Para Tanımı ve Sistemleri

Modern bankacılık sisteminde, ticari bankaların müşterilerine kredi açması sonucunda vadesiz mevduat hesaplarında yaratılan ve fiziksel bir varlığı olmayıp sadece banka kayıtlarında görülen para türü aşağıdakilerden hangisidir?

Modern ekonomilerde uygulanan kağıt para sisteminde (itibari para), paranın üzerinde yazılı olan değer (nominal değer) ile paranın yapıldığı maddenin değeri (içsel değer) arasındaki ilişki dikkate alındığında, bu sistemin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Para sistemlerinin tarihsel gelişimi içerisinde; değişim aracı olarak kullanılan kağıt paraların, banka kasalarında $\%100$ oranında altın veya gümüş gibi değerli bir maden karşılığına sahip olduğu ve bu kağıtların hamiline söz konusu madenle değiştirilme garantisi taşıdığı sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Para çeşitleri (mal para, temsili para ve kaydi para) ile bu paraların değer yapıları ve yaratılma süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ekonomi literatüründe 'itibari para' (fiat money) olarak tanımlanan kağıt para sisteminin işleyişi ve temel özellikleri dikkate alındığında, bu sisteme dair aşağıdaki yargılardan hangisi hatalıdır?

İktisat literatüründe paranın, nominal değerinde herhangi bir kayıp yaşanmaksızın daha küçük alt birimlere ayrılabilmesi ve bu alt birimlerin toplam değerinin başlangıçtaki ana kütlenin değerine tam olarak eşit olması, paranın değişim aracı olarak kullanımını kolaylaştıran temel bir niteliktir. Örneğin; elmas gibi bazı değerli mallar parçalara ayrıldığında toplam değerleri ciddi oranda azalırken, para olarak kullanılan nesnenin bu riski taşımaması gerekir. Paranın bu teknik gerekliliği ifade eden temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Paranın 'değer muhafaza aracı' olma fonksiyonu, parayı reel varlıklardan ve diğer finansal araçlardan ayıran 'likidite' özelliği ile bazen ters yönde çalışabilir. Paranın likidite derecesi en yüksek seviyede olsa da, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde satın alma gücünü koruma kapasitesi önemli ölçüde zayıflar. Buna göre, paranın likidite avantajına rağmen 'değer muhafaza' işlevinin zayıfladığı bir ekonomik ortamda, rasyonel bireylerin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenir?

Altın ve gümüşün aynı anda standart para olarak kabul edildiği bir ekonomide; Gresham Yasası'nın bir sonucu olarak "iyi para" olarak nitelendirilen paranın dolaşımdan çekilerek kaybolmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomide paranın likidite derecesine göre yapılan sınıflandırmalar ve parasal büyüklüklerin sektörel kapsamı göz önüne alındığında; en dar tanımlı para arzı ($M1$) hesaplanırken aşağıdaki kalemlerden hangisi kapsam dışında tutulur?

Altın ve gümüşün her ikisinin de sınırsız yasal ödeme gücünün bulunmasına karşın, gümüşün darphanede serbestçe paraya dönüştürülme (basılma) imkânının ortadan kaldırıldığı para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bimetalizm (çift metal para sistemi) uygulamasının geçerli olduğu bir ekonomide, devlet tarafından belirlenen resmi değişim oranının piyasadaki metal fiyatlarından sapması sonucu; yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan (aşırı değerlenmiş) metalin dolaşımda kalıp, yasal değeri piyasa değerine göre düşük kalan metalin piyasadan çekilmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

İktisat literatüründe paranın, bir değişim aracı olarak etkinliğini sağlayan fiziksel ve kurumsal nitelikleri "paranın özellikleri" olarak adlandırılır. Bu özellikler, paranın temel fonksiyonları (işlevleri) ile karıştırılmamalıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi paranın temel özellikleri (nitelikleri) arasında yer almaz?

Bimetalizm (çift metal sistemi) rejiminin geçerli olduğu bir ekonomide, resmi değişim oranı (darphane oranı) $1$ birim altın = $20$ birim gümüş olarak saptanmıştır. Gümüşün piyasa arzındaki artış sonucu piyasa değişim oranının $1$ birim altın = $25$ birim gümüş seviyesine çıkması durumunda, Gresham Yasası uyarınca piyasada gözlemlenmesi beklenen temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Gresham Yasası'nın işleyiş gösterdiği bir ekonomide, yasal olarak aynı değere sahip ancak içsel (metal) değerleri birbirinden farklı iki paranın aynı anda dolaşımda bulunması durumunda, halkın bu paraları kullanım eğilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İktisat literatüründe paranın fonksiyonları genellikle 'temel' (birincil) ve 'türev' (ikincil/tali) fonksiyonlar olarak iki grupta incelenmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi paranın 'temel fonksiyonları' arasında yer almaktadır?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan güncel parasal büyüklükler metodolojisi ve likidite hiyerarşisi dikkate alındığında, para arzı tanımlarının kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İktisat literatüründe bir nesnenin para olarak işlev görebilmesi için arzının sınırlandırılmış olması ve her isteyen tarafından kolayca çoğaltılamaması gerekir. Bu durum, paranın satın alma gücünün ani dalgalanmalardan korunmasını ve ekonomide güven tesis edilmesini sağlar. Tarihsel süreçte madeni paraların (altın, gümüş vb.) tercih edilmesinin, günümüzde ise kağıt para arzının merkez bankalarınca sıkı bir şekilde kontrol edilmesinin temel nedeni budur.

Buna göre, paranın değerini koruması için sahip olması gereken bu temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bimetalizmin (çift metal para sistemi) uygulandığı bir ekonomide, devlet tarafından belirlenen yasal değişim oranı $1$ birim altın = $15$ birim gümüş iken, piyasada $1$ birim altının metal değerinin $18$ birim gümüşe yükseldiği gözlemlenmiştir.

Buna göre, Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?