde ortaya çıkan çıkar çatışmalarını yönetmek için yapılan harcamaları kapsar.
2
İzleme, teminat ve artık kayıp olmak üzere üç temel bileşenden oluşur.
3
Ekonomik literatürde asilin vekili denetlemesi ve bilgi asimetrisini azaltması için katlandığı bu maliyetlere 'Agency Costs' denir.

Daha Fazla Pratik

İzleme maliyetleri ile teminat maliyetleri arasındaki farkı inceleyerek hangi tarafın hangi maliyete katlandığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Soru

Oliver Williamson'ın İşlem Maliyetleri İktisadı (TCETCE) yaklaşımına göre; ekonomik bir işlemin yönetişim yapısının (governance structuregovernance \ structure) belirlenmesinde işlemin sıklığı ve varlık özgüllüğü derecesi belirleyici rol oynar. Bir işletmenin üretim süreci için vazgeçilmez olan, başka bir alanda kullanılması teknik veya mali açıdan mümkün olmayan (yüksek varlık özgüllüğü) ve sürekli ihtiyaç duyulan bir girdinin temininde; 'fırsatçı davranış' (opportunismopportunism) riskini ve işlem maliyetlerini minimize etmek amacıyla tercih edilmesi gereken en rasyonel yönetişim yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birleşik yönetişim (Hiyerarşi / Dikey bütünleşme)

Cevap

Birleşik yönetişim (Hiyerarşi / Dikey bütünleşme) yapısı, yüksek varlık özgüllüğü ve yüksek işlem sıklığı durumunda işlem maliyetlerini minimize eden en uygun yapıdır.
Oliver Williamson'ın modelinde; işlemlerin 'hiyerarşi' (birleşik yönetişim) içine alınmasının temel nedeni, yüksek varlık özgüllüğünden kaynaklanan bağımlılık ve sürekli tekrarlanan işlemlerden kaynaklanan kontrol ihtiyacıdır. Birleşik yönetişim, dışsal piyasa belirsizliklerini içsel idari kararlarla ikame ederek işlem maliyetlerini düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem değişkenlerini analiz etme
Varlık Özgüllüğü: Yüksek, İşlem Sıklığı: Yüksek (Sürekli)
Williamson'ın matrisine göre yönetişim yapısı bu iki temel değişkene bağlıdır.
2
Fırsatçılık ve bağımlılık riskini değerlendirme
Yüksek varlık özgüllüğü, tarafları birbirine mahkum ederek 'sözleşme sonrası fırsatçılık' (hold-up) riskini artırır.
Özgül varlıklar başka bir alanda kullanılamadığı için batık maliyet oluşturur ve pazarlık gücünü zayıflatır.
3
Maliyet minimize eden yapıyı seçme
İşlem hiyerarşi (firma) içine alınarak dikey bütünleşme sağlanmalıdır.
İşlem sürekliyse, piyasada sürekli pazarlık yapmak ve denetlemek yerine firma içi idari mekanizmalar daha düşük maliyetlidir.

Anahtar Kavram

Williamson'ın Yönetişim Yapıları Matrisi

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın mülkiyet hakları ve sınırlı rasyonellik varsayımlarının bu yönetişim yapılarını nasıl zorunlu kıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIE) yaklaşımına göre; mülkiyet haklarının (property rights) açıkça tanımlanmış ve hukuki güvence altına alınmış olmasının temel ekonomik işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem maliyetlerini düşürerek dışsallıkların içselleştirilmesini kolaylaştırmak ve kaynak tahsisinde etkinliği sağlamak

Cevap

Mülkiyet haklarının temel işlevi, işlem maliyetlerini düşürerek dışsallıkların içselleştirilmesini ve kaynak tahsisinde etkinliği sağlamaktır.
Yeni Kurumsal İktisatçılara (Coase, North, Demsetz vb.) göre, mülkiyet haklarının net bir şekilde tanımlanması, ekonomik aktörler arasındaki belirsizliği azaltır. Bu durum, piyasada işlem yaparken katlanılan arama, pazarlık ve denetim gibi is\clemişlem maliyetlerinimaliyetlerini düşürür. Maliyetler düştüğünde, dışsallıkların piyasa mekanizması içinde çözülmesi (içselleştirilmesi) kolaylaşır ve kaynaklar en yüksek verimi sağlayacak alanlara daha rahat yönelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni Kurumsal İktisat'ın (NIE) temel varsayımlarını hatırla.
NIE, Neoklasik iktisadın aksine işlem maliyetlerinin (transaction costs) pozitif (sıfırdan büyük) olduğunu ve kurumların bu maliyetleri etkilediğini savunur.
Mülkiyet hakları, kurumsal yapının en önemli bileşenlerinden biridir.
2
Mülkiyet hakları ile işlem maliyetleri arasındaki ilişkiyi kur.
Mülkiyet hakları net tanımlanmadığında; arama, bilgi edinme, pazarlık ve uygulama maliyetleri artar. Bu durum piyasa başarısızlıklarına yol açar.
Belirsizlik, mübadeleyi zorlaştırır ve kaynakların verimsiz kullanılmasına neden olur.
3
Coase Teoremi ve dışsallık ilişkisini analiz et.
Mülkiyet hakları iyi tanımlandığında, taraflar işlem maliyetleri düşük olduğu sürece kendi aralarında anlaşarak dışsallıkları içselleştirebilirler.
Hukuki güvence, sözleşmelerin uygulanabilirliğini artırarak piyasanın daha etkin çalışmasını sağlar.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyetleri ve Mülkiyet Hakları İlişkisi

İpuçları

1
Yeni Kurumsal İktisat'ın Neoklasik iktisada en büyük eleştirisi 'işlem maliyetlerini' yok saymasıdır.
2
Mülkiyet haklarının belirsiz olduğu bir ortamda bir malı satın almak veya kiralamak için yapılacak pazarlıklar ne kadar sürer?

Daha Fazla Pratik

Ronald Coase'un 'Sosyal Maliyet Problemi' (1960) makalesindeki mülkiyet hakları ve işlem maliyetleri analizini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

İktisadi analize 'işlem maliyetleri' (transactiontransaction costscosts) kavramını dahil ederek Yeni Kurumsal İktisat okulunun temellerini atan ve 19911991 yılında Nobel İktisat Ödülü'ne layık görülen iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ronald Coase

Cevap

Yeni Kurumsal İktisat'ın öncüsü ve işlem maliyetleri kavramının yaratıcısı Ronald Coase'dir.
Ronald Coase, iktisadi faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan arama, pazarlık ve denetim maliyetlerini 'işlem maliyetleri' olarak tanımlayarak Yeni Kurumsal İktisat'ın doğuşuna öncülük etmiştir. 19911991 yılında kazandığı Nobel ödülü de bu katkılarından dolayı verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar kavramları belirleyin.
'İşlem maliyetleri' ve 'Yeni Kurumsal İktisat' kavramları tespit edildi.
Bu kavramlar doğrudan belirli bir iktisat okulu ve temsilcisi ile ilişkilidir.
2
Bu kavramların literatürdeki ilk ve en önemli temsilcisini hatırlayın.
Ronald Coase'in işlem maliyetleri teorisi ve Nobel ödülü bilgisi ile eşleşme sağlandı.
Coase, piyasada işlem yapmanın bir maliyeti olduğunu savunarak Neoklasik varsayımları eleştirmiştir.

Anahtar Kavram

Yeni Kurumsal İktisat ve İşlem Maliyetleri

İpuçları

1
Bu düşünür, piyasada her alışverişin bedava olmadığını, bilgi toplamanın ve sözleşme yapmanın bir maliyeti olduğunu savunur.
2
'Dışsallıklar' sorununun mülkiyet hakları netleşirse piyasa tarafından çözülebileceğini söyleyen teoremiyle ünlüdür.
3
'Firma'nın varlık nedenini, piyasadaki işlem maliyetlerinden kaçınmak olarak açıklayan 19911991 Nobel ödüllü iktisatçıdır.

Daha Fazla Pratik

Douglas North'un kurumlar ve ekonomik performans arasındaki ilişkiye dair görüşlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Yeni Kurumsal İktisat yaklaşımının öncülerinden biri olan Douglass North'a göre; bir toplumdaki siyasi, sosyal ve ekonomik etkileşimi şekillendiren, belirsizliği azaltarak işlem maliyetlerini düşüren ve 'oyunun kuralları' (rulesrules ofof thethe gamegame) olarak nitelendirilen temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar

Cevap

Kurumlar
Kurumlar kavramı, Douglass North tarafından toplumdaki bireyler arası etkileşimi sınırlayan ve düzenleyen 'oyunun kuralları' olarak tanımlanmıştır. North'a göre bu kurallar belirsizliği azaltarak işlem maliyetlerini düşürür ve ekonomik kalkınmanın temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen 'oyunun kuralları' (rulesrules ofof thethe gamegame) ifadesinin hangi kuramcıya ait olduğunu belirleyin.
Bu ifade Yeni Kurumsal İktisatçı Douglass North'a aittir.
North, ekonomik performansı açıklarken formel ve enformel kuralların önemini vurgulamıştır.
2
Seçeneklerdeki kavramların hangi iktisadi okullara ait olduğunu karşılaştırın.
Say Yasası ve Ücret Esnekliği Klasik Okul, Doğal Düzen Fizyokrasi, Tam Bilgi ise Neoklasik Okul kavramlarıdır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için Yeni Kurumsal İktisat'ın ana odağını belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Kurumların Tanımı ve Douglass North
Soru 6Soru

Yeni Kurumsal İktisat ekolünün mikro temellerini ve firma teorisini geliştiren Oliver Williamson'ın "İşlem Maliyeti İktisadı" (TransactionTransaction CostCost EconomicsEconomics) analizine göre; ekonomik işlemlerin piyasa mekanizması yerine hiyerarşik bir yapı (firma) içinde organize edilmesini zorunlu kılan "davranışsal varsayımlar" ile "işlem özellikleri" arasındaki temel etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı rasyonellik ve belirsizlik etkileşimi ile fırsatçı davranış ve varlık özgüllüğü birlikteliği

Cevap

Sınırlı rasyonellik ve belirsizlik etkileşimi ile fırsatçı davranış ve varlık özgüllüğü birlikteliği
Oliver Williamson'ın modelinde, piyasa yerine firmanın (hiyerarşinin) tercih edilmesinin temel nedeni dört değişkenin etkileşimidir: Sınırlı rasyonellik belirsizlik altında tam bir sözleşme yazılmasını imkansız kılar. Varlık özgüllüğü ise tarafları birbirine bağımlı hale getirir; bu durumda fırsatçı davranış sergileyen tarafın diğerini sömürme riski doğar. Bu riskleri yönetmek için işlem hiyerarşik bir yapıya taşınır.

Adım Adım Çözüm

1
Davranışsal varsayımları tanımla
Sınırlı rasyonellik (bilgi işleme kapasitesinin sınırı) ve fırsatçı davranış (çıkar maksimizasyonu için hileye başvurma potansiyeli).
Yeni Kurumsal İktisat, Neoklasik iktisadın "homo economicus" varsayımını esnetir.
2
İşlem özelliklerini tanımla
Belirsizlik (geleceğin öngörülememesi) ve varlık özgüllüğü (yatırımın belirli bir işleme veya partnere bağlı kalması).
İşlemin niteliği, hangi yönetim yapısının (piyasa vs. firma) daha az maliyetli olduğunu belirler.
3
Değişkenlerin etkileşimini analiz et
(Sınırlı Rasyonellik + Belirsizlik) nedeniyle tam sözleşmeler yapılamaz. (Fırsatçı Davranış + Varlık Özgüllüğü) nedeniyle partnerlerden biri diğerini rehin alabilir (holduphold-up problemproblem).
Bu iki grup değişken aynı anda var olduğunda piyasa başarısız olur.
4
Kurumsal sonucu belirle
İşlem maliyetlerini minimize etmek için bu işlem piyasadan çekilir ve firma bünyesinde (hiyerarşi) gerçekleştirilir.
Hiyerarşi, kontrol ve denetim mekanizmalarıyla fırsatçı davranışı sınırlar.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyeti İktisadı ve Yönetişim Yapıları

İpuçları

1
Williamson'ın analizinde 'Varlık Özgüllüğü' (AssetAsset SpecificitySpecificity) kavramı piyasa başarısızlığının anahtarıdır.
2
Sözleşmelerin neden 'eksik' (incompleteincomplete) olduğunu ve neden tarafların birbirini sömürebileceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın bu yaklaşımının dikey bütünleşme (vertical integration) kararlarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Piyasayı 'rekabetçi bir ihale' olarak, hiyerarşiyi ise 'idari bir emir komuta zinciri' olarak düşünün. Eğer bir makine sadece tek bir firma için üretim yapabiliyorsa (varlık özgüllüğü), o firmanın iflas etmesi durumunda makinenin değeri düşer. Bu riski yönetmek için makine sahibi ve firma tek bir çatı altında birleşir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 7Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIE) yaklaşımı, Neoklasik iktisadi analizin 'homo economicus' modelindeki tam rasyonellik varsayımını reddetmektedir. Özellikle Oliver Williamson tarafından vurgulanan; bireylerin karar alma süreçlerindeki bilişsel kapasite kısıtları ile kendi çıkarları peşinde koşarken stratejik olarak bilgi saklama veya yanıltma (hile) eğilimlerini ifade eden temel varsayım çifti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı rasyonellik - Fırsatçılık

Cevap

Sınırlı rasyonellik ve fırsatçılık seçenekleri Yeni Kurumsal İktisat'ın temel mikro varsayımlarını oluşturur.
Yeni Kurumsal İktisat, özellikle Oliver Williamson'ın işlem maliyetleri analizinde, Neoklasik iktisadın 'tam rasyonellik' ve 'tam dürüstlük' varsayımlarını terk eder. Bunun yerine, insanların bilişsel sınırları olduğunu ifade eden 'sınırlı rasyonellik' ile çıkarlarını korumak için hileli yollara başvurabileceklerini anlatan 'fırsatçılık' kavramlarını merkeze koyar.

Adım Adım Çözüm

1
Neoklasik varsayımların eleştirisini analiz edin.
Neoklasik iktisat bireyi tam rasyonel ve her türlü bilgiye sahip kabul eder.
Yeni Kurumsal İktisat, işlem maliyetlerinin varlığını bu varsayımların gerçek dışı olmasına bağlar.
2
Bilişsel kısıtları ifade eden kavramı belirleyin.
Sınırlı Rasyonellik (BoundedBounded RationalityRationality)
Herbert Simon'dan ödünç alınan bu kavram, insanın zihinsel sınırları nedeniyle karmaşık problemleri tam olarak çözemeyeceğini ifade eder.
3
Davranışsal riskleri ifade eden kavramı belirleyin.
Fırsatçılık (OpportunismOpportunism)
Oliver Williamson tarafından tanımlanan bu kavram, bireylerin stratejik olarak eksik veya yanlış bilgi vererek çıkar sağlama eğilimini açıklar.

Anahtar Kavram

Yeni Kurumsal İktisat'ın Davranışsal Varsayımları

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın işlem maliyetlerini belirleyen diğer üç unsuru (belirsizlik, sıklık ve varlığa özgülük) incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

Bir sanayi tesisinin, yalnızca belirli bir hammadde tedarikçisinin üretim standartlarına uygun olarak tasarlanması ve bu tesisin başka bir tedarikçiyle çalışması durumunda yüksek maliyetlerle karşılaşması, Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) literatüründe 'varlık özgüllüğü' (assetasset specificityspecificity) kavramı ile açıklanmaktadır. Oliver Williamson'ın geliştirdiği bu analiz çerçevesinde, söz konusu durumun işlem maliyetleri ve kurumsal yapı üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem maliyetlerini yükselterek tarafların birbirini suistimal etme (fırsatçı davranış) riskini artırır; bu durum, işlemin piyasadaki belirsizlikten korunması amacıyla firma içi bir hiyerarşi ile örgütlenmesini gerekli kılar.

Cevap

Varlık özgüllüğünün artması, taraflar arasındaki fırsatçılık riskini ve işlem maliyetlerini yükselterek işlemlerin piyasa yerine firma (hiyerarşi) bünyesinde örgütlenmesini teşvik eder.
İşlem maliyetleri yaklaşımına göre, varlık özgüllüğünün yüksek olması, tarafları birbirine mahkûm ederek stratejik davranma ve suistimal riskini artırır. Bu riskleri piyasa üzerinden yönetmek çok maliyetli olduğundan, firma içi yönetim (hiyerarşi) bir çözüm olarak ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık özgüllüğü kavramını tanımla.
Belirli bir işlem için yapılan yatırımın, o işlem dışındaki değerinin önemli ölçüde düşük olması durumudur.
İşlemin özelliklerini ve tarafların birbirine bağımlılık düzeyini anlamak için gereklidir.
2
İşlem maliyetleri üzerindeki etkisini analiz et.
Bağımlılık arttıkça taraflardan biri sözleşme şartlarını kendi lehine değiştirme (fırsatçılık) eğilimi gösterebilir; bu da denetim ve sözleşme maliyetlerini artırır.
Maliyet yapısının piyasa mı yoksa firma mı lehine olduğunu belirlemek için gereklidir.
3
Yönetişim biçimine karar ver.
İşlem maliyetleri piyasada çok yükseldiğinde, işlemi firma (hiyerarşi) bünyesine almak (dikey bütünleşme) daha verimli hale gelir.
Yeni Kurumsal İktisat'ın firma varlığını açıklayan temel mantığına ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Varlık Özgüllüğü ve İşlem Maliyetleri İlişkisi

İpuçları

1
Bir firmanın sadece başka bir firmanın parçasına uygun bir makine üretmesi durumunu düşünün.
2
Varlık özgüllüğü arttığında, piyasada başka alıcı veya satıcı bulmak zorlaşır. Bu durum taraflar arasındaki güveni ve maliyetleri nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın 'Yönetişim Yapıları' (Piyasa, Karma, Hiyerarşi) arasındaki ayrımı incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Yeni Kurumsal İktisat ekolünün öncülerinden Douglass North'a göre; bir ekonomide verimsiz kurumsal yapıların, daha etkin alternatiflerin varlığına rağmen uzun süre devam etmesi ve değişimin geçmişteki tercihler tarafından kısıtlanması 'yol bağımlılığı' (pathpath dependencydependency) olarak adlandırılır. Buna göre North'un analizinde, yol bağımlılığının ortaya çıkmasında ve verimsiz bir dengede kilitlenmenin (lockinlock-in) yaşanmasında etkili olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumların yarattığı artan getiriler ile aktörlerin öznel zihinsel modelleri arasındaki etkileşim

Cevap

Kurumların yarattığı artan getiriler ile aktörlerin öznel zihinsel modelleri arasındaki etkileşim
Douglass North'a göre yol bağımlılığı, kurumların sağladığı 'artan getiriler' (şebeke dışsallıkları, öğrenme ekonomileri) ile bu yapıları meşrulaştıran ve aktörlerin kararlarını şekillendiren 'zihinsel modeller' arasındaki sinerjiden kaynaklanır. Bu durum, daha etkin kurumsal alternatifler olsa bile toplumun mevcut yoldan çıkmasını maliyetli hale getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramın tanımlanması
Yol bağımlılığı, geçmişteki kurumsal tercihlerin gelecekteki seçenekleri kısıtlamasıdır.
Sorunun temel analiz çerçevesini belirlemek için gereklidir.
2
Mekanizmaların analizi
North, artan getirileri (öğrenme, koordinasyon ve adaptif beklentiler) temel neden olarak sunar.
Verimsiz kurumların neden elenmediğini açıklayan ekonomik mantığı anlamak için.
3
Bilişsel boyutun eklenmesi
Bireylerin kurumlardan gelen bilgileri işleme biçimi olan 'zihinsel modeller', ideolojileri ve dolayısıyla değişime direnci besler.
Yol bağımlılığının sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyo-psikolojik nedenini ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Yol Bağımlılığı (Path Dependency) ve Kurumsal Değişim

İpuçları

1
Douglass North'un 'Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Performans' adlı eserindeki temel argümanı hatırlayın.
2
Yol bağımlılığı sadece tarihsel bir olay değil, aynı zamanda ekonomik bir 'artan getiriler' (increasing returns) sürecidir.
3
North'a göre bireylerin 'zihinsel modelleri' ve ideolojileri, verimsiz kurumların neden rasyonel olarak değiştirilmediğini açıklayan anahtardır.

Daha Fazla Pratik

North'un analizinde 'kurumlar' (oyunun kuralları) ile 'organizasyonlar' (oyuncular) arasındaki ayrımın kurumsal değişimi nasıl tetiklediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) yaklaşımında, piyasa mekanizmasının işleyişi sırasında ortaya çıkan bilgi toplama, sözleşme hazırlama ve uygulama gibi giderleri "İşlem Maliyetleri" (transactiontransaction costscosts) kavramı ile açıklayan ve bu maliyetlerin varlığı üzerinden kurumların ekonomik önemini vurgulayan iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ronald Coase

Cevap

İşlem maliyetleri kavramını literatüre kazandıran ve bu yolla kurumların önemini açıklayan iktisatçı Ronald Coase'dur.
Yeni Kurumsal İktisat'ın (NIENIE) doğuşunda en kritik rolü oynayan isim Ronald Coase'dur. Coase, piyasanın işleyişinin bir maliyeti olduğunu (işlem maliyetleri) ileri sürmüştür. Eğer işlem maliyetleri sıfır olsaydı, kurumların yapısının önemsiz olacağını ancak gerçek dünyada bu maliyetlerin varlığı nedeniyle kurumların (firmalar, yasalar, mülkiyet hakları) ekonomik etkinliği sağlamada hayati öneme sahip olduğunu savunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Tanımlama
İşlem Maliyetleri (TransactionTransaction CostsCosts)
Soruda sorulan temel kavramın ne olduğunun belirlenmesi gerekir.
2
İktisatçı Eşleştirmesi
Ronald Coase
İşlem maliyetlerini "Sosyal Maliyet Sorunu" ve "Firmanın Doğası" makalelerinde açıklayan kişi Ronald Coase'dur.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyetleri (TransactionTransaction CostsCosts)

İpuçları

1
Soruda geçen 'İşlem Maliyetleri' kavramı, bu iktisat ekolünün en temel taşıdır.
2
Bu iktisatçı, 'Firmanın Doğası' (TheThe NatureNature ofof thethe FirmFirm) adlı meşhur makalenin yazarıdır.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetlerinin varlığı durumunda mülkiyet haklarının dağılımının kaynak tahsisini etkileyeceğini savunan 'Coase Teoremi'ni inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) yaklaşımının en önemli temsilcilerinden biri olan Douglass North, kurumları bir toplumdaki insanların etkileşimlerini kısıtlayan ve şekillendiren "oyunun kuralları" olarak tanımlamaktadır.

Buna göre, Yeni Kurumsal İktisat perspektifinden kurumların ekonomik performansı etkilemedeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilgi eksikliğinden kaynaklanan belirsizliği gidererek işlem maliyetlerini düşürmek

Cevap

Kurumların temel işlevi, bilgi eksikliğinden kaynaklanan belirsizliği gidererek işlem maliyetlerini düşürmektir.
Yeni Kurumsal İktisat'a (NIE) göre, piyasalarda bilgi eksikliği ve asimetrik bilgi nedeniyle belirsizlik hakimdir. Douglass North, kurumların (yasalar, gelenekler, mülkiyet hakları vb.) bu belirsizliği azaltan bir yapı sunduğunu savunur. Belirsizliğin azalması, ekonomik birimlerin birbirine olan güvenini artırır ve sözleşme yapma, denetleme gibi işlem maliyetlerini düşürerek ekonomik performansı iyileştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni Kurumsal İktisat'ın (NIENIE) Neoklasik iktisattan temel farkını belirle.
İşlem maliyetlerinin (transactiontransaction costscosts) pozitif (sıfırdan büyük) olması.
Gerçek dünyada bilgiye ulaşmak ve sözleşme yapmak maliyetlidir.
2
Douglass North'un kurum tanımını analiz et.
Kurumlar, toplumsal etkileşimi şekillendiren kurallar bütünüdür.
Bireylerin davranışlarını öngörülebilir kılarak toplumsal düzeni sağlarlar.
3
Kurumların ekonomik işlevini sonuçlandır.
Belirsizliğin azalması -> İşlem maliyetlerinin düşmesi -> Kaynak dağılımında etkinlik.
Kurumlar, mülkiyet haklarını koruyarak ve sözleşmelerin uygulanmasını sağlayarak piyasaların daha verimli çalışmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Kurumların İşlevi ve İşlem Maliyetleri

İpuçları

1
Yeni Kurumsal İktisat, Neoklasik iktisadın 'sıfır işlem maliyeti' varsayımını reddeder.
2
Douglass North'a göre kurumlar, insanların çevrelerini daha öngörülebilir hale getirmelerini sağlar.
3
Piyasalarda bilgi toplamak ve anlaşmaların uygulanmasını sağlamak maliyetlidir; kurumların temel amacı bu maliyetleri yönetmektir.

Daha Fazla Pratik

Douglass North ve Oliver Williamson'ın kurum tanımları arasındaki farkları (Makro-Kurumsal vs. Mikro-Kurumsal) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

Yeni Kurumsal İktisat (NIENIE) yaklaşımında, ekonomik aktörlerin karar alma süreçlerinde karşılaştıkları tüm verileri toplama, depolama ve analiz etme konusundaki zihinsel kapasitelerinin kısıtlı olduğunu ifade eden temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı rasyonellik

Cevap

Ekonomik birimlerin bilgi işleme kapasitelerinin sınırlı olduğunu ifade eden kavram 'sınırlı rasyonellik' (boundedbounded rationalityrationality) varsayımıdır.
Sınırlı rasyonellik kavramı, bireylerin karar alırken karşılaştıkları karmaşık verileri işleme yeteneklerinin biyolojik ve zihinsel sınırları olduğunu, bu nedenle her zaman en karlı (optimal) sonucu bulamadıklarını ifade eder. Bu varsayım, Yeni Kurumsal İktisat'ın işlem maliyetleri analizinin temel yapı taşlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni Kurumsal İktisat'ın insan davranışına dair varsayımlarını analiz etme.
Ekolün, Neoklasik iktisadın 'tam rasyonellik' varsayımını reddettiği görülür.
Gerçek dünyada insanların her şeyi bilme ve hatasız hesaplama kapasitesi yoktur.
2
Bilişsel kısıtlar ve bilgi maliyetlerini temsil eden kavramı tanımlama.
Herbert Simon tarafından geliştirilen ve Oliver Williamson tarafından NIE analizlerine dahil edilen kavramın 'sınırlı rasyonellik' olduğu belirlenir.
Bu kavram, aktörlerin mükemmel kararlar yerine 'yeterli' veya 'tatmin edici' (satisficingsatisficing) kararlar aldığını açıklar.

Anahtar Kavram

Sınırlı Rasyonellik (Bounded Rationality)

İpuçları

1
Neoklasik iktisat her şeyi bildiğimizi varsayarken, bu okul kısıtlı olduğumuzu savunur.
2
Bu kavram Herbert Simon tarafından ortaya atılmış ve 'optimal' yerine 'tatmin edici' kavramıyla eşleştirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetleri ile sınırlı rasyonellik arasındaki ilişkiyi Douglass North'un 'kurumlar' tanımı üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Yeni Kurumsal İktisat Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin