Examkin

Tam Rekabette Etkinlik ve Refah Analizi

8 soru

Soru 1Soru →

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir piyasada talep fonksiyonu Qd=100−2PQ_d = 100 - 2P ve arz fonksiyonu Qs=2P−20Q_s = 2P - 20 olarak verilmiştir. Hükümetin bu piyasada tüketicileri korumak amacıyla fiyatı 2020 birim olarak sınırlandırdığı (tavan fiyat uygulaması) bir durumda ortaya çıkan toplam refah kaybı (dara kaybı) kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200

Cevap

Piyasada tavan fiyat uygulaması sonrası oluşan dara kaybı 200 birimdir.
Denge miktarından (4040) tavan fiyat nedeniyle düşülen miktar (2020) arasındaki refah farkı, talep ve arz eğrileri arasında kalan üçgenin alanıdır. Bu alanda yükseklik tüketicinin 2020 birim için ödemeye razı olduğu 4040 TL ile hükümetin belirlediği 2020 TL arasındaki fark (2020), taban ise işlem miktarındaki azalma (2020) olduğu için alan 200200 çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa denge fiyatı ve miktarının bulunması
Pe=30,Qe=40P_e = 30, Q_e = 40
Qd=Qs⇒100−2P=2P−20⇒120=4P⇒P=30Q_d = Q_s \Rightarrow 100 - 2P = 2P - 20 \Rightarrow 120 = 4P \Rightarrow P = 30. Fiyat yerine yazıldığında Q=100−2(30)=40Q = 100 - 2(30) = 40 bulunur.
2
Tavan fiyatta (P=20P=20) arz edilen miktarın belirlenmesi
Qs=20Q_s = 20
Tavan fiyat uygulaması arzı kısıtlar. Arz fonksiyonunda fiyat yerine 2020 yazılırsa: Qs=2(20)−20=20Q_s = 2(20) - 20 = 20 birim üretilir.
3
Kısıtlanan üretim miktarında tüketicinin ödemeye razı olduğu fiyatın (Marjinal Fayda) bulunması
Pd=40P_d = 40
2020 birim mal için talep fonksiyonundan fiyat çekilir: 20=100−2P⇒2P=80⇒P=4020 = 100 - 2P \Rightarrow 2P = 80 \Rightarrow P = 40.
4
Dara kaybı üçgeninin alanının hesaplanması
200200
Dara kaybı alanı, üretimdeki azalma ile fiyat farkının çarpımının yarısıdır: (Pd−Pc)×(Qe−Qs)2=(40−20)×(40−20)2=20×202=200\frac{(P_d - P_c) \times (Q_e - Q_s)}{2} = \frac{(40 - 20) \times (40 - 20)}{2} = \frac{20 \times 20}{2} = 200.

Anahtar Kavram

Tam rekabette tavan fiyat uygulaması, marjinal sosyal faydanın marjinal sosyal maliyetten büyük olduğu bir noktada üretimin durmasına neden olarak dara kaybına (refah kaybına) yol açar.
Soru 2Soru →

Tam rekabet piyasasında toplumsal refahın (tüketici ve üretici artıkları toplamının) maksimize edildiği ve dara kaybının (deadweightdeadweight lossloss) oluşmadığı etkinlik durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyatın marjinal maliyete eşit olduğu (P=MCP = MC) denge düzeyinde üretim yapılması

Cevap

Tam rekabet piyasasında toplumsal refah, fiyatın marjinal maliyete eşitlendiği denge noktasında maksimize edilir.
Toplumsal refahın maksimize edilmesi için piyasanın hiçbir dış müdahale olmaksızın arz ve talebin kesiştiği denge noktasında (P=MCP = MC) çalışması gerekir. Bu durumda hem tüketiciler hem de üreticiler piyasada olmaktan en yüksek toplam faydayı elde ederler ve dara kaybı sıfır olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal refah kavramını tanımla
Toplumsal refah = Tüketici Artığı + Üretici Artığı
Etkinlik analizi yapabilmek için refahın hangi bileşenlerden oluştuğunu belirlemek gerekir.
2
Denge koşulunu ve etkinlik ilişkisini analiz et
P=MCP = MC olduğu noktada her birimin tüketiciye sağladığı marjinal fayda, o birimin üretim maliyetine eşittir.
Bu noktada toplam artık (surplus) maksimumdur ve hiçbir ekonomik birimin refahı, diğerininkini azaltmadan artırılamaz (Pareto Etkinlik).
3
Müdahale durumunu değerlendir
Herhangi bir fiyat müdahalesi (tavan/taban fiyat) dengeyi bozar ve refah kaybına (dara kaybı) neden olur.
Müdahaleler işlem hacmini denge seviyesinin altına düşürerek potansiyel refahın gerçekleşmesini engeller.

Anahtar Kavram

Tahsis Edici Etkinlik (Allocative Efficiency)
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

Ekonomik etkinlik analizinde; kaynakların toplumun tercihlerine en uygun şekilde dağıtıldığı, bir birim daha fazla üretim yapmanın toplumsal maliyetinin o birimin sağladığı toplumsal faydaya eşit olduğu ve dara kaybının (deadweightdeadweight lossloss) oluşmadığı durum tam rekabet piyasasında aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretilen son birimin tüketiciye sağladığı marjinal fayda ile üretim maliyetinin eşitlendiği tahsis edici etkinliğin (P=MCP=MC) sağlanmasıyla

Cevap

Üretilen son birimin tüketiciye sağladığı marjinal fayda ile üretim maliyetinin eşitlendiği tahsis edici etkinliğin sağlanmasıyla gerçekleşen durum
Tam rekabet piyasasında denge durumunda P=MCP=MC eşitliği sağlanır. Fiyat (PP), tüketicinin malın son birimine atfettiği değeri (marjinal faydayı) temsil ederken; marjinal maliyet (MCMC), o birimin üretimi için toplumun katlandığı ek maliyeti temsil eder. Bu iki değerin eşit olduğu üretim düzeyinde toplumsal refah (tüketici ve üretici artığı toplamı) maksimum seviyeye ulaşır ve kaynaklar en etkin şekilde dağıtılmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasada etkinlik kavramını tanımlayın.
Etkinlik, tüketici ve üretici artıklarının toplamı olan toplumsal refahın maksimuma ulaşmasıdır.
Dara kaybının oluşmadığı noktayı bulmak için toplam refahın bileşenlerini belirlemek gerekir.
2
Tam rekabet piyasasındaki temel denge koşulunu analiz edin.
P=MR=MCP = MR = MC. Tam rekabetçi firma fiyat kabullenicidir, bu nedenle P=MRP = MR olur ve kâr maksimizasyonu için MR=MCMR = MC düzeyinde üretim yapar.
Firmanın üretim kararının piyasa fiyatı ve maliyetlerle ilişkisini kurmak gerekir.
3
P=MC koşulunun refah açısından anlamını değerlendirin.
Fiyat (PP), tüketicinin son birim için ödemeye razı olduğu bedeli (marjinal faydayı), MCMC ise o birimi üretmenin toplumsal maliyetini temsil eder. Bu eşitlik tahsis edici etkinliği sağlar.
Kaynak dağılımında etkinliğin matematiksel ve iktisadi karşılığını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Tahsis Edici Etkinlik (AllocativeAllocative EfficiencyEfficiency)

İpuçları

1
Toplumsal refahın maksimize edilmesi için dara kaybının sıfır olması gerekir.
2
Dara kaybının oluşmaması için üretilen son birimin tüketiciye sağladığı faydanın (fiyatın), o birimin üretim maliyetine (marjinal maliyete) eşit olması gerekir.
3
Tam rekabette P=MCP=MC eşitliğinin sağlandığı denge noktası, kaynakların en verimli dağıtıldığı 'tahsis edici etkinlik' noktasıdır.

Daha Fazla Pratik

Monopol piyasasında neden dara kaybı oluştuğunu ve P>MCP > MC ilişkisinin refah üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru →

Tam rekabet piyasasında toplumsal refahın (tüketici ve üretici artıkları toplamının) en üst düzeye ulaştığı ve 'dara kaybı' (deadweightdeadweight lossloss) olgusunun gözlenmediği tahsis etkinliği seviyesinde, üretilen son birimin tüketiciye sağladığı marjinal fayda (MBMB) ile üretici için katlanılan marjinal maliyet (MCMC) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal fayda marjinal maliyete eşittir.

Cevap

Toplumsal refahın maksimize edildiği noktada marjinal fayda marjinal maliyete eşittir.
Tahsis etkinliği, ekonomideki kaynakların toplumun tercihlerine en uygun şekilde dağıtılmasıdır. Tam rekabet piyasasında bu durum, piyasa fiyatının (tüketicinin marjinal faydası) üretimin marjinal maliyetine eşitlendiği (P=MB=MCP = MB = MC) noktada gerçekleşir. Bu noktada tüketici ve üretici artıkları toplamı maksimumdur ve herhangi bir refah kaybı (dara kaybı) söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal refah bileşenlerini tanımla.
Toplumsal Refah = Tüketici Artığı + Üretici Artığı.
Refah analizinin temelini tüketici ve üretici fazlalarının toplamı oluşturur.
2
Tahsis etkinliği koşulunu belirle.
Fiyatın marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC).
Tam rekabette kaynakların etkin dağılımı, tüketicinin son birim için ödemeye razı olduğu fiyatın (marjinal fayda), üretimin maliyetine eşitlenmesiyle sağlanır.
3
Dara kaybı ve marjinal dengeleri analiz et.
MB=MCMB = MC durumunda dara kaybı sıfırdır.
Eğer MB>MCMB > MC ise üretim eksik, MB<MCMB < MC ise üretim fazladır ve her iki durumda da refah kaybı (dara kaybı) oluşur.

Anahtar Kavram

Tahsis Etkinliği (Allocative Efficiency)

İpuçları

1
Toplumsal refahın maksimum olması için tüketici ve üretici fazlalarının toplamının en büyük değerde olması gerekir.
2
Piyasa dengesi tam rekabet altında P=MCP = MC noktasında kurulur. Fiyat aynı zamanda tüketicinin marjinal faydasını temsil eder.
3
Dara kaybının sıfır olması, talep (marjinal fayda) ve arz (marjinal maliyet) eğrilerinin kesiştiği noktayı işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Hükümetin tavan fiyat uygulaması yapması durumunda bu dengenin nasıl bozulacağını ve dara kaybının grafik üzerinde nasıl gösterileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 5Soru →

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir piyasada talep fonksiyonu P=140−2QP = 140 - 2Q ve arz fonksiyonu P=20+4QP = 20 + 4Q olarak verilmiştir. Hükümetin bu piyasada denge fiyatının altında bir tavan fiyat (Ptavan=60P_{tavan} = 60) uygulaması sonucunda ortaya çıkan dara kaybı (refah kaybı) miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300

Cevap

Piyasa müdahalesi sonucu oluşan dara kaybı 300 birimdir.
Denge fiyatı 100100 iken uygulanan 6060 birimlik tavan fiyat, arz edilen miktarı 1010 birime düşürür. Üretimin 2020 birimden 1010 birime inmesiyle, tüketicilerin marjinal faydası (120120) ile üreticilerin marjinal maliyeti (6060) arasındaki farkın oluşturduğu refah kaybı üçgeni (120−60)×(20−10)2=300\frac{(120-60) \times (20-10)}{2} = 300 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa denge fiyatını ve miktarını belirlemek.
140−2Q=20+4Q⇒120=6Q⇒Q∗=20140 - 2Q = 20 + 4Q \Rightarrow 120 = 6Q \Rightarrow Q^* = 20 ve P∗=100P^* = 100
Müdahale öncesi başlangıç refah düzeyini ve miktarını bilmek gerekir.
2
Tavan fiyat müdahalesi sonrası piyasada arz edilen miktarı bulmak.
60=20+4Q⇒40=4Q⇒Qs=1060 = 20 + 4Q \Rightarrow 40 = 4Q \Rightarrow Q_s = 10
Tavan fiyat denge fiyatının altında olduğunda işlem miktarı arz edilen miktar tarafından kısıtlanır.
3
Q=10Q = 10 seviyesinde tüketicilerin ödemeye razı olduğu fiyatı (marjinal faydayı) hesaplamak.
Pd=140−2(10)=120P_d = 140 - 2(10) = 120
Dara kaybı üçgeninin yüksekliğini bulmak için işlem yapılan son birimin talep fiyatı gereklidir.
4
Dara kaybı üçgeninin alanını hesaplamak.
Alan =(Ptalep−Parz)×(Q∗−Qs)2=(120−60)×(20−10)2=60×102=300= \frac{(P_{talep} - P_{arz}) \times (Q^* - Q_s)}{2} = \frac{(120 - 60) \times (20 - 10)}{2} = \frac{60 \times 10}{2} = 300
Tam rekabetten uzaklaşılması sonucu kaybedilen toplam refah artığı bu üçgenin alanına eşittir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Refah Analizi ve Dara Kaybı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Tam rekabet piyasasında kaynakların etkin dağılımını ifade eden 'tahsis etkinliği' (allocative efficiency), piyasa dengesinde toplumsal refahın maksimize edilmesini sağlar. Buna göre, tam rekabetçi bir piyasada tahsis etkinliğinin sağlanmasının temel koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretilen son birimin tüketiciye sağladığı marjinal faydanın (fiyatın), o birimi üretmenin topluma yüklediği marjinal maliyete eşit olması

Cevap

Tam rekabet piyasasında tahsis etkinliği, üretilen son birimin tüketiciye sağladığı faydanın (fiyatın), o birimin üretim maliyetine (marjinal maliyete) eşit olduğu noktada sağlanır.
Tam rekabette firmalar fiyat kabullenicidir ve kâr maksimizasyonu için marjinal hasılatın (MRMR) marjinal maliyete (MCMC) eşit olduğu noktada üretim yaparlar. Tam rekabette P=MRP = MR olduğu için denge noktasında P=MCP = MC gerçekleşir. Fiyat (PP) tüketicinin son birime verdiği değeri, marjinal maliyet (MCMC) ise o birimin üretim maliyetini gösterdiğinden, bu eşitlik kaynakların toplum için en değerli şekilde kullanıldığını (tahsis etkinliğini) kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tahsis Etkinliği Kavramını Tanımlama
Kaynakların toplumun isteklerine en uygun şekilde dağıtılması durumu.
Toplumun bir mal için ödemeye razı olduğu fiyat (PP), o malın marjinal faydasını gösterir.
2
Marjinal Maliyet İlişkisini Kurma
MCMC eğrisi, üretimin fırsat maliyetini temsil eder.
Etkin bir dağılımda, son birimin topluma sağladığı ek fayda, ek maliyete eşit olmalıdır.
3
Denge Koşulunu Belirleme
P=MCP = MC eşitliği.
Eğer P>MCP > MC ise üretim artırılarak, P<MCP < MC ise üretim azaltılarak toplumsal refah artırılabilir. Sadece P=MCP = MC noktasında toplam refah (Tüketici Artığı + Üretici Artığı) maksimize edilir.

Anahtar Kavram

Tahsis Etkinliği (Allocative Efficiency) ve P = MC Koşulu

İpuçları

1
Kaynakların doğru dağıtımı için toplumun bir mala verdiği değerin, o malın üretim maliyetine eşit olması gerektiğini düşünün.
2
Mikro iktisatta fiyat (PP) marjinal faydayı, marjinal maliyet (MCMC) ise üretim maliyetini temsil eder. Etkinlik bu ikisinin ilişkisinde gizlidir.
3
Eğer fiyat marjinal maliyetten büyükse (P>MCP > MC), toplum o maldan daha fazla üretilmesini ister. Denge ve etkinlik nerede sağlanır?

Daha Fazla Pratik

Monopol piyasasında neden tahsis etkinliğinin sağlanamadığını ve 'dara kaybı' oluştuğunu bu P=MCP = MC koşulu üzerinden analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Tam rekabet piyasasında toplumsal refahın (tüketici ve üretici artıkları toplamının) en yüksek düzeye ulaştığı "tahsis etkinliği" durumunda aşağıdaki eşitliklerden hangisi sağlanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyatın marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC)

Cevap

Toplumsal refahın maksimize edildiği tahsis etkinliği durumunda fiyat marjinal maliyete eşittir (P=MCP = MC).
Tam rekabet piyasasında toplumsal refahın (tüketici ve üretici rantları toplamı) en yüksek düzeye ulaştığı nokta, piyasa talebi (tüketicilerin marjinal faydası) ile piyasa arzının (üreticilerin marjinal maliyeti) kesiştiği denge noktasıdır. Bu noktada fiyatın marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC), toplumun o maldan bir birim daha üretmek için katlandığı maliyetin, o birimden elde ettiği faydaya tam olarak eşit olduğunu gösterir ve kaynakların en etkin şekilde dağıtıldığını (tahsis etkinliği) kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal refah kavramını tanımlayın.
Toplumsal refah, tüketici rantı ile üretici rantının toplamıdır.
Refah analizinin temel bileşenlerini belirlemek için gereklidir.
2
Tahsis etkinliği (kaynakların etkin dağılımı) koşulunu belirleyin.
Tahsis etkinliği, tüketicinin son birim için ödemeye razı olduğu fiyatın (PP), üreticinin o birim için katlandığı ek maliyete (MCMC) eşit olduğu noktada sağlanır.
Toplumun bir maldan elde ettiği ek fayda, üretimin ek maliyetine eşit olduğunda kaynaklar en iyi şekilde dağıtılmış olur.
3
Tam rekabet piyasasının refah özelliğini analiz edin.
Tam rekabet piyasasında denge noktasında P=MCP = MC eşitliği sağlandığı için toplumsal refah maksimuma ulaşır.
Bu eşitlikten sapıldığında (üretim azaldığında veya arttığında) dara kaybı ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Tahsis Etkinliği (AllocativeAllocative EfficiencyEfficiency)
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu ve hiçbir dışsallığın bulunmadığı bir mal piyasasında, hükümetin üreticilere birim başına nakdi bir sübvansiyon (üretim desteği) sağlamasının toplumsal refah üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketici ve üretici artışlarının toplamı, hükümetin yaptığı toplam sübvansiyon harcamasından daha az olduğu için dara kaybı (deadweightdeadweight lossloss) oluşur.

Cevap

Tüketici ve üretici artışlarının toplamı, hükümetin sübvansiyon maliyetinden daha düşük olduğu için toplumsal refah azalır ve dara kaybı ortaya çıkar.
Dışsallıkların olmadığı bir tam rekabet piyasasında başlangıç dengesi zaten etkindir (P=MCP=MC). Hükümet sübvansiyon verdiğinde üretim miktarı bu etkin düzeyin üzerine çıkar. Q0Q_0 ile Q1Q_1 arasındaki ek birimler için üretimin marjinal sosyal maliyeti, tüketicilerin bu birimlere biçtiği marjinal sosyal faydadan daha yüksektir. Bu durum, hükümetin yaptığı harcamanın tüketiciler ve üreticiler tarafından elde edilen toplam fayda artışından daha büyük olmasına yol açarak bir dara kaybı yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç denge noktasının analizi
MSB=MSCMSB = MSC (Marjinal Sosyal Fayda = Marjinal Sosyal Maliyet)
Tam rekabette dışsallık yoksa başlangıç dengesi toplumsal refahı maksimize eder.
2
Sübvansiyonun piyasa etkisinin belirlenmesi
Arz eğrisi sağa/aşağı kayar, fiyat düşer (P1<P0P_1 < P_0) ve miktar artar (Q1>Q0Q_1 > Q_0).
Üretim maliyetlerinin sübvansiyonla düşmesi üreticilerin her fiyat düzeyinde daha fazla mal sunmasına neden olur.
3
Refah bileşenlerindeki değişimin incelenmesi
Tüketici artığı (ΔCS\Delta CS) ve Üretici artığı (ΔPS\Delta PS) artar.
Düşük fiyat tüketicilere, sübvansiyon dahil yüksek efektif fiyat ise üreticilere avantaj sağlar.
4
Hükümet maliyetinin hesaplanması
Hükümet Maliyeti = Sübvansiyon Miktarı ×Q1\times Q_1
Hükümet üretilen her birim için ödeme yapmak zorundadır.
5
Toplam refah etkisinin saptanması
RefahKaybı=Hu¨ku¨metMaliyeti−(ΔCS+ΔPS)Refah Kaybı = Hükümet Maliyeti - (\Delta CS + \Delta PS)
Üretilen ek birimlerin maliyeti faydasından yüksek olduğu için net bir kayıp oluşur.

Anahtar Kavram

Sübvansiyonların Dara Kaybı (Refah Kaybı) Etkisi

İpuçları

1
Sübvansiyonun piyasa arz eğrisini hangi yöne kaydırdığını ve işlem miktarını nasıl etkilediğini düşünün.
2
Toplumsal refahı hesaplarken tüketici artığı, üretici artığı ve hükümetin bütçe etkisini (harcamasını) bir arada değerlendirin.
3
Yeni denge miktarında marjinal sosyal maliyet ile marjinal sosyal faydayı karşılaştırarak dara kaybının neden oluştuğunu bulun.

Daha Fazla Pratik

Aynı piyasada sübvansiyon yerine birim vergi uygulanması durumunda oluşacak dara kaybını grafik üzerinde karşılaştırınız.

Alternatif Yöntem

Geometrik olarak; hükümet harcaması toplam dikdörtgen alanı temsil ederken, tüketici ve üretici artışları bu dikdörtgenin içindeki yamuk alanlardır. Dikdörtgen ile yamuklar arasındaki üçgen alan (dara kaybı) her zaman negatiftir.
Tahmini Süre:1m 30s