Examkin

Romer (Ar-Ge ve Dışsallıklar) Modeli

11 soru

Soru 1Soru →

İçsel büyüme teorileri çerçevesinde Paul Romer tarafından 19901990 yılında geliştirilen Ar-Ge temelli büyüme modelinde; yeni fikirlerin (tasarımların) üretilmesi için katlanılan yüksek sabit maliyetlerin karşılanabilmesi ve teknolojik gelişmenin sürekliliğinin sağlanması amacıyla öngörülen piyasa yapısı ve bu yapıya imkan tanıyan bilginin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tekelci rekabet - Bilginin rakip olmayan ancak dışlanabilir bir mal olması

Cevap

Tekelci rekabet piyasası ve bilginin rakip olmayan ancak patentler aracılığıyla dışlanabilir olma özelliğidir.
Doğru yanıt olan seçenek, Romer modelinin iki temel sütununu birleştirir: Teknolojik bilginin rakip olmaması (üretimde artan verimlere yol açar) ve patentler sayesinde dışlanabilir olması (firmaların tekelci rekabet ortamında kâr elde ederek Ar-Ge yapmasını sağlar).

Adım Adım Çözüm

1
Teknolojinin niteliğini analiz etme
Romer modelinde teknoloji (A), yeni fikirler ve tasarımlar olarak içselleştirilmiştir.
Büyümenin kaynağını sistem içindeki kararlara bağlamak için Ar-Ge sektörü modele dahil edilir.
2
Bilginin 'rakip olmama' özelliğini değerlendirme
Bir fikrin kullanılması, başkalarının o fikri kullanma kapasitesini azaltmaz (non−rivalrynon-rivalry).
Bu özellik, üretim fonksiyonunda sermaye ve emekle birlikte ölçeğe göre artan verimlerin ortaya çıkmasını sağlar.
3
Ar-Ge teşviklerini ve maliyet yapısını belirleme
Yeni fikir üretmek yüksek sabit maliyet (Ar-Ge) gerektirirken, kopyalamak çok düşük marjinal maliyetlidir.
Tam rekabet koşullarında (P=MCP=MC), firmalar sabit maliyetlerini karşılayamaz ve zarar ederler.
4
Piyasa yapısını ve dışlanabilirliği birleştirme
Patentler (kısmi dışlanabilirlik) sayesinde firmalar fiyatı marjinal maliyetin üzerinde belirleme (P>MCP>MC) gücü kazanır.
Bu durum, modelin temel varsayımı olan tekelci rekabet piyasasının oluşmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Romer modelinde ekonomik büyüme, kâr amacı güden firmaların patent koruması altındaki tekelci rekabet piyasasında yaptıkları bilinçli Ar-Ge faaliyetlerinin bir sonucudur.

İpuçları

1
Romer modelinde teknoloji tesadüfi değildir; firmaların kâr elde etme motivasyonuyla üretilir.
2
Bir firmanın geliştirdiği yeni bir tasarımın patentle korunması, piyasada tam rekabetin oluşmasını engeller.
3
Ar-Ge'nin yüksek başlangıç maliyetlerini (FixedCostsFixed Costs) karşılamak için fiyatın marjinal maliyetin üzerinde olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Romer modelindeki Ar-Ge üretim fonksiyonunda yer alan 'bilgi stoku dışsallığı' (StockofKnowledgeExternalityStock of Knowledge Externality) kavramını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Bilginin 'rakip olmama' (non-rivalry) özelliğinin üretim fonksiyonunda ölçeğe göre artan verimlere yol açtığını ve bunun tam rekabet piyasasıyla bağdaşmadığını hatırlayarak seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Paul Romer tarafından geliştirilen Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, teknolojik gelişmenin içselleştirilmesi ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması belirli mikroekonomik temellere dayandırılmaktadır.

Buna göre, Romer'in (1990) modelinde yeni fikirlerin (tasarımların) doğası ve bu durumun piyasa yapısı üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fikirler rakip olmayan (non-rival) bir yapıya sahiptir; bu durum toplam üretim fonksiyonunda ölçeğe göre artan getiriye ve eksik rekabetçi bir piyasa yapısına yol açar.

Cevap

Fikirlerin rakip olmayan (non-rival) doğası gereği, üretim sürecinde ölçeğe göre artan getirilerin ortaya çıkması ve bu sürecin eksik rekabetçi (monopolcü rekabet) bir piyasada gerçekleşmesi Romer modelinin temel özelliğidir.
Doğru seçenek, Romer modelinin en özgün katkısı olan fikirlerin 'rakip olmama' (non-rivalry) özelliğini ve bunun sonucunda ortaya çıkan monopolcü rekabet piyasasını vurgulamaktadır. Standart mallar (elma, makine vb.) rakip iken, bir formül veya tasarım aynı anda sınırsız sayıda üretim sürecinde kullanılabilir. Bu durum üretim fonksiyonunda ölçeğe göre artan getiriye (IRSIRS) yol açar. Ar-Ge yapan firmalar, bu yeni fikirleri patentlerle koruyarak marjinal maliyetin üzerinde bir fiyat belirler ve böylece araştırma maliyetlerini karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Fikirlerin ekonomik doğasını analiz etme.
Fikirler non−rivalnon-rival (rakip olmayan) mallardır. Bir mühendis bir tasarımı kullanırken, başka bir mühendis de aynı tasarımı aynı anda kullanabilir.
Teknolojik gelişmenin fiziksel sermayeden farkını anlamak için gereklidir.
2
Ölçeğe göre getiri durumunu belirleme.
Üretim fonksiyonu standart girdiler (Emek ve Sermaye) bakımından sabit getiriye sahip olsa da, bilgi (AA) faktörü eklendiğinde toplamda ölçeğe göre artan getiri sergiler.
Fikirlerin bir kez üretildikten sonra marjinal maliyetinin sıfıra yakın olması toplam verimliliği artırır.
3
Piyasa yapısı ile Ar-Ge arasındaki ilişkiyi kurma.
Ar-Ge faaliyeti yüksek sabit maliyet içerir. Eğer tam rekabet (P=MCP=MC) geçerli olsaydı, firmalar Ar-Ge maliyetlerini karşılayamazdı. Bu yüzden firmaların tekelci güce sahip olması gerekir.
İçsel büyümenin neden tam rekabetle açıklanamayacağını kanıtlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Fikirlerin Rakip Olmaması ve Eksik Rekabet

İpuçları

1
Romer modelinde 'fikirler' ile 'fiziksel mallar' arasındaki temel farkı düşünün.
2
Bir firmanın Ar-Ge yapmak için neden bir tekel gücüne (patent) ihtiyaç duyduğunu sorgulayın.
3
Marjinal maliyeti sıfır olan bir ürünün (fikir) tam rekabet piyasasında üretilip üretilemeyeceğini analiz edin.

Daha Fazla Pratik

İçsel büyüme modellerinde beşeri sermayenin rolünü Lucas modeli üzerinden tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Romer'in Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, teknolojik ilerlemenin içselleştirilmesi ve sürdürülebilir büyümenin kaynağıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilginin rakip olmayan (non-rival) karakteri ve yaratılan bilgi dışsallıkları, ekonomide ölçeğe göre artan getiriye imkan tanır.

Cevap

Bilginin rakip olmayan doğası ve bilgi dışsallıklarının ölçeğe göre artan getiri yarattığını belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, Romer modelinin kalbi olan 'bilginin rakip olmayan doğası' ve bunun yarattığı 'artan getiriler' vurgusunu içermektedir. Modelde teknolojik bilgi (AA), fiziksel sermayeden farklı olarak üretimde kullanıldıkça tükenmez. Bu durum, Ar-Ge birimlerinin geçmişteki bilgi birikiminden faydalanarak daha verimli hale gelmesini (bilgi dışsallığı) ve ekonominin geneline yayılan ölçeğe göre artan getirileri beraberinde getirir. Bu mekanizma, uzun dönemde pozitif ve sürdürülebilir bir büyüme oranının yakalanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel varsayımını analiz et.
Romer modelinde teknolojik gelişme, kâr amacı güden Ar-Ge faaliyetlerinin bir sonucudur (ΔA=δ⋅HA⋅A \Delta A = \delta \cdot H_A \cdot A ).
Teknolojinin nasıl üretildiğini anlamak modelin içsel yapısını kavramak için gereklidir.
2
Bilginin ekonomik özelliklerini değerlendir.
Bilgi, 'rakip olmayan' (non−rivalnon-rival) bir maldır; yani bir kişinin bir formülü kullanması, başkasının kullanmasına engel teşkil etmez.
Bu özellik, bilginin fiziksel sermayeden ayrıldığı temel noktadır.
3
Dışsallık ve getiri ilişkisini kur.
Yeni tasarımlar üretildikçe toplam bilgi stoku (AA) artar; bu da sonraki araştırmaların verimliliğini artıran bir dışsallık yaratır ve ekonomide ölçeğe göre artan getiri ortaya çıkar.
Artan getiriler, büyüme hızının neden yavaşlamadığını açıklar.

Anahtar Kavram

Bilgi Dışsallıkları ve Ölçeğe Göre Artan Getiri

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde tekelci rekabetin neden bir zorunluluk olduğunu ve patent sisteminin bu süreçteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Paul Romer'in Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde; yeni fikirlerin ve tasarımların üretimi için gerekli olan teşvik mekanizması ile piyasa yapısı arasındaki ilişki düşünüldüğünde, Ar-Ge faaliyetlerinin ekonomik olarak sürdürülebilirliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tasarımların üretiminde karşılaşılan yüksek sabit maliyetlerin telafi edilebilmesi için, ara malı sektöründe firmaların monopolcü rekabet gücüne sahip olması gerekir.

Cevap

Ar-Ge maliyetlerinin geri kazanılabilmesi için ara malı üreticilerinin monopolcü rekabet gücüne (patent haklarına) sahip olması gerektiği ifadesi doğrudur.
Romer modelinin temel yeniliği, teknolojik gelişmenin kâr peşindeki firmaların Ar-Ge faaliyetleri sonucu oluşmasıdır. Bilgi 'rakip olmayan' bir mal olduğu için marjinal maliyeti sıfırdır. Eğer piyasa tam rekabetçi olsaydı, fiyat marjinal maliyete eşitlenirdi ve firmalar yüksek Ar-Ge maliyetlerini karşılayamazdı. Bu nedenle, patentlerle sağlanan monopol gücü ve monopolcü rekabet piyasası, inovasyonun sürdürülebilirliği için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Fikirlerin iktisadi doğasını tanımlama
Yeni fikir ve tasarımlar 'rakip olmayan' (non-rival) mallardır.
Bir fikir üretildikten sonra başkaları tarafından kullanılmasının marjinal maliyeti sıfırdır.
2
Maliyet yapısını analiz etme
Ar-Ge sektörü yüksek sabit maliyet (araştırma maliyeti) ile çalışır.
Yeni bir tasarım bulmak büyük bir yatırım gerektirir ancak kopyalanması maliyetsizdir.
3
Piyasa dengesini değerlendirme
Tam rekabet koşullarında (P=MCP = MC) fiyat sıfır olur.
Eğer fiyat sıfır veya marjinal maliyete eşit olursa, firmalar başlangıçtaki sabit Ar-Ge maliyetlerini karşılayamaz ve zarar ederler.
4
Kurumsal çözüm mekanizmasını belirleme
Eksik rekabet (Monopolcü Rekabet) ve patentler gereklidir.
Firmalara verilen geçici monopol gücü, onların marjinal maliyetin üzerinde fiyatlama yaparak Ar-Ge maliyetlerini çıkarmasına ve kâr elde etmesine olanak tanır.

Anahtar Kavram

İçsel Büyümede Eksik Rekabet ve Bilgi Dışsallıkları

İpuçları

1
Bir ilacın formülünü bulmanın maliyeti ile o formülle ikinci ilacı üretmenin maliyeti arasındaki farkı düşünün.
2
Tam rekabet piyasasında fiyatın marjinal maliyete (P=MCP = MC) eşitlendiğini hatırlayın; bu durum büyük bir araştırma bütçesi ayıran firma için ne ifade eder?
3
Modeldeki ara malı üreticileri, Ar-Ge sektöründen patent satın alarak üretim yaparlar; bu patenti almak için gereken parayı ancak malı marjinal maliyetin üstünde satarak kazanabilirler.

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde beşeri sermayenin toplam stokunun büyüme hızı üzerindeki 'ölçek etkisini' (scale effect) inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Paul Romer tarafından geliştirilen Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, yeni teknolojik tasarımların üretim fonksiyonu ΔA=δ⋅HA⋅A\Delta A = \delta \cdot H_A \cdot A denklemi ile temsil edilmektedir. Bu denklemde yer alan AA değişkeninin (mevcut bilgi stoku) yeni fikir üretimi üzerindeki etkisi ve modelin genel işleyişindeki rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: AA değişkeni mevcut bilgi birikimini temsil eder; yeni fikirlerin üretilmesinde pozitif bir dışsallık yaratarak Ar-Ge verimliliğini artırır ve sürdürülebilir büyümeyi sağlar.

Cevap

Mevcut bilgi birikimini temsil eden değişkenin, yeni fikir üretiminde pozitif bir dışsallık yaratarak Ar-Ge verimliliğini artırdığı ve sürdürülebilir büyümeyi sağladığı ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifade, mevcut bilgi birikiminin yeni fikir üretiminde bir dışsallık yaratarak verimliliği artırdığını belirtmektedir. Romer modelinde teknolojik bilgi 'rakip olmayan' bir girdidir; yani bir mühendisin bir tasarımı kullanması, başka bir mühendisin aynı tasarımı kullanmasına engel değildir. Bu özellik, mevcut bilgi stokunun (AA) yeni fikir üretim sürecinde (ΔA\Delta A) çarpan etkisi yaratmasını sağlayarak ekonominin uzun dönemde sürekli büyümesine imkan tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ar-Ge üretim fonksiyonunu analiz etme
ΔA=δ⋅HA⋅A\Delta A = \delta \cdot H_A \cdot A denkleminde ΔA\Delta A yeni tasarımları, δ\delta Ar-Ge verimlilik parametresini, HAH_A araştırmacı sayısını ve AA mevcut bilgi stokunu temsil eder.
Modelin temel mekanizmasını anlamak için değişkenlerin tanımlanması gerekir.
2
Bilgi stokunun (AA) rolünü belirleme
AA değişkeni bir girdi olarak denklemde yer alır. Bu, daha önce üretilmiş olan bilginin, yeni bilgi üretimini kolaylaştırdığını (pozitif dışsallık) gösterir.
Bilginin rakip olmama özelliği, geçmişteki buluşların bugünkü araştırmalar için ücretsiz bir girdi olmasını sağlar.
3
Büyüme hızı üzerindeki etkiyi hesaplama
Teknolojik büyüme hızı g=ΔAA=δ⋅HAg = \frac{\Delta A}{A} = \delta \cdot H_A olarak bulunur. Burada AA arttıkça ΔA\Delta A da aynı oranda arttığı için büyüme hızı pozitif ve sürdürülebilir kalır.
Azalan verimler yasasının bilgi üretimi için geçerli olmaması, içsel büyümenin temel nedenidir.

Anahtar Kavram

Bilginin Rakip Olmama Özelliği ve Bilgi Birikimi Dışsallığı (Standing on Shoulders Externality)

İpuçları

1
Romer modelinde büyümenin neden dışsal değil de 'içsel' (endogenous) olduğunu düşünün.
2
Bilginin (fikirlerin) fiziksel mallardan farkını, yani aynı anda birden fazla kişi tarafından kullanılabilmesini (rakip olmama) hatırlayın.
3
Ar-Ge üretim fonksiyonunda AA değişkeni arttıkça yeni fikir üretiminin (ΔA\Delta A) nasıl etkilendiğine (pozitif dışsallık) odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde Ar-Ge sonucunda ortaya çıkan tasarımların neden tam rekabet yerine monopolcü rekabet piyasasında satıldığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Paul Romer tarafından geliştirilen Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, yeni fikirlerin veya tasarımların "rakip olmayan" (non-rival) bir girdi özelliği taşımasının temel ekonomik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim sürecinde beşeri sermaye, fiziksel sermaye ve bilgi birlikte değerlendirildiğinde ölçeğe göre artan getirilerin ortaya çıkmasıdır.

Cevap

Fikirlerin rakip olmaması, ekonomide üretim faktörleri toplu halde artırıldığında ölçeğe göre artan getirilerin (IRS) oluşmasına ve bu sayede içsel büyümenin sağlanmasına yol açar.
Romer modelinde bilginin/fikirlerin (designs) rakip olmayan (non-rival) bir girdi olarak tanımlanması, aynı fikrin üretimde kullanılan tüm makineler ve işçiler tarafından aynı anda verimliliği artıracak şekilde kullanılabilmesi anlamına gelir. Matematiksel olarak, eğer üretim fonksiyonu rakip girdiler (KK ve LL) açısından ölçeğe göre sabit getiriye sahipse, rakip olmayan AA (bilgi) faktörü de sürece dahil edildiğinde toplamda ölçeğe göre artan getiriler ortaya çıkar. Bu durum, ekonominin sermaye birikimiyle birlikte neden durağan bir noktaya mahkûm olmadığını ve neden içsel olarak büyümeye devam edebildiğini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Girdilerin niteliğini belirlemek
Fiziksel sermaye (KK) ve emek (LL) rakip (rival) mallardır; ancak fikirler/bilgi (AA) rakip olmayan (non-rival) bir maldır.
Romer modelinin temel ayrımı girdilerin rakip olup olmaması üzerine kuruludur.
2
Üretim fonksiyonu üzerindeki etkisini analiz etmek
KK ve LL iki katına çıktığında üretim de iki katına çıkar (ölçeğe göre sabit getiri). Ancak bilgi (AA) rakip olmadığı için mevcut AA seviyesi korunurken KK ve LL artırıldığında veya AA ile birlikte hepsi artırıldığında toplam üretim iki kattan fazla artar.
Bir fikrin aynı anda sınırsız sayıda üretim biriminde kullanılabilmesi verimliliği katlar.
3
Büyüme ile ilişkilendirmek
Ölçeğe göre artan getiriler, sermayenin marjinal verimliliğinin sıfıra düşmesini engeller ve sürdürülebilir büyüme sağlar.
Solow modelindeki durağan durum (sıfır büyüme) varsayımının yıkılması bu mekanizma ile gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Fikirlerin Rakip Olmaması ve Ölçeğe Göre Artan Getiriler
Soru 7Soru →

İçsel büyüme literatüründe Romer tarafından geliştirilen Ar-Ge modelinde, bilginin ve yeni tasarımların üretim sürecinde aynı anda birden fazla birim tarafından kullanılabilmesi, bu faktörün hangi ekonomik özelliği ile açıklanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rakip olmayan (non-rival) bir yapıya sahip olması

Cevap

Romer modelinde fikirlerin aynı anda birden fazla birimce kullanılabilmesi, onların rakip olmayan (non-rival) bir yapıya sahip olmasıyla açıklanır.
Romer modelinde fikirlerin (tasarımların) en temel özelliği rakip olmayan (non-rival) nitelikte olmalarıdır. Bu özellik, bilginin bir kez üretildikten sonra marjinal maliyeti sıfıra yakın bir şekilde tekrar tekrar kullanılabilmesini sağlar ve ekonomide toplamda ölçeğe göre artan getirilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Fikirlerin ekonomik doğasını analiz edin.
Fikirler (tasarımlar), fiziksel mallardan farklı olarak aynı anda birçok kişi tarafından tüketilebilir.
Bir formülün veya tasarımın bir fabrika tarafından kullanılması, başka bir fabrikanın aynı formülü kullanmasına engel teşkil etmez.
2
Rakip olmama (non-rivalry) kavramını tanımlayın.
Bir malın bir kişi tarafından kullanılmasının, o malın başkaları için mevcut miktarını azaltmaması durumudur.
Romer modelinde teknolojik gelişmenin sürdürülebilir olmasının temel nedeni budur.
3
Dışlanabilirlik ve piyasa yapısını ilişkilendirin.
Fikirler rakip değildir ancak patentler sayesinde dışlanabilir kılınarak kar amaçlı firmalarca üretilir.
Bu durum firmaların Ar-Ge yapması için gereken teşviki sağlar.

Anahtar Kavram

Fikirlerin Rakip Olmaması (Non-rivalry of Ideas)

İpuçları

1
Bir malın aynı anda birçok kişi tarafından kullanılıp kullanılamadığına odaklanın.
2
Bilginin marjinal kullanım maliyetinin sıfır olması, hangi ekonomik kavramla ifade edilir?
3
Romer'in modelindeki 'fikirler', fiziksel sermayeden farklı olarak 'rakip olmayan' mallar kategorisine girer.

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde neden tam rekabet yerine monopolcü rekabet piyasasının varsayıldığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

Paul Romer’in 1990 yılında geliştirdiği "Endojen Teknolojik Değişim" (Ar-Ge) modelinde; yeni fikirlerin, tasarımların ve teknolojik bilginin üretim sürecindeki niteliği ile piyasa dengesi arasındaki ilişki düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fikirlerin rakip olmayan (non-rival) doğası toplam üretimde ölçeğe göre artan getiriye yol açarken, bu fikirlerin patentler yoluyla kısmen dışlanabilir (excludable) kılınması, Ar-Ge maliyetlerinin karşılanması için tekelci rekabet yapısını zorunlu kılar.

Cevap

Fikirlerin rakip olmayan doğası ile patentler sayesinde sağlanan kısmi dışlanabilirlik, tekelci rekabet piyasasının oluşmasına ve içsel büyümenin sürdürülmesine imkan tanır.
Romer modelinin temel paradigması; bilginin rakip olmama (non-rivalry) özelliği sayesinde ekonomide ölçeğe göre artan getirilerin (IRS) ortaya çıkması, ancak bu bilginin patent sistemleri ile dışlanabilir (excludable) hale getirilerek firmalara Ar-Ge yatırımlarını finanse edecek tekelci kârların sağlanmasıdır. Bu durum, içsel büyüme literatüründe tam rekabet varsayımının neden terk edildiğini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Bilginin (Fikirlerin) Nitelik Analizi
Fikirler 'rakip olmayan' (non-rival) niteliktedir.
Bir tasarımın (örneğin bir yazılım kodu veya formül) aynı anda sınırsız sayıda birim tarafından kullanılabilmesi, bilginin fiziksel sermayeden temel farkıdır.
2
Ölçeğe Göre Getiri İlişkisi
Toplam üretim fonksiyonu A,KA, K ve LL girdilerine göre ölçeğe göre artan getiri (IRS) sergiler.
Üretim fonksiyonu Y=F(A,K,L)Y = F(A, K, L) şeklinde düşünüldüğünde, KK ve LL iki katına çıkarılırsa YY de iki katına çıkar (CRS). Ancak bilgi (AA) de iki katına çıkarılırsa, hasıla iki katından fazla artar.
3
Piyasa Yapısının Belirlenmesi
Tam rekabet yerine tekelci rekabet piyasası gereklidir.
Fikir üretmenin marjinal maliyeti sıfıra yakındır. Tam rekabette fiyat marjinal maliyete eşit olacağından (P=MCP=MC), firmalar Ar-Ge için yaptıkları sabit maliyetleri karşılayamazlar. Patentler aracılığıyla sağlanan 'dışlanabilirlik', firmalara fiyat belirleme gücü verir.

Anahtar Kavram

Romer Ar-Ge Modelinde Bilginin Non-Rival Doğası ve Tekelci Rekabet

İpuçları

1
Fikirlerin (bilginin) bir elma veya makine gibi fiziksel mallardan farkını, yani aynı anda birden fazla kişi tarafından kullanılabilirliğini düşünün.
2
Eğer Ar-Ge yapan bir firma, bulduğu yeni tasarımı kimsenin kullanmasını engelleyemeseydi (dışlayamasaydı), bu araştırmayı yapmak için harcadığı sabit maliyetleri nasıl çıkarırdı?
3
Romer modelinde bilginin kopyalanma maliyetinin (MC) sıfıra yakın olması, tam rekabet piyasasının (P=MCP=MC) neden Ar-Ge teşviklerini karşılayamayacağını açıklar.

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde Ar-Ge sektöründe çalışan işçi sayısının (LAL_A) artmasının uzun dönemli büyüme hızı üzerindeki 'ölçek etkisini' (scale effect) inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

İçsel büyüme teorileri kapsamında Paul Romer'in yaklaşımını Solow modelinden ayıran en temel özellik; teknolojik gelişmenin tesadüfi veya sistem dışı bir süreç olmaktan çıkarılmasıdır.

Buna göre Romer modelinde teknolojik ilerleme aşağıdakilerden hangisinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kar maksimizasyonu hedefleyen firmaların bilinçli Ar-Ge yatırımlarının

Cevap

Kar maksimizasyonu hedefleyen firmaların bilinçli Ar-Ge yatırımlarının
Romer modelinde teknolojik ilerleme, kâr amacı güden firmaların patent ve tekel gücü elde etmek için yaptıkları bilinçli araştırma-geliştirme (Ar-Ge) harcamalarının bir sonucudur. Bu durum, teknolojiyi dışsal bir lütuf olmaktan çıkarıp ekonomik bir faaliyet haline getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin türünü belirle
Romer modeli bir 'İçsel Büyüme' modelidir.
Sürdürülebilir büyümenin kaynağını modelin içsel değişkenleriyle açıklar.
2
Teknolojik gelişmenin motorunu tanımla
Teknolojik gelişme (A), Ar-Ge faaliyetlerine ayrılan kaynaklara bağlıdır.
Bilgi üretimi, beşeri sermayenin yeni fikirler üretmek üzere kullanılmasıyla oluşur.
3
Teşvik mekanizmasını analiz et
Firmalar yeni tasarımlar geliştirerek monopol gücü ve kar elde etmeyi hedefler.
Ar-Ge yatırımları tesadüfi değil, ekonomik getiri beklentisiyle yapılan bilinçli kararlardır.

Anahtar Kavram

İçsel Teknolojik Değişim

İpuçları

1
Modelin adındaki 'Ar-Ge' ifadesine odaklanın; bu faaliyetlerin neden yapıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde 'rakip olmayan mal' (non-rivalry) kavramının ölçek ekonomileriyle ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

Paul Romer'in Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, yeni fikirlerin (tasarımların) üretiminde katlanılan yüksek sabit maliyetler ile bu fikirlerin "rakip olmayan" (non-rival) doğası bir arada değerlendirildiğinde; sürdürülebilir teknolojik gelişme ve ekonomik büyüme için gerekli olan piyasa yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ar-Ge maliyetlerinin karşılanabilmesi için yeni tasarımlar üzerinde patent hakkı tanıyan tekelci rekabet piyasası

Cevap

Ar-Ge maliyetlerinin karşılanabilmesi için yeni tasarımlar üzerinde patent hakkı tanıyan tekelci rekabet piyasası
Romer'in modelinde bilgi rakip olmayan bir girdi olduğu için üretim fonksiyonu ölçeğe göre artan verim sergiler. Bu durumda tam rekabet şartları (fiyatın marjinal maliyete eşitliği) geçerli olamaz çünkü firmalar Ar-Ge için yaptıkları yüksek sabit harcamaları telafi edemezler. Çözüm olarak modelde, firmaların patentler aracılığıyla yeni mallar üzerinde geçici tekel gücü elde ettiği ve fiyatı marjinal maliyetin üzerinde belirlediği tekelci rekabet piyasası varsayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Romer modelindeki mal kategorisini belirle
Fikirler/tasarımlar "rakip olmayan" (non-rival) mallardır.
Bir fikrin bir kişi tarafından kullanılması, başkasının o fikri kullanma kapasitesini azaltmaz.
2
Ar-Ge maliyet yapısını analiz et
Yeni bir tasarım üretmek yüksek sabit maliyet (Ar-Ge harcaması) gerektirirken, mevcut tasarımı kopyalamanın marjinal maliyeti sıfıra yakındır.
Bu maliyet yapısı ölçeğe göre artan verimlerin ve doğal bir pazar gücü gereksiniminin temelidir.
3
Piyasa dengesi ile teşvik mekanizmasını ilişkilendir
Eğer piyasa tam rekabetçi olsaydı, P=MCP = MC (sıfıra yakın) olurdu ve firmalar sabit Ar-Ge maliyetlerini geri kazanamazdı.
Firmaların inovasyon yapması için patentler aracılığıyla sağlanan geçici tekel gücü (tekelci rekabet) şarttır.

Anahtar Kavram

İçsel Büyüme ve Tekelci Rekabet

İpuçları

1
Ar-Ge yapmak pahalıdır ancak bulunan bir fikri çoğaltmak çok ucuzdur. Bu maliyet farkı nasıl kapanır?
2
Tam rekabet piyasasında fiyatın marjinal maliyete eşit olması inovasyon yapan bir firma için ne anlama gelir?

Daha Fazla Pratik

Romer modelinde beşeri sermaye miktarındaki artışın büyüme oranını nasıl etkilediğini (Ölçek Etkisi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Paul Romer tarafından geliştirilen Ar-Ge temelli içsel büyüme modelinde, yeni tasarımların (fikirlerin) "rakip olmayan" (non-rival) bir girdi olma özelliği ile ekonomideki piyasa yapısı arasındaki ilişki düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilginin rakip olmaması üretimde ölçeğe göre artan getiriye neden olur; bu durum faktörlerin marjinal verimliliklerine göre ödendiği tam rekabetçi denge ile tutarsızdır ve tekelci rekabet piyasasını gerekli kılar.

Cevap

Bilginin rakip olmamasının üretimde ölçeğe göre artan getiriye yol açtığını ve bu durumun tam rekabetle çelişerek tekelci rekabeti zorunlu kıldığını belirten ifade doğrudur.
Doğru olan ifade, Romer'in modelindeki en kritik ayrımı vurgular: Bilgi rakip olmadığı için üretim sürecinde ölçeğe göre artan getiriler (IRS) oluşur. Matematiksel olarak, eğer bir üretim fonksiyonu girdilerine göre ölçeğe göre artan getiriye sahipse, Euler Teoremi gereği üretim faktörlerine marjinal ürünleri kadar ödeme yapıldığında toplam ürün yetersiz kalır. Bu durum, tam rekabetçi piyasa varsayımının (P=MC) bu modelde işleyemeyeceğini kanıtlar. Bu nedenle Romer, firmaların yeni tasarımlar üzerinde geçici tekel gücü elde ettiği ve Ar-Ge maliyetlerini karşılayabildiği tekelci rekabet piyasasını modele dahil etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Fikirlerin/Bilginin (A) niteliğini tanımlama.
Fikirler 'rakip olmayan' (non-rival) mallardır; yani bir kişinin bir tasarımı kullanması, başkasının kullanmasını engellemez.
Romer modelinin temel yapı taşı bilginin düşük maliyetle çoğaltılabilir olmasıdır.
2
Üretim fonksiyonunun matematiksel yapısını inceleme.
Y=F(K,L,A)Y = F(K, L, A) fonksiyonunda KK ve LL fiziksel girdilerdir ve genellikle ölçeğe göre sabit getiri (CRS) sergilerler. Ancak AA (bilgi) rakip olmadığı için fonksiyonun içine girdiğinde ölçeğe göre artan getiri (IRS) oluşur: F(λK,λL,λA)>λF(K,L,A)F(\lambda K, \lambda L, \lambda A) > \lambda F(K, L, A).
Bilgi, üretim kapasitesini her bir birim fiziksel girdi için artırır.
3
Euler Teoremi ile piyasa dengesi arasındaki ilişkiyi kurma.
Tam rekabette faktörlere marjinal ürünleri (MPK⋅K+MPL⋅LMP_K \cdot K + MP_L \cdot L) kadar ödeme yapılırsa, ölçeğe göre artan getiri durumunda bu ödemelerin toplamı toplam hasılayı (YY) aşar.
Ölçeğe göre artan getiri durumunda Euler Teoremi, toplam ürünün faktörler arasında tam olarak dağıtılamayacağını (tükenme sorunu) söyler.
4
Piyasa yapısı sonucuna ulaşma.
Firmaların yüksek sabit Ar-Ge maliyetlerini karşılayabilmeleri ve kar elde edebilmeleri için fiyatın marjinal maliyetin üzerinde (P>MCP > MC) belirlendiği tekelci rekabet piyasası gereklidir.
Tam rekabette P=MCP = MC olduğu için Ar-Ge yatırımı yapan firmalar zarar eder ve teknolojik gelişme durur.

Anahtar Kavram

Ölçeğe Göre Artan Getiri ve Tekelci Rekabet İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Romer modelindeki 'Ölçek Etkisi' (Scale Effect) kavramını ve nüfus artışının büyüme hızı üzerindeki etkisini Solow modeliyle karşılaştırarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s