Para Tanımı ve Sistemleri
78 soru
Bimetalizm (çift metal) sisteminin uygulandığı bir ekonomide gümüşün piyasa fiyatının darphane fiyatının altına düşmesi, gümüşün 'kötü para' niteliği kazanarak altını piyasadan kovmasına (Gresham Yasası) zemin hazırlamaktadır. Bu süreçte devletin altın rezervlerini korumak amacıyla gümüşün serbest darp edilmesini (serbestçe paraya dönüştürülmesini) yasakladığı, ancak tedavüldeki gümüş paraların sınırsız ödeme gücünü devam ettirdiği metal para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Altın standartının bir türü olan bu sistemde, altın sikkeler tedavülde yer almaz; merkez bankası emisyonu olan kağıt paraların altına çevrilebilirliği ise sadece belirli bir ağırlığın üzerindeki (genellikle kg) külçeler aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu uygulama ile altının halk arasında sikke olarak dolaşımı engellenerek rezervlerin merkezde toplanması amaçlanmıştır.
Yukarıda özellikleri belirtilen para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Bir ekonomide toplam farklı malın üretildiği ve bu malların birbirleriyle doğrudan takas (barter) edildiği varsayılmaktadır. Bu ekonomide paranın 'hesap birimi' (değer ölçüsü) fonksiyonunu üstlenerek tüm malların fiyatının para cinsinden ifade edilmeye başlanmasıyla birlikte, takip edilmesi gereken toplam nispi fiyat sayısında meydana gelen azalma miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
Günümüzün modern ekonomi yönetimlerinde uygulanan kağıt para sisteminde (itibari para), paranın mal ve hizmet alımında bir değişim aracı olarak kabul görmesinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Para arzı tanımları arasındaki kapsam farkları ve likidite dereceleri dikkate alındığında, aşağıdaki kalemlerden hangisi para arzı hesaplamasına dahil edilirken para arzı hesaplamasında yer almaz?
Günümüz modern para sistemlerinde, banknotlar üzerine eklenen filigran, hologram ve kabartma baskı gibi güvenlik unsurları, paranın gerçekliğinin iktisadi birimler tarafından hızla ve düşük bir maliyetle tespit edilmesini sağlar. Bu durum, paranın aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir ve ekonomide temel olarak hangi maliyet türünü azaltmayı hedefler?
İktisat literatüründe para olarak kullanılan nesnenin, ticari işlemler sırasında elden ele geçerken fiziksel olarak yıpranmaması, bozulmaması ve uzun bir süre boyunca kullanılabilirliğini koruması özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide, gümüşün piyasadaki metal değerinin devletçe belirlenen yasal değerinden (darphane fiyatı) daha yüksek bir seviyeye çıkması durumunda Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenir?
Modern kağıt para sistemlerinde paranın kendinden (içsel) bir değeri olmamasına rağmen, merkez bankalarının para arzını kontrol ederek bu nesnenin piyasada aşırı çoğalmasını engellemesi, paranın satın alma gücünün korunmasını sağlar. İktisat literatüründe bu durum, paranın aşağıdaki temel özelliklerinden hangisi ile açıklanmaktadır?
İktisat literatüründe paranın bir değişim aracı olarak işlevsel olabilmesi için taşıması gereken temel fiziksel özellikler bulunmaktadır. Bir nesnenin, ağırlığına ve hacmine oranla yüksek bir piyasa değeri taşıması sayesinde düşük maliyetle mekanlar arası transferine olanak tanıyan bu özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Para tarihçesi ve sistemleri kapsamında; paranın bir mal olarak taşıdığı değer (içsel değer) ile değişim aracı olarak üzerindeki değer (nominal değer) arasındaki ilişki dikkate alındığında, temsili para (representative money) ile mal para (commodity money) arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Metal para sistemleri içinde yer alan bimetalizm (çift metal) sisteminin "tam çift metal sistemi" (true bimetallism) niteliği taşıyabilmesi için bazı hukuki ve teknik koşulların aynı anda sağlanması gerekmektedir.
Buna göre, bir para sisteminin "tam çift metal sistemi" olarak adlandırılabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin birlikte gerçekleşmesi zorunludur?
Yüksek enflasyonun yaşandığı ekonomilerde, nominal faiz oranlarının beklenen enflasyonu tam olarak yansıtamaması sonucunda borç verenlerin reel kayba uğrama riskiyle karşılaşması ve bu nedenle kredi sözleşmelerinde yerli para yerine altın veya döviz gibi değerlerin esas alınmaya başlanması, paranın aşağıdaki fonksiyonlarından hangisinin işleyişini doğrudan bozmaktadır?
Çift metal (bimetalizm) sisteminin uygulandığı bir ekonomide, resmi değişim oranı (darphane oranı) birim altın = birim gümüş olarak belirlenmişken; gümüş madeninin arzındaki artış sonucu serbest piyasada birim altının fiyatı birim gümüşe yükselmiştir.
Bu durumda, Gresham Yasası uyarınca piyasada gerçekleşmesi beklenen süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Altın ve gümüşün yasal ödeme aracı olarak kabul edildiği bir para düzeninde, devlet tarafından belirlenen resmi değişim oranının (darphane oranı) serbest piyasa koşullarında oluşan pariteden sapması durumunda "kötü paranın iyi parayı kovacağı" öngörülmektedir. Gümüşün piyasa değerinin yasal (nominal) değerinin altına düştüğü böyle bir ortamda, Gresham Yasası'nın işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
İktisadi düşünce tarihinde uzmanlaşma ve iş bölümünün gelişimi, takas sisteminin getirdiği yapısal kısıtlamaların aşılmasına doğrudan bağlıdır. Paranın kullanılmadığı bir sistemde, her üreticinin kendi ürettiği malı doğrudan ihtiyaç duyduğu mal ile takas edebileceği bir ticaret ortağını bulmak için harcadığı zaman ve çaba (arama maliyetleri), üretimin sürekliliğini kısıtlar. Paranın bir ara değişken olarak devreye girmesi, bu sürecin getirdiği işlem maliyetlerini minimize ederek ticaretin hızlanmasını sağlar.
Buna göre, paranın işlem maliyetlerini düşürerek uzmanlaşmayı ve piyasa hacminin genişlemesini mümkün kılan temel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan parasal büyüklükler raporunda, para arzı tanımları likidite derecelerine göre hiyerarşik olarak yapılandırılmıştır. Her bir üst para arzı tanımı, bir alt tanımı kapsamakta ve üzerine yeni finansal araçlar eklenerek oluşturulmaktadır.
Buna göre; para arzı büyüklüğüne aşağıdaki finansal araçlardan hangilerinin eklenmesiyle en geniş tanımlı para arzı olan değerine ulaşılır?
Kağıt para sisteminin (itibari para) yapısal özellikleri ve modern ekonomilerdeki işleyiş mekanizması dikkate alındığında, bu sistemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Kağıt para sisteminin (itibari para) işleyiş prensipleri ve modern merkez bankacılığı uygulamaları dikkate alındığında, tedavüldeki banknotların hukuki ve bilançosal niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Modern ekonomilerde kredi piyasalarının sağlıklı işleyebilmesi, borçlanma ve taksitli alışveriş gibi işlemlerin belirli bir ölçüt üzerinden gerçekleştirilebilmesine bağlıdır. Paranın, bugünkü bir değerin gelecekte yapılacak ödeme yükümlülükleri için bir referans noktası (baz) teşkil etmesini sağlayarak sözleşmelerin yapılmasına imkan tanıyan fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?