Açık Ekonomi Makro İktisadı

81 soru

Soru 1Soru

Bir ülkenin belirli bir yıla ait ödemeler bilançosu verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Ödemeler Bilançosu KalemiTutar (Milyar Dolar)
Cari İşlemler Hesabı45-45
Sermaye Hesabı+5+5
Finans Hesabı (Resmi Rezervler Hariç)+32+32
Net Hata ve Noksan+3+3

Bu verilere göre, ödemeler bilançosunun çift kayıtlı muhasebe ilkesi gereği genel dengesinin (muhasebe denkliğinin) sağlanabilmesi için resmi rezervler hesabında gerçekleşmesi gereken değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezervler 55 milyar dolar azalmıştır.

Cevap

Ödemeler bilançosunun muhasebe denkliğinin sağlanması için resmi rezervlerin 55 milyar dolar azalması gerekmektedir.
Verilen verilere göre otonom işlemler (cari işlemler, sermaye hesabı, finans hesabı ve net hata noksan) toplamı 5-5 milyar dolar açık vermektedir. Ödemeler bilançosunun muhasebe kuralları gereği toplamının sıfır olması zorunluluğundan dolayı, bu 5-5 milyar dolarlık açık, denkleştirici bir işlem olan resmi rezervler hesabındaki +5+5 milyar dolarlık bir değişimle (alacak kaydı) kapatılmalıdır. Resmi rezervler hesabına alacak kaydı yapılması, ülkenin resmi döviz rezervlerinin 55 milyar dolar azaldığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom işlemler toplamını (ekonomik dengeyi) hesaplayınız.
45(Cari)+5(Sermaye)+32(Finans)+3(NHN)=5-45 (Cari) + 5 (Sermaye) + 32 (Finans) + 3 (NHN) = -5 milyar dolar.
Ödemeler bilançosunda resmi rezervler dışındaki tüm kalemlerin toplamı otonom dengeyi verir.
2
Muhasebe denkliği kuralını uygulayınız.
OtonomI˙s\clemler+ResmiRezervlerDeg˘is\cimi=05+ResmiRezervlerDeg˘is\cimi=0Otonom İşlemler + Resmi Rezervler Değişimi = 0 \Rightarrow -5 + Resmi Rezervler Değişimi = 0.
Çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği bilançonun toplam bakiyesi her zaman sıfıra eşit olmalıdır.
3
Rezervlerdeki değişimin yönünü ve miktarını belirleyiniz.
Rezerv değişimi +5+5 milyar dolar (alacak kaydı) yani rezervlerde 55 milyar dolarlık bir azalış.
Otonom işlemlerin açık vermesi (5-5), bu açığın döviz rezervleri kullanılarak finanse edildiğini gösterir; bu da rezerv stokunun azalması anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Bilançosu Muhasebe Denkliği

İpuçları

1
Ödemeler bilançosu muhasebe anlamında her zaman denktir; yani tüm kalemlerin toplamı sıfır olmalıdır.
2
Cari işlemler, sermaye ve finans hesapları ile net hata noksan kalemlerini toplayarak otonom dengeyi bulun. Bu toplamın zıt işaretlisi resmi rezerv değişimini verecektir.
3
Hesapladığınız toplam 5-5 ise, dengeyi sağlamak için rezerv hesabı +5+5 olmalıdır. Rezerv hesabının artı (+) olması, rezervlerin azaldığı anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Resmi rezervler hesabındaki bir 'borç' kaydının ekonomik anlamda neyi ifade ettiğini ve döviz kurları üzerindeki olası etkilerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Döviz kuru rejimleri literatüründe 'kirli dalgalanma' (managedmanaged floatfloat) sistemiyle ilgili olarak; Merkez Bankasının döviz piyasasına müdahale ederek döviz satın alması durumunda, bu müdahalenin temel nedeni ve yaratacağı muhtemel ekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli paranın yabancı paralar karşısında aşırı değerlenmesini engellemek ve uluslararası rezerv biriktirmek

Cevap

Kirli dalgalanma rejiminde Merkez Bankasının döviz satın almasının temel nedeni yerli paranın aşırı değerlenmesini önlemek ve bu süreçte uluslararası rezerv biriktirmektir.
Kirli dalgalanma sisteminde Merkez Bankası, döviz kurunun piyasa dengesi içerisinde ekonomik temellerden sapacak şekilde aşırı düşmesini (yerli paranın aşırı değerlenmesini) ihracatın rekabet gücünü korumak adına engellemek isteyebilir. Bu amaçla piyasaya girerek döviz satın alır; bu işlem sonucunda hem döviz kuru üzerindeki aşağı yönlü baskı hafifler hem de Merkez Bankasının uluslararası rezerv stokları güçlenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kirli dalgalanma (managed float) rejiminin işleyişini analiz et.
Bu rejimde kur piyasada belirlenir ancak Merkez Bankası aşırı dalgalanmaları önlemek için müdahale eder.
Sistemin temel özelliğini belirlemek müdahalenin yönünü anlamayı sağlar.
2
Merkez Bankasının 'döviz satın alma' işleminin etkisini değerlendir.
Döviz talebi artar, döviz kuru yukarı yönlü baskılanır (yerli paranın değer kazanması engellenir).
Döviz piyasasındaki arz-talep dengesinin kur üzerindeki etkisini görmek için.
3
İşlemin Merkez Bankası bilançosu ve rezervleri üzerindeki sonucunu belirle.
Merkez Bankasının aktifindeki dış varlıklar (rezervler) artar, pasifteki emisyon (para arzı) genişler.
Müdahalenin parasal sonuçlarını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Kirli Dalgalanma ve Merkez Bankası Müdahalesi

İpuçları

1
Merkez Bankası piyasadan bir varlık (döviz) satın aldığında, karşılığında piyasaya ne verir?
2
Yerli paranın aşırı değer kazanması ihracatçıları nasıl etkiler ve Merkez Bankası bunu neden önlemek ister?
3
Döviz talebinin artması kurun yönünü (yukarı/aşağı) nasıl etkiler ve bu işlem rezervleri nasıl değiştirir?

Daha Fazla Pratik

Merkez Bankasının döviz satarak yaptığı müdahalelerin rezervler ve yerli para değeri üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu, ancak ülke riskinden dolayı yatırımcıların yerli varlıklar için %5\%5 oranında bir risk primi (rprp) talep ettiği küçük açık bir ekonomide; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %30\%30 ve ABD doları (USD) cinsi yıllık nominal faiz oranı %10\%10 olarak belirlenmiştir. Cari döviz kurunun 11 USD = 30,0030,00 TL olduğu bir durumda, Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlanması için piyasadaki bir yıl sonraki beklenen döviz kuru (EeE^e) kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 34,50

Cevap

Beklenen döviz kuru 34,50 TL olmalıdır.
Beklenen döviz kurunun 34,50 TL olması, dövizde %15'lik bir değer artışı beklentisi anlamına gelir. Bu beklenti, %10'luk dış faiz ve %5'lik risk primi ile birleştiğinde toplamda %30'luk bir getiriye denk gelerek yerli faiz oranıyla dengelenmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Risk primi içeren Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünü yazınız.
i=i+EeEE+rpi = i^* + \frac{E^e - E}{E} + rp
Uluslararası sermaye hareketliliği ve risk primi varlığında denge koşulunu belirlemek için.
2
Verilen değerleri formülde yerlerine koyunuz.
0,30=0,10+Ee30,0030,00+0,050,30 = 0,10 + \frac{E^e - 30,00}{30,00} + 0,05
Bilinmeyen olan beklenen kuru (EeE^e) izole etmek için.
3
Eşitliği düzenleyerek beklenen kur değişim oranını bulunuz.
0,300,100,05=Ee30,0030,000,15=Ee30,0030,000,30 - 0,10 - 0,05 = \frac{E^e - 30,00}{30,00} \Rightarrow 0,15 = \frac{E^e - 30,00}{30,00}
Döviz kurundaki beklenen değer artış oranını tespit etmek için.
4
Beklenen döviz kurunu hesaplayınız.
4,50=Ee30,00Ee=34,504,50 = E^e - 30,00 \Rightarrow E^e = 34,50
Cari kurun beklenen artış miktarı kadar değer kaybetmesi sonucundaki nihai seviyeyi bulmak için.

Anahtar Kavram

Risk Primi Altında Açık Faiz Paritesi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru

Bir ülkenin dış dünyayla gerçekleştirdiği tüm ekonomik işlemlerin sistematik kaydı olan ödemeler dengesi istatistiklerinde; Türkiye'de yerleşik bir lojistik şirketinin, yurt dışında yerleşik bir firmaya sunduğu uluslararası taşımacılık hizmeti karşılığında elde ettiği navlun geliri aşağıdaki ana hesaplardan hangisi kapsamında kaydedilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı

Cevap

Taşımacılık hizmeti karşılığında elde edilen navlun geliri, ödemeler dengesinin 'Cari İşlemler Hesabı' altında yer alan 'Hizmetler' kalemine kaydedilir.
Cari İşlemler Hesabı; mal ticareti, hizmetler, birincil gelir (faiz, temettü) ve ikincil gelir (hibeler) akışlarını kapsayan ana hesaptır. Taşımacılık (navlun) bir hizmet ihracatı olduğu için doğrudan bu hesap altında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
Lojistik şirketi bir 'hizmet' sunmuş ve karşılığında döviz geliri elde etmiştir.
İşlemin mal ticareti mi, hizmet akışı mı yoksa bir finansal yatırım mı olduğunu anlamak sınıflandırma için kritiktir.
2
Hizmet akışının hangi ana hesaba ait olduğunu tespit edin.
Hizmet ihracatı ve ithalatı her zaman 'Cari İşlemler Hesabı' içinde izlenir.
Ödemeler dengesi standartlarına göre mal, hizmet ve gelir akışları cari hesaba kaydedilir.
3
Alt kalem doğrulamasını yapın.
Navlun (taşımacılık) geliri, 'Hizmetler Dengesi' kaleminin temel unsurlarından biridir.
Turizm, taşımacılık, inşaat ve sigortacılık gibi faaliyetler hizmetler kalemi altında detaylandırılır.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler Hesabı Kapsamı

İpuçları

1
Ödemeler dengesinde 'gelir ve gider' doğuran mal ve hizmet akışlarının hangi büyük başlıkta toplandığını düşünün.
2
Taşımacılık bir 'hizmet' kalemidir. Hizmet ihracatı, cari dengeyi etkileyen unsurlardan biridir.
3
Mal ve hizmet ticareti (net ihracat) ödemeler dengesinin 'Cari İşlemler Hesabı' içinde yer alır.

Daha Fazla Pratik

Cari işlemler hesabının diğer alt kalemleri olan birincil gelir (faktör gelirleri) ve ikincil gelir (transferler) arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Uluslararası standartlar (BPM6BPM6) çerçevesinde, ülkelerin dış ekonomik işlemlerinin kaydedildiği ödemeler dengesi istatistiklerinde 'Sermaye Hesabı', belirli varlık türlerinin el değiştirmesini ve karşılıksız transferleri içerir.

Buna göre, aşağıda belirtilen ekonomik işlemlerden hangisi Sermaye Hesabı'nın bir alt kalemi olan 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi ve Elden Çıkarılması' başlığı altında sınıflandırılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'de yerleşik bir tekstil firmasının, dünya çapında tanınan yabancı bir hazır giyim markasının isim haklarını ve logosunu kalıcı olarak devralması

Cevap

Türkiye'de yerleşik firmanın yabancı markanın isim haklarını ve logosunu kalıcı olarak devralması işlemi, üretilmemiş finansal olmayan varlıkların edinimi kalemine kaydedilir.
Doğru seçenek, marka ve logo gibi pazarlama varlıklarının mülkiyet devrini içermektedir. BPM6 metodolojisinde bu varlıklar 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıklar' kategorisinde değerlendirilir ve el değiştirmeleri Sermaye Hesabı altında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın niteliğini belirle
Marka isimleri ve logolar 'pazarlama varlıkları'dır ve BPM6 uyarınca üretilmemiş finansal olmayan varlık kabul edilir.
Bu varlıklar üretim süreciyle yaratılan ürünler değil, hukuki veya kurumsal düzenlemelerle oluşan haklardır.
2
İşlemin kapsamını kontrol et
Varlıkların 'kalıcı olarak devralınması' mülkiyet değişimi anlamına gelir.
Sermaye hesabı, kullanım haklarından ziyade mülkiyet değişimlerini veya karşılıksız sermaye aktarımlarını kaydeder.
3
Diğer hesaplarla karşılaştır
Yazılım gibi üretilmiş varlıklar hizmet ticaretine (Cari İşlemler), arazi alımları doğrudan yatırıma (Finans Hesabı), yatırım hibeleri ise sermaye transferlerine (Sermaye Hesabı - Diğer Alt Kalem) girer.
Ödemeler dengesinin alt kalemleri arasındaki bu teknik ayrım, BPM6 metodolojisinin temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

BPM6 standartlarında pazarlama varlıklarının (marka, logo vb.) mülkiyet devrinin Sermaye Hesabı'na, yazılım gibi üretilmiş fikri mülkiyetlerin ise Cari İşlemler'e kaydedilmesi.

Daha Fazla Pratik

BPM6'daki 'Üretilmiş' ve 'Üretilmemiş' varlık ayrımını Ar-Ge ve Marka mülkiyeti üzerinden tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu ve işlem maliyetlerinin bulunmadığı varsayılan bir açık ekonomide; yerli paranın vadeli (forward) döviz kurunun (FF), cari spot kurundan (EE) daha düşük olduğu (vadeli iskonto) ve Kapalı Faiz Paritesinin (CIP) sağlandığı bir durumda aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yurt içi nominal faiz oranı, yurt dışı nominal faiz oranından daha düşüktür.

Cevap

Yurt içi nominal faiz oranı, yurt dışı nominal faiz oranından daha düşüktür.
Kapalı faiz paritesi denklemi olan i=i+(FE)/Ei = i^* + (F-E)/E uyarınca, eğer vadeli kur spot kurdan düşükse (F<EF < E), yani yerli para vadeli piyasada iskonto ediliyorsa, arbitrajın önlenmesi için yurt içi faiz oranının yurt dışı faiz oranından düşük olması gerekir. Bu durumda yatırımcı, daha düşük olan yurt içi faizden kaybettiği kazancı, vadeli piyasada dövizini daha ucuza alarak (veya satarak) telafi eder ve getiri eşitlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapalı Faiz Paritesi (CIP) formülünü hatırlayın.
i=i+FEEi = i^* + \frac{F-E}{E} (Burada ii yerli faiz, ii^* yabancı faiz, FF vadeli kur, EE spot kurdur.)
Değişkenler arasındaki teorik ilişkiyi kurmak için temel denklem gereklidir.
2
Soruda verilen 'vadeli iskonto' durumunu analiz edin.
F<EF < E olduğu için FEE<0\frac{F-E}{E} < 0 sonucuna ulaşılır.
Matematiksel olarak pay kısmındaki negatif değer, denklemin sağ tarafındaki ikinci terimi negatif yapar.
3
Elde edilen veriyi ana denklemde yerine koyarak faiz oranlarını karşılaştırın.
i=i+(negatif deg˘er)i<ii = i^* + (\text{negatif değer}) \Rightarrow i < i^*
Yurt içi faiz oranı, yurt dışı faiz oranından bu negatif fark (iskonto) kadar daha küçük olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kapalı Faiz Paritesi (CIP)

İpuçları

1
Faiz paritesi denklemini (i=i+kur farkıi = i^* + \text{kur farkı}) yazarak başlayın.
2
'Vadeli iskonto' ifadesi F<EF < E anlamına gelir. Bu durumda parite denklemindeki kur farkı terimi negatif olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Vadeli kurun spot kurdan yüksek olduğu (vadeli prim) durumu için yurt içi faiz oranının nasıl değişeceğini analiz edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam, işlem maliyetlerinin ise sıfır olduğu bir ekonomik ortamda aşağıdaki veriler mevcuttur:

DeğişkenDeğer
Yurt İçi Yıllık Nominal Faiz Oranı (ii)%25\%25
Yurt Dışı Yıllık Nominal Faiz Oranı (ii^*)%10\%10
Spot Döviz Kuru (EE)11 USD = 30,0030,00 TL

Buna göre, Kapalı Faiz Paritesi (CIP) kuramının geçerli olduğu varsayımı altında, herhangi bir arbitraj imkanının doğmaması için 1 yıl vadeli (forward) döviz kuru (FF) yaklaşık kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 34,09

Cevap

Arbitraj imkanının ortadan kalkması için gereken vadeli döviz kuru 34,09 TL'dir.
Doğru yanıt olan 34,09 değeri, Kapalı Faiz Paritesi (CIP) denkliğinin sonucudur. Bu denklik, yurt içindeki bir yatırımın getirisi (1+i1+i) ile döviz alıp yurt dışında yatırım yapıp ardından vadeli kurdan geri dönmenin getirisinin [(1/E)×(1+i)×F(1/E) \times (1+i^*) \times F] birbirine eşit olmasını ifade eder. İşlemler sonucunda F=30×(1,25/1,10)F = 30 \times (1,25 / 1,10) hesaplamasıyla 34,09 TL'ye ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapalı Faiz Paritesi (CIP) formülünü belirle.
F=E×1+i1+iF = E \times \frac{1+i}{1+i^*}
Tam sermaye hareketliliği altında, riskten korunmuş faiz getirilerinin eşitlenmesi gerekir.
2
Verilen değerleri formülde yerine koy.
F=30,00×1+0,251+0,10F = 30,00 \times \frac{1 + 0,25}{1 + 0,10}
Yurt içi faiz %25\%25, yurt dışı faiz %10\%10 ve spot kur 3030 TL'dir.
3
Matematiksel işlemi gerçekleştir.
F=30,00×1,251,1030,00×1,1363=34,0909...F = 30,00 \times \frac{1,25}{1,10} \approx 30,00 \times 1,1363 = 34,0909...
Yurt içi ve yurt dışı getirilerin oranlanması sonucu vadeli kur seviyesi bulunur.

Anahtar Kavram

Kapalı Faiz Paritesi (CIP)

Daha Fazla Pratik

Açık Faiz Paritesi (UIP) durumunda yatırımcıların risk nötr olup olmamasının beklenen döviz kuru üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Para kurulu (currency board) uygulaması, döviz kuru rejimleri içerisinde en katı rejimlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu sistemin işleyiş mekanizması ve merkez bankasının para otoritesi olarak yetkileri dikkate alındığında, para kurulu sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkez bankasının "son başvuru mercii" olma fonksiyonu büyük ölçüde kısıtlanmıştır ve emisyon hacmi döviz rezervlerindeki değişime birebir bağlıdır.

Cevap

Para kurulu sisteminde merkez bankasının likidite sağlama (son başvuru mercii) yetkisi kısıtlanmıştır ve para arzı tamamen rezervlere bağlıdır.
Para kurulu sistemi, merkez bankasının para yaratma yetkisini katı bir kurala bağlar. Bu kurala göre, dolaşımdaki her bir birim yerli para karşılığında merkez bankası kasasında belirli bir miktar yabancı rezerv (çıpa para) bulunmalıdır. Bu durum, merkez bankasının bankacılık sistemine sıkıştıkları anda likidite sağlayan 'son başvuru mercii' (lender of last resort) olma özelliğini büyük ölçüde ortadan kaldırır. Çünkü rezerv girişi olmadan para yaratılması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Para kurulu sisteminin temel kuralını belirleme
Emisyon (para basımı) kuralı
Para kurulunda dolaşımdaki yerli paranın en az %100 oranında yabancı rezerv para ile desteklenmesi zorunluluğu vardır.
2
Merkez bankasının fonksiyonlarını analiz etme
Para politikası araçlarının kaybı
Para basımı sadece rezerv girişiyle mümkün olduğundan, merkez bankası açık piyasa işlemleri veya reeskont kredileri yoluyla serbestçe likidite yaratamaz.
3
İmkansız Üçlü (Impossible Trinity) teorisini uygulama
Bağımsız para politikasının kaybı
Sabit döviz kuru ve tam sermaye hareketliliği tercih edildiğinde, merkez bankası faiz oranlarını bağımsız olarak belirleyemez; faizler çıpa paranın faizine eşitlenir.

Anahtar Kavram

Para Kurulu (Currency Board) ve İmkansız Üçlü
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru

Ödemeler dengesi istatistiklerinde 'Cari İşlemler Hesabı' dört ana alt kalemden oluşmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cari İşlemler Hesabı'nın kapsamı içerisinde yer alan alt kalemlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğrudan Yatırımlar

Cevap

Doğrudan Yatırımlar, Cari İşlemler Hesabı'nın değil, Finans Hesabı'nın bir alt kalemidir.
Doğrudan Yatırımlar kalemi, ülkeler arasındaki sermaye hareketlerini ve finansal varlık/yükümlülük değişimlerini ifade eder. Bu tür işlemler, mal ve hizmet akımlarını içeren Cari İşlemler Hesabı'nda değil, Finans Hesabı kapsamında izlenmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cari İşlemler Hesabı'nın bileşenlerini tanımla.
Cari İşlemler Hesabı; Mal Ticareti, Hizmetler, Birincil Gelir (faktör gelirleri) ve İkincil Gelir (karşılıksız transferler) kalemlerinden oluşur.
Ödemeler dengesinin temel yapısını anlamak için hesap ayrımını yapmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'Doğrudan Yatırımlar' kaleminin yerini belirle.
Doğrudan Yatırımlar, mülkiyet ve kontrol ilişkisi içeren sermaye giriş-çıkışlarını temsil eder ve bu nedenle Finans Hesabı'na kaydedilir.
Varlık ve yükümlülüklerdeki değişimlerin hangi hesapta izlendiğini ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Ana Hesap Yapısı

Daha Fazla Pratik

Cari İşlemler Hesabı ile Finans Hesabı arasındaki ters yönlü ilişkiyi ve 'Net Hata ve Noksan' kaleminin neden oluştuğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

Döviz kuru rejimleri literatüründe; merkez bankasının yerli paranın dış değerini belirli bir yabancı para veya döviz sepeti karşısında, genellikle enflasyon farklarını telafi edecek şekilde önceden ilan edilen bir patika boyunca periyodik olarak değiştirdiği, ancak kurun bu merkezi değer etrafında belirli bir yüzde marjı (bant) dahilinde dalgalanmasına da izin verdiği sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sürünen Bant (Crawling Band)

Cevap

Sürünen Bant (Crawling Band)
Doğru cevap olan sistem, sürünen parite (crawling peg) ile yatay bant (horizontal band) rejimlerinin özelliklerini birleştiren bir ara rejimdir. Burada merkez bankası, kurun rekabetçiliğini korumak için merkezi pariteyi enflasyon oranlarına göre sürekli güncellerken, aynı zamanda piyasa güçlerine sınırlı bir dalgalanma imkanı tanıyarak döviz piyasasındaki şokları yumuşatmayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki 'önceden ilan edilen patika' ve 'bant dahilinde dalgalanma' kriterlerini analiz etme.
Sistemin hem dinamik bir merkezi değere (crawling) hem de bir esneklik aralığına (band) sahip olduğu saptandı.
Döviz kuru rejimlerini birbirinden ayıran temel unsurlar esneklik derecesi ve müdahale kurallarıdır.
2
Hibrit (ara) rejimler arasındaki farkları değerlendirme.
Sürünen parite sadece patikayı, yatay bant ise sadece dalgalanma aralığını tanımlar. Her ikisinin birleşimi 'sürünen bant' olarak adlandırılır.
Teknik terimlerin tanımları arasındaki nüanslar doğru rejimin belirlenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Sürünen Bant (Crawling Band) Sistemi

İpuçları

1
Soruda hem kurun sürekli bir değişim patikasında olduğu (sürünen) hem de bir hareket alanı olduğu (bant) belirtilmektedir.
2
Bu rejim, özellikle yüksek enflasyonlu ülkelerde ihracatın rekabetçiliğini korurken kura bir miktar esneklik kazandırmak için kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İmkansız Üçlü (Trilemma) hipotezinin sürünen bant rejimindeki para politikası bağımsızlığı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Para kurulu (currencycurrency boardboard) sistemini benimseyen bir ekonomide, merkez bankasının ekonomik durgunluk döneminde para arzını genişletmek amacıyla açık piyasa işlemleri yoluyla piyasadan tahvil alması veya kamu kesimine doğrudan kredi açması neden mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para arzındaki artışın, yasal bir kural çerçevesinde sadece döviz rezervlerindeki (net dış varlıklar) artışa bağlı olması zorunluluğu

Cevap

Para arzındaki artışın, yasal bir kural çerçevesinde sadece döviz rezervlerindeki artışa bağlı olması zorunluluğu
Para kurulu sisteminde, para otoritesinin para arzını genişletebilmesi için yasal olarak dolaşıma çıkarılan her bir birim yerli paranın karşılığında merkez bankası kasasına belirli bir miktar yabancı para (rezerv) girmesi gerekmektedir. Bu durum, merkez bankasının net iç varlıklarını (kamu kesimine açılan krediler veya açık piyasa işlemleri) artırarak para arzını genişletme yetkisini (para politikası diskresyonunu) ortadan kaldırır. Dolayısıyla para arzı, tamamen dış ödemeler dengesi sonucunda oluşan döviz rezervi değişimlerine bağlı olarak kendiliğinden (endojen) belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Para kurulu sisteminin temel kuralını hatırla.
Para tabanının %100 yabancı para rezervleri ile desteklenmesi zorunluluğu.
Bu sistemde para basabilmek için kasaya aynı değerde döviz girmesi şarttır.
2
Merkez Bankası bilançosu üzerinden net iç varlıklar (NİV) ve net dış varlıklar (NDV) ilişkisini analiz et.
Aktif = Pasif eşitliğinde, Para Tabanı (Pasif) = NDV + NİV. Para kurulunda NİV artışı yasal olarak yasaklandığı veya sınırlandığı için para tabanı sadece NDV değişimine bağlıdır.
Net iç varlıkların (kamu kredileri, açık piyasa işlemleri) artırılamaması, para otoritesinin takdir yetkisini (diskresyon) ortadan kaldırır.

Anahtar Kavram

Para Kurulu Sisteminde Para Arzının İçselleşmesi

Daha Fazla Pratik

Para kurulu ile tam dolarizasyon arasındaki temel farkları (senyoraj, çıkış maliyeti) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

Ödemeler dengesi istatistikleri (BPM6BPM6) standartları uyarınca; Türkiye'de yerleşik bir ticari bankanın, yurt dışında yerleşik bir finansal kuruluştan geçmiş dönemde kullanmış olduğu bir krediye yönelik gerçekleştirdiği faiz ödemesi ile bu kredinin anapara geri ödemesinin ödemeler bilançosundaki sınıflandırması ve kayıt yönü aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz: Birincil Gelir Dengesi (Borç); Anapara: Finans Hesabı (Borç)

Cevap

Faiz ödemesi Birincil Gelir Dengesi kaleminde borç, anapara geri ödemesi ise Finans Hesabı kaleminde borç olarak kaydedilmelidir.
Faiz ödemesi, sermaye faktörünün kullanımı karşılığında yapıldığı için 'Birincil Gelir Dengesi'ne dahil edilir ve bir ödeme olduğu için 'Borç' kaydedilir. Anapara ödemesi ise mevcut bir borç yükümlülüğünü azalttığı için 'Finans Hesabı'nda izlenir; yükümlülüklerdeki azalışlar ise muhasebe standardı gereği 'Borç' olarak kaydedilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz ödemesinin mahiyetini ve hesabını belirleme
Faiz, üretim faktörü olan sermayenin kullanım bedelidir. BPM6BPM6 standartlarına göre faktör gelir ve giderleri 'Birincil Gelir Dengesi' (Primary Income) içerisinde izlenir.
Sermaye kullanımı karşılığında yapılan ödemeler hizmet veya transfer değil, gelir transferidir.
2
Faiz ödemesinin kayıt yönünü belirleme
Ülkeden dışarıya yapılan bir ödeme (döviz çıkışı) söz konusu olduğu için 'Borç (-)' hanesine kaydedilir.
Cari işlemler hesabında ödemeler borç, gelirler alacak kaydedilir.
3
Anapara geri ödemesinin mahiyetini ve hesabını belirleme
Anapara ödemesi, daha önce oluşmuş bir finansal yükümlülüğün (borcun) tasfiyesidir. Bu tür işlemler 'Finans Hesabı' (Financial Account) altında 'Diğer Yatırımlar' kaleminde izlenir.
Finansal varlık ve yükümlülüklerdeki değişimler Finans Hesabı'nın konusudur.
4
Anapara geri ödemesinin kayıt yönünü belirleme
Bir yükümlülüğün azalması (borç ödenmesi), ödemeler dengesi mantığında 'Borç (-)' hanesine kaydedilir.
Yükümlülük artışları alacak (+), yükümlülük azalışları borç (-) kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Muhasebe Kuralları (BPM6)

İpuçları

1
Faiz bir üretim faktörü ödemesidir, anapara ise finansal bir yükümlülüktür.
2
Döviz çıkışı yaratan işlemler borç (-) olarak kaydedilir.
3
Birincil gelir faktör gelirlerini, Finans hesabı ise borç ve yatırım değişimlerini içerir.

Daha Fazla Pratik

Finans hesabındaki varlık artışları ile yükümlülük artışlarının kayıt yönlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Açık Faiz Paritesi (UIP) teorisinin geçerli olduğu, sermaye hareketliliğinin tam ve risk priminin sıfır kabul edildiği bir makroekonomik çevrede; yurt içi nominal faiz oranları %12, yurt dışı nominal faiz oranları ise %8 düzeyindedir. Bu durumda, uluslararası finansal piyasalarda arbitraj olanaklarının ortadan kalkması ve dengenin sağlanması için döviz kuru beklentileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli paranın yabancı paralar karşısında gelecekte %4 oranında değer kaybetmesi beklenmelidir.

Cevap

Dengenin sağlanması için yerli paranın yabancı paralar karşısında gelecekte faiz farkı olan %4 oranında değer kaybetmesi beklenmelidir.
Açık Faiz Paritesi (UIP) koşuluna göre, iki ülke arasındaki nominal faiz farkı (iii - i^*), yatırımcıların döviz kurunda beklediği yüzde değişime eşit olmalıdır. Sorumuzda yurt içi faiz (%12) yurt dışı faizden (%8) daha yüksektir. Yatırımcıların yurt içi varlıklara yönelerek arbitraj yapmaması için, yerli paranın bu faiz avantajını (%4) ortadan kaldıracak şekilde gelecekte değer kaybetmesi beklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Açık Faiz Paritesi (UIP) denklemini kurun.
ii+EeEEi \approx i^* + \frac{E^e - E}{E}
UIP teorisi, yurt içi faiz oranı (ii) ile yurt dışı faiz oranı (ii^*) arasındaki farkın, döviz kurundaki beklenen yüzde değişime eşit olması gerektiğini savunur.
2
Verilen değerleri formülde yerine koyarak faiz avantajını hesaplayın.
0,12=0,08+Beklenen Deg˘is¸im0,04=Beklenen Deg˘is¸im0,12 = 0,08 + \text{Beklenen Değişim} \Rightarrow 0,04 = \text{Beklenen Değişim}
Yurt içi faizlerin daha yüksek olması, yatırımcıların bu avantajı dengeleyecek bir kur riski (değer kaybı beklentisi) talep etmesine neden olur.
3
Sonucu iktisadi olarak yorumlayın.
Pozitif %4 sonucu, beklenen kurun (EeE^e) mevcut kurdan (EE) daha yüksek olması, yani yerli paranın değer kaybetmesidir.
Arbitrajın olmaması için, yüksek faizden elde edilen getiri artışının, paranın değerindeki beklenen düşüşle tam olarak silinmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Açık Faiz Paritesi (Uncovered Interest Parity)

İpuçları

1
Faiz farkı ile kurdaki beklenen değişim arasındaki matematiksel ilişkiyi (UIP denklemi) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kapalı Faiz Paritesi (CIP) durumunda beklenen kur yerine vadeli (forward) kurun nasıl kullanıldığını inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru

Ödemeler bilançosu analizinde otonom (kendiliğinden) ve denkleştirici (ikamet edici) işlemler ayrımı, ekonomik dengesizliğin tespiti açısından kritik bir öneme sahiptir. Bir ekonomide belirli bir dönemde cari işlemler dengesinin 2020 milyar dolar açık verdiği, finans hesabındaki otonom sermaye girişlerinin (doğrudan ve portföy yatırımları toplamı) ise 1515 milyar dolar olarak gerçekleştiği varsayıldığında; ödemeler bilançosu denkliğinin sağlanması ve ekonomik denge durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezervler hesabında 55 milyar dolarlık bir azalış meydana gelir ve bu işlem 'denkleştirici' niteliktedir.

Cevap

Resmi rezervler hesabında 55 milyar dolarlık bir azalış meydana gelir ve bu işlem 'denkleştirici' niteliktedir.
Verilen senaryoda otonom işlemler (cari açık ve sermaye girişi) toplamda 55 milyar dolarlık bir açık oluşturmaktadır. Ödemeler bilançosu her zaman dengede olmak zorunda olduğu için bu 55 milyar dolarlık fark, merkez bankasının resmi rezervlerini kullanmasıyla (azaltmasıyla) kapatılır. Rezervlerdeki azalış, bilançoda alacak (+) kalemine kaydedilir ve bu tür işlemler 'denkleştirici' (accommodating) işlemler olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom işlemler toplamını (ekonomik dengeyi) hesapla.
CariDenge+OtonomFinansHesabı=20+15=5Cari Denge + Otonom Finans Hesabı = -20 + 15 = -5 milyar dolar.
Otonom işlemler, ekonomik birimlerin kar maksimizasyonu gibi nedenlerle kendi iradeleriyle yaptıkları işlemlerdir.
2
Açığın nasıl finanse edileceğini (denkleştirici işlemleri) belirle.
Otonom açık (55 milyar dolar) = Denkleştirici fazla (55 milyar dolar).
Muhasebe denkliği gereği otonom açık, resmi rezervler veya merkez bankası müdahaleleri gibi denkleştirici kalemlerle kapatılmalıdır.
3
Resmi rezervler hesabındaki kayıt yönünü tespit et.
Rezerv azalışı = Alacak (+) kaydı.
Ülkenin sahip olduğu bir varlığın (döviz rezervi) azaltılarak piyasaya sürülmesi, ülkeye döviz girişi sağladığı için alacak kalemine kaydedilir.

Anahtar Kavram

Otonom ve Denkleştirici İşlemler Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

Ödemeler dengesi istatistikleri (BPM6BPM6) standartları uyarınca; bir hanehalkının yurt dışındaki bir yakınından karşılıksız olarak aldığı 1.0001.000 dolarlık nakdi hediye ile bir kamu kurumunun yurt dışındaki bir kalkınma projesine destek amacıyla bedelsiz olarak devrettiği iş makinelerinin (ayni sermaye transferi) kaydedildiği hesap kalemleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkincil Gelir Dengesi - Sermaye Hesabı

Cevap

Karşılıksız nakdi yardımların kaydedildiği İkincil Gelir Dengesi ile ayni sermaye transferlerinin kaydedildiği Sermaye Hesabı kalemlerini içeren seçenek doğrudur.
Ödemeler dengesi bilançosunda (BPM6BPM6), karşılıksız ve bir üretim faktörü karşılığı olmayan cari transferler (işçi dövizleri, hediyeler, bağışlar) 'İkincil Gelir Dengesi'nde izlenirken; bir sabit sermaye varlığının mülkiyetinin bedelsiz devri veya yatırım amaçlı yapılan hibeler 'Sermaye Hesabı' altında kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci işlemi analiz etme
Hanehalkının aldığı nakdi hediye, bir üretim faktörü karşılığı olmayan ve cari tüketimi finanse eden bir transferdir.
BPM6BPM6 standartlarında bu tür cari transferler 'İkincil Gelir Dengesi' (Secondary Income) altında izlenir.
2
İkinci işlemi analiz etme
İş makinelerinin bedelsiz devri, bir varlık transferi olup yatırım amaçlı bir sermaye transferidir.
Sermaye niteliğindeki karşılıksız transferler (borç silme, yatırım hibeleri, ayni sermaye transferleri) 'Sermaye Hesabı' (Capital Account) kalemine kaydedilir.
3
Sonuçları birleştirme
İşlemler sırasıyla İkincil Gelir Dengesi ve Sermaye Hesabı'na kaydedilmelidir.
Ödemeler dengesi sistematik ayrımı gereği tüketim amaçlı transferler cari hesaba, varlık amaçlı transferler sermaye hesabına gider.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Cari ve Sermaye Transferi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Ödemeler dengesi denkliği sağlandığında 'Net Hata ve Noksan' kaleminin neden oluştuğunu ve kayıt hatalarının hangi hesaplar arasında dengesizliğe yol açtığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

Ödemeler dengesi istatistikleri (BPM6BPM6) standartları çerçevesinde; dış dünyaya yönelik gerçekleştirilen ekonomik işlemlerin kaydedildiği ana hesap sınıfları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 'Sermaye Hesabı' (Capital Account) içerisinde izlenmesi gereken bir kalemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'de yerleşik bir firmanın, yurt dışındaki bir rakipten belirli bir markanın mülkiyet haklarını (pazarlama varlığı) kalıcı olarak satın alması karşılığında yaptığı ödeme

Cevap

Türkiye'de yerleşik bir firmanın belirli bir markanın mülkiyet haklarını kalıcı olarak satın alması işlemi Sermaye Hesabı'na kaydedilir.
Doğru cevap olan marka mülkiyet haklarının satın alınması, BPM6BPM6 standartlarına göre 'Üretilmeyen Finansal Olmayan Varlıklar' kaleminin bir parçasıdır ve doğrudan Sermaye Hesabı (Capital Account) içerisinde sınıflandırılır. Bu hesap, sermaye transferleri ile bu tür maddi olmayan varlıkların mülkiyet değişimlerini içerir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini tanımla
İşlem, üretilmemiş ancak pazarlanabilir bir varlık olan 'marka mülkiyeti'nin devridir.
Ödemeler dengesinde kayıt yerini belirlemek için öncelikle işlemin bir mal/hizmet akışı mı, gelir transferi mi yoksa varlık mülkiyeti değişimi mi olduğu saptanmalıdır.
2
BPM6 standartlarına göre sınıflandırma yap
Marka, patent ve telif hakkı gibi unsurların mülkiyetinin satın alınması 'Üretilmeyen Finansal Olmayan Varlıklar' kategorisine girer.
BPM6 el kitabına göre Sermaye Hesabı; sermaye transferlerini ve üretilmeyen finansal olmayan varlıkların edinimini/elden çıkarılmasını kapsar.
3
Diğer seçeneklerdeki işlemleri ele
Faiz (Birincil Gelir), Cari Hibeler (İkincil Gelir), Danışmanlık (Hizmetler) cari işlemlerdir; Hisse senedi alımı (Portföy) ise finans hesabıdır.
Sermaye Hesabı ile Finans Hesabı veya Cari İşlemler Hesabı arasındaki farklar net bir şekilde ayrıştırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Sermaye Hesabı (BPM6BPM6)
Soru 17Soru

Ödemeler Dengesi El Kitabı (6.6. Baskı - BPM6BPM6) standartları uyarınca; Türkiye'de yerleşik bir kamu kurumunun, bir uluslararası kuruluştan belirli bir altyapı yatırımının finansmanında kullanılmak şartıyla aldığı karşılıksız yatırım bağışı ile Türkiye'de yerleşik bir firmanının, sahip olduğu tescilli bir markanın (logo) mülkiyet haklarını yurt dışında yerleşik bir başka firmaya süresiz olarak devretmesi işlemleri ödemeler dengesi istatistiklerinde hangi hesap kapsamında sınıflandırılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki işlem de Sermaye Hesabı kapsamında kaydedilir.

Cevap

Her iki işlem de Sermaye Hesabı kapsamında kaydedilir.
BPM6 standartları uyarınca Ödemeler Dengesi; Cari İşlemler Hesabı, Sermaye Hesabı ve Finans Hesabı olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Sermaye Hesabı oldukça spesifik bir kalemdir ve sadece iki tür işlemi içerir: sermaye transferleri (yatırım bağışları, borç affı vb.) ve üretilmemiş finansal olmayan varlıkların (marka, patent, arazi vb.) edinimi/elden çıkarılması. Sorudaki altyapı bağışı bir sermaye transferi, marka mülkiyet satışı ise üretilmemiş finansal olmayan varlık işlemi olduğu için her ikisi de Sermaye Hesabı'na kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yatırım bağışının niteliğini analiz etme.
Belirli bir altyapı projesi (sabit sermaye oluşumu) için verilen bağışlar 'Sermaye Transferi' niteliğindedir.
BPM6'da tüketimi finanse eden karşılıksız transferler cari, yatırımı finanse edenler ise sermaye transferi sayılır.
2
Marka (logo) mülkiyet devrinin niteliğini analiz etme.
Marka, patent ve telif gibi hakların mülkiyetinin süresiz devri 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlık' kategorisindedir.
Eğer sadece kullanım hakkı verilseydi 'Hizmet' (Hizmetler Dengesi) olurdu; ancak mülkiyet satışı doğrudan Sermaye Hesabı'na kaydedilir.
3
BPM6 ana hesap yapısına yerleştirme.
Hem sermaye transferleri hem de üretilmemiş finansal olmayan varlıkların edinimi/elden çıkarılması 'Sermaye Hesabı' (Capital Account) başlığı altında toplanır.
Ödemeler dengesinin üç ana kaleminden biri olan Sermaye Hesabı, BPM6 ile bu iki spesifik işlemi kapsayacak şekilde daraltılmıştır.

Anahtar Kavram

BPM6 Standartlarında Sermaye Hesabı Kapsamı
Soru 18Soru

Bir açık ekonomide bir yıl içerisinde nominal döviz kurunun %20\%20 arttığı, dış alem fiyatlar genel düzeyinin %10\%10 yükseldiği ve yurt içi fiyatlar genel düzeyinin ise %32\%32 artış gösterdiği saptanmıştır. Bu verilere göre, yıl sonu itibarıyla reel döviz kuru ve yerli paranın uluslararası rekabet gücü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru değişmemiştir ve ülkenin uluslararası rekabet gücü sabit kalmıştır.

Cevap

Reel döviz kuru değişmemiştir ve ülkenin uluslararası rekabet gücü sabit kalmıştır.
Reel döviz kuru formülü R=e×PPR = \frac{e \times P^*}{P} şeklindedir. Nominal kurdaki %20\%20 artış (1,201,20), dış fiyatlardaki %10\%10 artış (1,101,10) ve iç fiyatlardaki %32\%32 artış (1,321,32) formüle yerleştirildiğinde (1,20×1,10)/1,32=1,32/1,32=1(1,20 \times 1,10) / 1,32 = 1,32 / 1,32 = 1 sonucu elde edilir. Başlangıç katsayısının 1 olduğu varsayıldığında sonucun 1 çıkması, reel kurda herhangi bir değişim yaşanmadığını ve dolayısıyla ülkenin uluslararası rekabet gücünün sabit kaldığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü yazınız.
R=e×PPR = \frac{e \times P^*}{P}
Reel döviz kuru; nominal kur (ee), dış fiyatlar (PP^*) ve iç fiyatların (PP) bir fonksiyonudur.
2
Verilen yüzdelik değişimleri endeks değerlerine (çarpanlara) dönüştürünüz.
eyeni=1,20e_{yeni} = 1,20; Pyeni=1,10P^*_{yeni} = 1,10; Pyeni=1,32P_{yeni} = 1,32
Bileşik etkileri görmek için toplama yerine çarpma işlemi yapılmalıdır.
3
Yeni değerleri formülde yerine koyarak reel kurdaki değişimi hesaplayınız.
Ryeni=1,20×1,101,32=1,321,32=1R_{yeni} = \frac{1,20 \times 1,10}{1,32} = \frac{1,32}{1,32} = 1
Pay kısmındaki artış (1,321,32), paydadaki artışla (1,321,32) tam olarak eşitlenmektedir.
4
Sonucu başlangıç değeriyle karşılaştırarak yorumlayınız.
1=11 = 1 olduğu için değişim %0\%0'dır.
Reel kurun değişmemesi, yerli paranın reel değerinin ve rekabet gücünün korunduğu anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, nominal kurdaki değişimin yurt içi ve yurt dışı enflasyon farkıyla düzeltilmiş halidir; satın alma gücü paritesinin gerçekleşme düzeyini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Bu sorunun ardından, döviz kurundaki reel değişimin dış ticaret dengesi üzerindeki zamanla değişen etkisini inceleyen J eğrisi etkisini çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yüzdelik değişimlerin küçük olduğu durumlarda %ΔR%Δe+%ΔP%ΔP\%\Delta R \approx \%\Delta e + \%\Delta P^* - \%\Delta P yaklaşımı kullanılabilir; ancak seçeneklerde birbirine yakın değerler varsa tam hesaplama zorunludur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru

Ödemeler Dengesi El Kitabı (6.6. Baskı - BPM6BPM6) standartları uyarınca; Türkiye'de yerleşik bir firmanın, yurt dışında yerleşik bir başka firmaya sahip olduğu "marka ve logoya" ilişkin tüm mülkiyet haklarını süresiz ve geri dönülemez bir şekilde satması karşılığında nakit bedel tahsil etmesi işlemi, ödemeler dengesi istatistiklerinde hangi ana hesap ve alt kalem altında kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye Hesabı - Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi ve Elden Çıkarılması

Cevap

Sermaye Hesabı altındaki 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi ve Elden Çıkarılması' kalemi doğrudur.
Sermaye Hesabı, sermaye transferlerinin yanı sıra üretilmemiş finansal olmayan varlıkların (doğal kaynaklar, sözleşmeler ve pazarlama varlıkları) edinimini ve elden çıkarılmasını kapsar. Marka ve logo mülkiyetinin tam devri, pazarlama varlıklarının elden çıkarılması kapsamında bu hesaba kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Marka ve logo mülkiyetinin tam ve süresiz devri.
Varlığın kullanım hakkı değil, mülkiyeti el değiştirmiştir.
2
BPM6 standartlarındaki varlık sınıflandırmasını yap
Markalar, logolar ve alan adları 'Pazarlama Varlıkları' (Marketing Assets) olarak tanımlanır.
Bu varlıklar üretim süreciyle yaratılmadığı için 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlık' kategorisindedir.
3
Hesap grubunu seç
Üretilmemiş finansal olmayan varlıkların elden çıkarılması Sermaye Hesabı'na (Capital Account) kaydedilir.
Cari işlemler veya finansal hesap dışında kalan varlık transferleri ve mülkiyet değişimleri bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

BPM6 uyarınca marka mülkiyeti satışı bir 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlık' işlemidir ve Sermaye Hesabı'na kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Marka kullanım hakkı (lisans) ödemeleri ile mülkiyet devri ödemelerinin ödemeler dengesindeki farklı hesaplarda izlenmesi ayrımına dikkat ediniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru

Açık ekonomi makro iktisadı çerçevesinde; nominal döviz kuru (EE) ve dış alem fiyatlar genel düzeyi (PP^*) sabitken, yurt içi fiyatlar genel düzeyinin (PP) artması durumunda reel döviz kurunda (q=EP/Pq = E \cdot P^* / P) meydana gelecek değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru azalır.

Cevap

Reel döviz kuru azalır (ekonomi reel olarak değer kazanır).
Reel döviz kuru formülü q=EP/Pq = E \cdot P^* / P şeklindedir. Burada yurt içi fiyatlar (PP) payda kısmında yer aldığı için, diğer değişkenler sabitken yurt içi fiyatların artması matematiksel olarak sonucun (qq) küçülmesine yol açar. Bu durum ekonomide reel değerlenme (reel döviz kurunun düşmesi) olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü yazınız.
q=EPPq = E \cdot \frac{P^*}{P}
Değişkenler arasındaki matematiksel ilişkiyi görmek için temel formül gereklidir.
2
Formüldeki sabit ve değişken unsurları belirleyiniz.
EE ve PP^* sabit, PP artmaktadır.
Soruda verilen senaryoya göre hangi değişkenin nasıl hareket ettiğini saptamak gerekir.
3
Matematiksel analizi yapınız.
PP değeri paydada olduğu için, PP arttıkça rasyonel ifadenin toplam değeri olan qq azalır.
Ters orantı kuralı gereği paydadaki artış sonuç değerini düşürür.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, yurt içi ve dış alem fiyat düzeyleri arasındaki nispi ilişkiyi gösterir ve paydadaki yurt içi fiyat artışı reel değerlenmeye (kurun düşmesine) neden olur.

İpuçları

1
Reel döviz kuru formülünü (q=EP/Pq = E \cdot P^* / P) hatırlayın.
2
Bir kesrin paydasındaki sayı artarsa, kesrin toplam değeri nasıl değişir?

Daha Fazla Pratik

Peki, nominal döviz kuru ve yurt içi fiyatlar sabitken dış fiyatlar (PP^*) artsaydı reel döviz kuru nasıl değişirdi?

Alternatif Yöntem

Reel döviz kurunu, yurt dışı malların yurt içi mallar cinsinden fiyatı olarak düşünün. Yurt içi mallar pahalılaşırsa (PP artarsa), yurt dışı mallar yurt içi mallara göre göreceli olarak ucuzlar, yani reel kur düşer.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 5Sonraki