Examkin

Uluslararası Ekonomik İlişkiler

70 soru

Soru 41Soru →

Türkiye'nin ödemeler dengesi finans hesabı kapsamında gerçekleşen aşağıdaki işlemler dikkate alındığında;

I. Yabancı bir firmanın, Türkiye'deki yerli bir şirketin sermayesinin %15\%15'ine karşılık gelen hisselerini satın alması
II. Bir Türk bankasının yurt dışı yerleşik bir finans kuruluşundan 3 yıl vadeli kredi kullanması
III. Türkiye'de yerleşik bir yatırımcının yurt dışındaki bir şirketin ihraç ettiği tahvilleri satın alması

Bu işlemlerin 'Doğrudan Yatırımlar', 'Portföy Yatırımları' ve 'Diğer Yatırımlar' alt kalemleri ile 'Varlık/Yükümlülük' (artış durumunda ++ işareti ile) eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Doğrudan Yatırım / Yükümlülük (+); II: Diğer Yatırım / Yükümlülük (+); III: Portföy Yatırımı / Varlık (+)

Cevap

I nolu işlem doğrudan yatırım/yükümlülük, II nolu işlem diğer yatırım/yükümlülük, III nolu işlem portföy yatırımı/varlık olarak kaydedilmelidir.
Doğru seçenek, her üç işlemi de IMF'nin Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6) ve TCMB standartlarına göre doğru sınıflandırır: %10\%10 barajını aşan sermaye katılımı doğrudan yatırım (yükümlülük), kredi kullanımı diğer yatırım (yükümlülük) ve yurt dışı tahvil alımı portföy yatırımı (varlık) kalemlerine kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
I nolu işlemin sınıflandırılması
Doğrudan Yatırım / Yükümlülük (+)
Yabancı bir yatırımcının yerli bir şirketten %10\%10 ve üzeri pay alması 'Doğrudan Yatırım'dır. Türkiye'ye sermaye girişi olduğu için 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' kalemine pozitif (++) olarak kaydedilir.
2
II nolu işlemin sınıflandırılması
Diğer Yatırımlar / Yükümlülük (+)
Ticari ve banka kredileri 'Diğer Yatırımlar' altında izlenir. Yurt dışından kredi temini bir borç artışı olduğundan 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' kaleminde artış (++) yaratır.
3
III nolu işlemin sınıflandırılması
Portföy Yatırımları / Varlık (+)
Hisse senedi ve tahvil gibi finansal araçların (yönetim kontrolü amaçlamayan) alımı 'Portföy Yatırımı'dır. Yerleşik birinin dışarıdan varlık alması 'Varlıkların Net Edinimi' kaleminde artış (++) yaratır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Finans Hesabı Sınıflandırması (BPM6)

Daha Fazla Pratik

Net Hata ve Noksan kaleminin finans hesabı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 42Soru →

Türkiye ekonomisinin 2020−20252020-2025 dönemindeki dış ticaret performansı; ihracatın sektörel kompozisyonu, imalat sanayiindeki teknolojik yoğunluk düzeyleri ve ülke bazlı pazar payları ekseninde analiz edildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'nin güncel ihracat yapısına ilişkin en isabetli tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İmalat sanayi ihracatı içerisinde 'orta-yüksek teknolojili' ürünlerin payı istikrarlı bir artışla %35−%40\%35-\%40 bandına ulaşmış olsa da 'yüksek teknolojili' ürünlerin payı yapısal kısıtlar nedeniyle halen %5\%5 eşiğinin altında seyretmektedir.

Cevap

İmalat sanayi ihracatı içerisinde orta-yüksek teknolojili ürünlerin payının yükselmesine rağmen yüksek teknolojili ürünlerin payının düşük kalması Türkiye'nin güncel ihracat yapısını yansıtmaktadır.
Doğru tespiti içeren ifade, Türkiye'nin ihracatındaki 'orta-yüksek teknoloji tuzağı'na işaret etmektedir. Türkiye, otomotiv ve kimya gibi orta-yüksek teknolojili alanlarda rekabet gücünü artırarak bu grubun payını %40\%40'lara yaklaştırmıştır. Ancak, yüksek teknolojili ürünlerdeki üretim ve ihracat kapasitesi halen %5\%5 barajının altında kalarak yapısal bir gelişim ihtiyacını ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İhracatın genel sektörel dağılımını analiz et.
Türkiye ihracatının yaklaşık %94−%95\%94-\%95 gibi çok büyük bir kısmının imalat sanayinden kaynaklandığı teyit edilir.
İhracat yapısının temelini hangi sektörün oluşturduğunu belirlemek ilk adımdır.
2
İmalat sanayi içindeki teknolojik yoğunluğu sınıflandır.
TÜİK verilerine göre orta-yüksek teknolojili ürünlerin payı artarken, yüksek teknolojili ürünlerin (ilaç, tıbbi cihazlar, hava taşıtları vb.) payının %3−%4\%3-\%4 civarında sıkıştığı görülür.
Yapısal dönüşümün derinliğini ölçmek için teknolojik yoğunluk kritik bir göstergedir.
3
Ülke bazlı pazar dağılımını ve ana ortakları değerlendir.
Almanya'nın ihracatta, Rusya ve Çin'in ise ithalatta baskın olduğu verilerle doğrulanır.
İhracat pazarlarındaki yoğunlaşma ve lider ortakların tespiti için gereklidir.
4
İhracat artış hızı ile ihracat payı arasındaki farkı ayırt et.
Savunma sanayi gibi sektörlerin hızlı büyümesine rağmen otomotiv gibi köklü sektörlerin hacimsel liderliğini koruduğu sonucuna varılır.
Büyüme hızı yüksek olan kalemlerin toplam içindeki ağırlığı ile karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

İhracatın Teknolojik Yoğunluk ve Sektörel Analizi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru →

Türkiye'nin son yıllardaki dış ticaret verileri, ithalatın mal grupları bazında dağılımı ve başlıca ticaret ortaklarının sektörel kompozisyonu analiz edildiğinde; Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması (BECBEC) ve ülke bazlı ithalat yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rusya Federasyonu'nun Türkiye'nin ithalatındaki payının yüksek olması, bu ülkeden yapılan ithalatın büyük çoğunluğunun "Yatırım (Sermaye) Malları" kategorisinde yer alan yüksek teknolojili sanayi ekipmanlarından kaynaklanmaktadır.

Cevap

Rusya Federasyonu'ndan yapılan ithalatın büyük çoğunluğunun yatırım (sermaye) mallarından oluştuğu yönündeki ifade yanlıştır; zira bu ülkeden yapılan ithalatın asıl ağırlığını enerji ve hammaddeler oluşturmaktadır.
Rusya Federasyonu, Türkiye'nin en büyük ithalat ortaklarından biri olsa da bu durum yüksek teknolojili yatırım mallarından değil, stratejik öneme sahip enerji (doğalgaz, petrol) ve hammadde tedariğinden kaynaklanmaktadır. Bu ürünler ise teknik olarak "Ara Malları" kapsamında değerlendirilir. Dolayısıyla Rusya ithalatının sermaye mallarına dayandığı yönündeki ifade bilimsel ve istatistiki olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
BEC (Geniş Ekonomik Gruplar) sınıflandırmasını analiz etme.
İthalatın; Ara Malları, Yatırım (Sermaye) Malları ve Tüketim Malları olarak üç ana gruba ayrıldığını belirleme.
Sınıflandırma mantığını anlamak, hangi ürünün hangi grupta yer aldığını belirlemek için temeldir.
2
Türkiye'nin enerji ithalatının bu sınıflamadaki yerini saptama.
Enerji (yakıtlar ve yağlar) kaleminin "Ara Malları" grubu altında sınıflandırıldığını tespit etme.
Türkiye'nin en büyük ithalat kalemlerinden birinin hangi grupta olduğunu bilmek, grup paylarını yorumlamayı sağlar.
3
Rusya Federasyonu ile olan ticaretin içeriğini değerlendirme.
Rusya'dan alınan temel ürünlerin doğalgaz, petrol ve tahıl gibi hammadde/enerji ürünleri olduğu gerçeğini hatırlama.
Ülke bazlı uzmanlaşmanın ithalat yapısına etkisini görmek için gereklidir.
4
Sermaye malları ile ara malları ayrımını yapma.
Rusya'dan gelen ürünlerin sermaye malı (üretim yapan makineler) değil, üretimde kullanılan ara malları (enerji) olduğu sonucuna ulaşma.
İfadedeki kategorik hatayı ortaya çıkarmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

İthalatın Mal Grupları ve Ülke Kompozisyonu Arasındaki İlişki
Soru 44Soru →

Türkiye ekonomisinin 2020−20262020-2026 dönemindeki dış ticaret performansı ve ihracatın yapısal özellikleri dikkate alındığında; sektörel dağılım, pazar çeşitliliği ve teknoloji yoğunluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknoloji yoğunluğuna göre ihracat verileri analiz edildiğinde; yüksek teknolojili ürünlerin ihracat içindeki payı, orta-yüksek teknolojili ürünlerin payını geride bırakarak en yüksek seviyeye ulaşmıştır.

Cevap

Teknoloji yoğunluğuna göre yapılan sınıflandırmada yüksek teknolojili ürünlerin payının en yüksek olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, yüksek teknolojili ürünlerin payının diğer gruplardan fazla olduğunu iddia etmektedir. Oysa Türkiye'nin ihracat kompozisyonunda yüksek teknolojili ürünlerin payı yaklaşık %3,5\%3,5 seviyesinde olup; düşük, orta-düşük ve orta-yüksek teknoloji gruplarının her birinin gerisindedir (en yüksek pay genellikle orta-düşük ve orta-yüksek gruplarındadır).

Adım Adım Çözüm

1
İhracatın sektörel yapısını değerlendir
İmalat sanayi payı %94\%94 civarındadır (Doğru).
Türkiye bir sanayi ihracatçısıdır.
2
Pazar ve ülke dağılımını analiz et
Almanya bireysel ülkelerde, AB ise ülke gruplarında liderdir (Doğru).
Gümrük Birliği ve coğrafi yakınlık bu yapıyı belirler.
3
Teknoloji yoğunluğunu kontrol et
Yüksek teknoloji payı %3−%4\%3-\%4 ile en düşük, orta-yüksek ve orta-düşük payları ise en yüksektir (Yanlış ifade tespit edildi).
Türkiye ihracatında ileri teknoloji dönüşümü henüz istenen seviyede değildir.
4
Ekonomik grupları (BECBEC) kontrol et
Ara malları en büyük paya sahiptir (Doğru).
Sanayi üretimi için gerekli girdi ve yarı mamul ihracatı baskındır.

Anahtar Kavram

Türkiye İhracatının Yapısal Görünümü ve Teknoloji Düzeyi

İpuçları

1
Türkiye'nin teknoloji odaklı ihracat hedefleri ile gerçekleşen veriler arasındaki farkı hatırlayın.
2
İhracatımızda 'orta-yüksek' teknolojili ürünlerin (otomotiv gibi) payı artış gösterse de, 'yüksek teknoloji' payı hala çok düşüktür.

Daha Fazla Pratik

TÜİK'in en güncel Dış Ticaret İstatistikleri haber bültenindeki teknoloji yoğunluğu tablosunu inceleyerek güncel oranları teyit ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 45Soru →

Türkiye ekonomisinin dış ticaret performansı analiz edilirken kullanılan; ihraç edilen malların miktar endeksi (QxQ_x) ile net (fiyat) dış ticaret hadlerinin (Px/PmP_x / P_m) çarpılması sonucunda elde edilen ve ülkenin ihracat gelirleriyle ne kadar ithalat yapabileceğini (ithalat kapasitesini) gösteren endeks aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir dış ticaret hadleri

Cevap

Gelir dış ticaret hadleri
Gelir dış ticaret hadleri, net dış ticaret hadlerinin (Px/PmP_x / P_m) ihracat miktar endeksi (QxQ_x) ile çarpılmasıyla hesaplanır. Bu endeks, bir ülkenin ihraç ettiği ürünlerden elde ettiği toplam gelirle ne kadar ithal mal alabileceğini, yani dış ticaretin sağladığı 'ithalat kapasitesini' gösterir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için dış ödemeler dengesi açısından kritik bir göstergedir.

Adım Adım Çözüm

1
Net dış ticaret haddi formülünü belirle
Net dış ticaret haddi = Px/PmP_x / P_m
İhraç ve ithal edilen malların birim fiyat oranlarını görmek için.
2
Miktar endeksi ile çarpım işlemini uygula
Gelir Dış Ticaret Hadleri = (Px/Pm)×Qx(P_x / P_m) \times Q_x
Fiyat avantajının ihracat miktarı ile birleşerek oluşturduğu toplam satın alma gücünü hesaplamak için.
3
Sonucu ekonomik kavramla eşleştir
İthalat kapasitesi (gelir dış ticaret hadleri)
Elde edilen değerin ülkenin dış ticaret yoluyla elde ettiği gelirin ithalatı karşılama gücünü gösterdiğini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

İhracatın ithalatı karşılama gücü (İthalat Kapasitesi)

Daha Fazla Pratik

Net dış ticaret hadleri ile gelir dış ticaret hadleri arasındaki farkın ihracat hacmi artışıyla nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 46Soru →

Türkiye’de 19801980 sonrası benimsenen ihracata dayalı büyüme stratejisi doğrultusunda dış ticaret rejiminde köklü bir zihniyet değişikliğine gidilmiştir. Bu kapsamda 19841984 yılından itibaren ithalatta, daha önce uygulanan 'ithal edilecek malların tek tek sayıldığı' sistem terk edilerek, 'ithali yasak olanlar veya izne tabi olanlar dışındaki tüm malların serbestçe ithal edilebileceği' esasına dayanan yeni bir uygulamaya geçilmiştir. Dış ticaretin serbestleştirilmesi ve bürokratik engellerin kaldırılması amacıyla hayata geçirilen bu yeni sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Negatif Liste Sistemi

Cevap

Türkiye'de 19841984 yılında dış ticaretin serbestleştirilmesi amacıyla geçilen sistem Negatif Liste Sistemi'dir.
Negatif Liste Sistemi, dış ticarette 'yasaklanmayan her şeyin serbest olduğu' ilkesini benimseyerek ithalat işlemlerini basitleştirmiş ve bürokrasiyi azaltmıştır. Bu sistem, Türkiye ekonomisinin dünya ekonomisiyle entegrasyonu ve dışa açılma stratejisinin en önemli idari adımlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemsel politika ayrımını belirle
19801980 öncesi ithal ikameci (korumacı), 19801980 sonrası ise ihracata dayalı (dışa açık) model benimsenmiştir.
Soruda sorulan düzenlemenin hangi iktisadi felsefeye ait olduğunu anlamak için.
2
İthalat rejimindeki idari değişikliği analiz et
Pozitif listede sadece 'izin verilenler' sayılırken, negatif listede sadece 'yasaklananlar' sayılır.
Bürokratik engellerin nasıl azaltıldığını ve 'yasak olmayan her şey serbesttir' prensibine nasıl geçildiğini kavramak için.
3
Doğru terminolojiyi eşleştir
19841984 yılındaki köklü değişiklik 'Negatif Liste Sistemi' olarak adlandırılır.
Seçenekler arasından teknik terimi doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Negatif Liste Sistemi ve Dış Ticaret Liberalizasyonu

İpuçları

1
19801980 sonrası dönemde 'yasak olmayan her şeyin serbest olduğu' felsefesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

1984 yılındaki bu değişikliğin ithalat üzerindeki etkilerini ve cari işlemler dengesine yansımalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru →

Türkiye ekonomisinde ithalatın yapısal görünümü ve Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre dağılımı dikkate alındığında, mal grupları ile ana ithalat ortakları arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rusya Federasyonu'ndan gerçekleştirilen ithalatın sektörel kompozisyonunda enerji ve hammadde odaklı "ara malları" grubu baskınken; Çin ve Almanya gibi ülkelerden yapılan ithalatta "yatırım (sermaye) malları" ve teknoloji yoğunluklu ürünlerin payı diğer ortaklara göre daha yüksektir.

Cevap

Rusya Federasyonu'ndan gerçekleştirilen ithalatın sektörel kompozisyonunda enerji ve hammadde odaklı "ara malları" grubu baskınken; Çin ve Almanya gibi ülkelerden yapılan ithalatta "yatırım (sermaye) malları" ve teknoloji yoğunluklu ürünlerin payı diğer ortaklara göre daha yüksektir.
Doğru olan ifade, Türkiye'nin ithalatındaki uzmanlaşma ve bağımlılık alanlarını doğru yansıtmaktadır. Rusya, Türkiye'nin birincil enerji (doğalgaz/petrol) tedarikçisi olduğu için ondan yapılan ithalatın baskın karakteri ara mallarıdır. Çin ve Almanya ise sanayi kapasiteleri gereği Türkiye'nin makine, teknoloji ve üretim araçları ihtiyacını (yatırım malları) karşılayan temel ortaklardır.

Adım Adım Çözüm

1
İthalatın mal grupları (BECBEC) bazındaki genel yapısını analiz etme.
Türkiye'nin ithalatında hammadde ve enerji ihtiyacı nedeniyle ara malları yaklaşık %70−%80\%70-\%80 payla birinci, yatırım (sermaye) malları %12−%15\%12-\%15 ile ikinci, tüketim malları ise %10−%12\%10-\%12 ile üçüncü sıradadır.
Türkiye'nin üretim yapısı, sanayi üretimi için gerekli girdi ve enerjinin dışarıdan karşılanmasına dayanır.
2
Mal gruplarını temel ithalat ortaklarıyla ilişkilendirme.
Rusya: Doğalgaz ve petrol (Ara malı). Çin ve Almanya: Makine, elektrikli cihazlar ve teçhizat (Yatırım malı).
Ülkelerin sahip oldukları mukayeseli üstünlükler, Türkiye'nin onlardan yaptığı ithalatın niteliğini belirler.
3
Seçeneklerdeki yapısal hataları eleme.
Tüketim mallarının ara mallarını geçtiği, ithalatın sadece belli bir mal grubundan oluştuğu veya ülkelerin ithalat kompozisyonunun yanlış tanımlandığı şıklar elenir.
Verilerle ve yapısal özelliklerle çelişen mutlak ifadeler (tamamı, sadece, geride bırakmıştır gibi) yanlıştır.

Anahtar Kavram

İthalatın Mal Grupları (BEC) ve Ülke Bazlı Yapısal Analizi

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin enerji ithalatı hariç tutulduğunda ara malı payındaki değişimi ve bu durumun cari açık üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru →

Dış ticaret istatistiklerine göre, Türkiye'de ihraç edilen malların fiyatlarındaki artışın ithal edilen malların fiyatlarındaki artıştan daha düşük kalması sebebiyle net dış ticaret hadlerinin kötüleştiği görülmüştür. Ancak aynı dönemde ülkenin döviz gelirleriyle satın alabileceği ithal mal miktarını gösteren 'ithalat kapasitesi'nde (gelir dış ticaret hadlerinde) bir artış kaydedilmiştir. Buna göre, net dış ticaret hadlerindeki bozulmaya rağmen ithalat kapasitesinin artmasını sağlayan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhracat miktar endeksindeki artış oranının, net dış ticaret hadlerindeki azalış oranından daha yüksek olması

Cevap

İhracat miktar endeksindeki artış oranının, net dış ticaret hadlerindeki azalış oranından daha yüksek olması durumunda net hadler bozulsa bile gelir dış ticaret hadleri artar.
Gelir dış ticaret hadleri (ihracatın ithalat gücü), net dış ticaret hadleri ile ihraç edilen mal miktarının çarpılmasıyla hesaplanır. Eğer bir ülke sattığı malların fiyatı düştüğü halde (net hadlerin bozulması) sattığı mal miktarını (ihracat kuantumu) fiyattaki düşüşten daha fazla artırabiliyorsa, toplam döviz geliriyle daha fazla mal ithal edebilir hale gelir. Bu durum ithalat kapasitesinin arttığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ticaret hadleri arasındaki matematiksel ilişkiyi belirleyin.
I=(Px/Pm)×QxI = (P_x / P_m) \times Q_x veya I=N×QxI = N \times Q_x (Burada II gelir dış ticaret haddi, NN net dış ticaret haddi, QxQ_x ihracat miktar endeksidir).
Soruda bahsedilen 'ithalat kapasitesi' kavramı gelir dış ticaret hadlerini ifade etmektedir.
2
Net dış ticaret hadlerindeki gerilemenin etkisini analiz edin.
NN değeri azaldığında, II değerinin artabilmesi için QxQ_x değerinin artması zorunludur.
İki değişkenin çarpımı söz konusu olduğunda, çarpanlardan biri azalıyorsa sonucun büyümesi için diğer çarpanın artması gerekir.
3
Artış ve azalış oranlarını karşılaştırın.
QxQ_x miktarındaki % artış > NN oranındaki % azalış.
Miktardaki artış, fiyat aleyhine olan durumu telafi edebilecek düzeyde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Gelir Dış Ticaret Hadleri ve İthalat Kapasitesi

Daha Fazla Pratik

İhracatın ithalat gücü arttığında brüt dış ticaret hadlerinin nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 49Soru →

Türkiye ekonomisinin üretim yapısı, sanayi sektöründe kullanılan ham maddelerin ve enerji kaynaklarının önemli bir kısmının dış dünyadan tedarik edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu yapısal özellik dikkate alındığında, Türkiye'nin ithalatının Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre dağılımı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayinin girdi ihtiyacı ve enerji ithalatı nedeniyle toplam ithalatın yaklaşık %70-80'ini ara (ham madde) malları oluşturmaktadır.

Cevap

Türkiye'nin ithalat yapısında sanayinin girdi ihtiyacı ve enerji bağımlılığı nedeniyle en büyük payı yaklaşık %70-80 oranıyla ara (ham madde) malları oluşturmaktadır.
Türkiye ekonomisi, üretim için gerekli olan ham madde, ara malı ve enerji kaynakları açısından dışa bağımlı bir yapı sergilemektedir. Bu nedenle TÜİK'in Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre yaptığı analizlerde, ara malları (hammadde) grubu her yıl toplam ithalatın yaklaşık %70 ile %80'ini oluşturarak en büyük paya sahip kalem olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İthalatı Geniş Ekonomik Gruplar (BEC) sınıflamasına göre (Yatırım, Ara, Tüketim) kategorize etmek.
İthalatın üç temel grupta toplandığı görülür.
Türkiye'nin dış ticaret yapısını anlamak için TÜİK tarafından kullanılan bu standart sınıflama temel alınmalıdır.
2
Türkiye'nin üretim ve sanayi yapısını (enerji bağımlılığı ve ham madde ihtiyacı) analiz etmek.
Sanayi üretiminin devamı için dışarıdan ham madde ve enerji alınması gerektiği tespit edilir.
İthalat kompozisyonunu belirleyen temel faktör ülkenin üretim karakteristiğidir.
3
Gruplar arasındaki oransal dağılımı güncel verilerle karşılaştırmak.
Ara mallarının yaklaşık %75, yatırım mallarının %15 ve tüketim mallarının %10 civarında paya sahip olduğu sonucuna varılır.
Sayısal üstünlüğün hangi grupta olduğunu belirleyerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

BEC Sınıflamasına Göre İthalat Yapısı

İpuçları

1
Türkiye'nin birincil enerji (doğal gaz, petrol) ihtiyacını nasıl karşıladığını düşünün.
2
Sanayi üretiminde kullanılan parçaların (montaj sanayi karakteri) ithalattaki yerini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin ihracat yapısında hangi mal grubunun (BEC) lider olduğunu araştırarak ithalat ile karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 50Soru →

Türkiye ekonomisinde imalat sanayisinin üretim yapısı, ithal girdiye olan yüksek bağımlılık nedeniyle dış ticaret verilerine doğrudan yansımaktadır. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre Türkiye'nin ithalat kompozisyonu ve dış ticaret ortaklarının bu yapıdaki rolü dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İthalatın yaklaşık %75'ini oluşturan ara malları (hammadde) grubu içinde enerji (mineral yakıtlar ve yağlar) en yüksek paya sahip kalem olup; bu yapı, Türkiye'nin cari işlemler dengesini küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı oldukça hassas hale getirmektedir.

Cevap

Türkiye'nin ithalatında ara mallarının (hammadde) dominant olması ve bu grubun en stratejik kaleminin enerji olması nedeniyle, küresel fiyat dalgalanmalarının cari işlemler dengesi üzerinde volatilite yaratması doğrudur.
Türkiye'nin üretim yapısı ithal hammaddeye (ara mallarına) dayalıdır. Bu grubun içindeki en büyük ve volatil kalem olan enerji ithalatı, küresel fiyatlardaki değişimlerin Türkiye'nin dış ticaret dengesini doğrudan etkilemesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
BECBEC (Geniş Ekonomik Gruplar Sınıflaması) kategorilerini belirleme
Ara Malları, Sermaye Malları ve Tüketim Malları.
İthalatın yapısal analizi için uluslararası standart olan bu sınıflama temel alınmalıdır.
2
Mal gruplarının toplam ithalat içindeki paylarını karşılaştırma
Ara Malları: ~%73-77, Sermaye Malları: ~%13-15, Tüketim Malları: ~%10-12.
Türkiye sanayisinin dışa bağımlı üretim yapısı, ara malı ithalatının ezici üstünlüğüne yol açar.
3
Ara malları alt kalemlerini ve enerji etkisini analiz etme
Mineral yakıtlar (enerji) ara malı grubundadır ve en büyük maliyet kalemidir.
Enerji fakiri bir ülke olarak Türkiye'nin ithalat faturası doğrudan ham petrol ve doğal gaz fiyatlarına endekslidir.
4
Dış ticaret ortakları ve ürün eşleşmesini doğrulama
Rusya = Enerji/Hammadde, Çin = Teknoloji/Yatırım/Ara Malı, AB = Çeşitlendirilmiş Sanayi Ürünleri.
Hangi ülkeden ne alındığının doğru bilinmesi, ithalatın niteliğini anlamak için şarttır.

Anahtar Kavram

İthalatın Yapısal Analizi: BECBEC Sınıflaması ve Enerji Bağımlılığı

İpuçları

1
Türkiye'nin ithalat faturası her zaman ham madde ve üretim girdileri tarafından domine edilir.
2
İthalatın yaklaşık %75'ini oluşturan en büyük grubun (BECBEC sınıflamasına göre) ismini ve içindeki enerji faktörünü hatırlayın.
3
Ara mallarının payı sermaye ve tüketim mallarının toplamından çok daha büyüktür ve enerji fiyatları bu grubu doğrudan şişirir.

Daha Fazla Pratik

İhracatın ithalatı karşılama oranının enerji hariç verilerle nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru →

Türkiye'de yerleşik bir sanayi firmasının, yurt dışındaki bir tedarikçiden üretimde kullanmak üzere hammadde ithal etmesi ve bu malın bedelini teslim tarihinden 66 ay sonra ödeyecek olması (vadeli ithalat) durumu; Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerinde Finans Hesabı altında yer alan aşağıdaki kalemlerin hangisi kapsamında kaydedilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer Yatırımlar / Ticari Krediler ve Avanslar

Cevap

Hammadde ithalatından doğan ve ileri tarihte ödenecek olan bedel, ödemeler dengesinin Finans Hesabı altındaki 'Diğer Yatırımlar / Ticari Krediler ve Avanslar' kaleminde bir yükümlülük artışı olarak kaydedilir.
Doğru yanıt olan 'Diğer Yatırımlar / Ticari Krediler ve Avanslar' kalemi, ödemeler dengesi istatistiklerinde yerleşikler ve yerleşik olmayanlar arasındaki mal ve hizmet ticaretinden doğan vadeli alacakları (ihracat kredileri) ve vadeli borçları (ithalat kredileri) kapsar. Soruda belirtilen vadeli hammadde ithalatı işlemi, Türk firmanın yurt dışındaki satıcıya karşı bir yükümlülüğünü oluşturduğundan bu başlık altında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşlem bir mal ithalatıdır ve ödemesi teslimden sonra yapılacaktır (ticari borçlanma).
Ödemeler dengesinde mal hareketi ile ödeme hareketi arasındaki zaman farkı finansal bir kayıt gerektirir.
2
Ana hesap grubunu belirleme
İşlem, mülkiyet değişimi ve finansal yükümlülük yarattığı için Finans Hesabı'na dahil edilir.
Finansal varlık ve yükümlülüklerdeki değişimler bu hesapta izlenir.
3
Alt kalem ayrımını yapma
Borcun kaynağı bir banka değil, malı satan tedarikçi olduğu için 'Ticari Krediler' kategorisine girer.
Ticari krediler, mal ve hizmet ticaretinde alıcı-satıcı arasındaki doğrudan kredi ilişkisidir.

Anahtar Kavram

Ticari Krediler ve Avanslar

İpuçları

1
Bu işlem bir mal ticaretiyle doğrudan bağlantılıdır.
2
Borç, bir bankadan değil, malı satan firmadan (satıcı kredisi) sağlanmıştır.
3
Finans Hesabı altındaki 'Diğer Yatırımlar' kaleminde, ticari alacak ve borçlar için özel bir alt başlık bulunur.

Daha Fazla Pratik

İhracatçı bir firmanın mal bedelini sevkiyat öncesi peşin alması durumunun (avans) aynı kalemde nasıl izlendiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

Türkiye'nin dış ticaret verilerine dayanan aşağıdaki tabloda, ithalatın Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre mal grupları bazındaki dağılımı gösterilmiştir:

Mal GrubuToplam İthalat İçindeki Payı (%)
Ara Malları (Hammadde)72,872,8
Sermaye (Yatırım) Malları14,514,5
Tüketim Malları12,512,5
Diğer0,20,2

Bu tablo ve Türkiye'nin ithalat yapısı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tablodaki veriler, Türkiye ekonomisinde yerli üretimin ithal girdiye olan bağımlılığının düşük olduğunu ve dış ekonomik şoklara karşı tam korunaklı bir yapıyı temsil etmektedir.

Cevap

Tablodaki veriler, yerli üretimin ithal girdi bağımlılığının düşük olduğunu ve dış ekonomik şoklara karşı tam korunaklı bir yapıyı temsil etmektedir ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü Türkiye ekonomisinde ara malları ithalatının toplam ithalatın yaklaşık dörtte üçünü (%72,8) oluşturması, sanayi üretiminin yüksek oranda ithal girdiye bağımlı olduğunu göstermektedir. Bu durum, Türkiye ekonomisini dış dünyadaki fiyat değişimlerine ve döviz kuru şoklarına karşı oldukça kırılgan bir hale getirmektedir; yani ekonomi bu şoklara karşı korunaklı değil, aksine duyarlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki BEC (Geniş Ekonomik Gruplar) verilerini analiz et.
Ara mallarının payı %72,8, sermaye mallarının payı %14,5 ve tüketim mallarının payı %12,5 olarak görülmektedir.
İthalatın yapısal karakterini belirlemek için grupların ağırlığını anlamak gerekir.
2
Ara mallarının yüksek payının ekonomik anlamını değerlendir.
Sanayi üretiminin sürdürülebilmesi için gereken hammadde ve enerji ihtiyacının dış dünyadan karşılandığı sonucuna ulaşılır.
Yüksek ara malı oranı, üretimin ithalata olan göbekten bağımlılığını (ithal girdi bağımlılığı) gösterir.
3
Dış şoklara karşı dayanıklılığı yorumla.
Bağımlılık oranı yüksek olan bir yapının, küresel fiyat ve kur hareketlerine (dış şoklara) karşı hassas olduğu belirlenir.
Maliyetlerin yaklaşık dörtte üçünün dış kaynaklı olması, korunaklı bir yapının tam aksini ifade eder.

Anahtar Kavram

İthal Girdi Bağımlılığı ve BEC Sınıflaması

İpuçları

1
Türkiye'nin ithalatında en büyük paya sahip olan 'ara malları' grubunun, üretimin içindeki rolünü ve dış etkenlere duyarlılığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İthalattaki bu yapısal bağımlılığın 'Cari İşlemler Dengesi' ve 'Enflasyon' üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 53Soru →

Türkiye ekonomisi ödemeler dengesi istatistiklerinde, IMF Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı (BPM6BPM6) standartları çerçevesinde "Cari İşlemler Hesabı" altında yer alan alt kalemlerin muhasebeleştirilmesine dair karmaşık işlemler raporlanmaktadır. Buna göre, cari işlemler dengesinin alt kalemlerine ilişkin işlemlerin kaydedilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin yabancı hükümetlerden veya uluslararası kuruluşlardan aldığı cari nitelikteki nakdi yardımlar ve hibeler, Birincil Gelir Dengesi kaleminde alacak olarak izlenir.

Cevap

Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin aldığı cari nitelikli hibe ve yardımların Birincil Gelir Dengesi'nde izlendiği ifadesi yanlıştır; bu işlemler İkincil Gelir Dengesi'nde yer almalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü yabancı hükümetlerden veya uluslararası kuruluşlardan alınan ve bir mal/hizmet karşılığı olmayan cari nitelikli nakdi yardımlar, BPM6BPM6 standartlarına göre 'İkincil Gelir Dengesi' (Cari Transferler) altında izlenmelidir. Birincil Gelir Dengesi ise sadece emek (ücret) ve sermaye (faiz, kâr payı) gibi üretim faktörlerinin kullanımından doğan gelirleri kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
BPM6BPM6 standartlarına göre Cari İşlemler Hesabı'nın dört ana bileşenini tanımlayın.
Mal Dengesi, Hizmetler Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi.
İşlemlerin hangi ana başlık altında toplandığını belirlemek için gereklidir.
2
Birincil Gelir Dengesi (Primary Income) içeriğini analiz edin.
Çalışan ödemeleri ve yatırım gelirleri (faiz, temettü, yeniden yatırılan kârlar).
Üretim faktörlerinin (emek ve sermaye) sağladığı gelirlerin yerini saptamak için.
3
İkincil Gelir Dengesi (Secondary Income) içeriğini analiz edin.
Kişisel transferler (işçi dövizleri), cari vergiler ve karşılıksız hibeler (cari nitelikli).
Karşılıksız yapılan cari transferlerin Birincil Gelir ile farkını anlamak için.
4
Hibe ve yardımların niteliğini değerlendirin.
Cari nitelikli yardımlar İkincil Gelir Dengesi'ne; yatırım amaçlı sermaye transferleri ise Sermaye Hesabı'na kaydedilir.
Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Ödemeler dengesinde Birincil Gelir (üretim faktörü geliri) ile İkincil Gelir (karşılıksız transfer) ayrımı.

İpuçları

1
Cari İşlemler Hesabı altındaki 'Birincil Gelir' ve 'İkincil Gelir' arasındaki farkı düşünün: Hangisi üretim faktörlerine ödenen bedeldir, hangisi karşılıksız transferdir?
2
Hibeler, bağışlar ve devletler arası cari yardımlar genellikle bir 'karşılık' içermez. Bu durum onları hangi hesap kalemine yaklaştırır?
3
Yatırım geliri olan faiz ve temettü Birincil Gelir'dir. Ancak bir hükümetin başka bir hükümete verdiği nakdi destek 'İkincil Gelir' (Cari Transferler) kalemine kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye Hesabı (Capital Account) ile İkincil Gelir Dengesi arasındaki 'yatırım hibesi' ve 'cari hibe' ayrımını inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 54Soru →

Türkiye ekonomisinin dış ticaret yapısı ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri dikkate alındığında, Türkiye'nin toplam ihracatında en büyük paya sahip olan ve geleneksel olarak birinci sırada yer alan ticaret ortağı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Almanya

Cevap

Türkiye'nin ihracatında en büyük paya sahip olan ülke Almanya'dır.
Türkiye'nin ihracat yapısı incelendiğinde, Almanya özellikle imalat sanayi, otomotiv parçaları ve tekstil gibi kalemlerde en büyük alıcı konumundadır. Avrupa Birliği pazarı Türkiye ihracatının yaklaşık yarısını oluştururken, Almanya bu pazarın amiral gemisi olarak uzun yıllardır liderliğini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin dış ticaret verilerinin ülke bazlı dağılımını incelemek.
TÜİK verilerine göre ihracat yapılan ülkeler sıralanır.
Güncel ve tarihsel verilerde lider ülkeyi belirlemek için.
2
İhracat ve ithalat liderlerini birbirinden ayırt etmek.
İhracatta Almanya, ithalatta ise Rusya veya Çin'in öne çıktığı görülür.
Dış ticaret ortakları arasındaki kavramsal karışıklığı önlemek için.
3
Almanya'nın toplam ihracat içindeki payını teyit etmek.
Almanya'nın payı yaklaşık %8−9\%8-9 seviyesinde olup birinci sırada olduğu kesinleşir.
Soruda istenen en büyük paya sahip ülkeyi doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin İhracatında Ülke Bazlı Dağılım

İpuçları

1
Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olan bu ülke, aynı zamanda Avrupa Birliği'nin en büyük ekonomisidir.
2
Bu ülke ile olan ticaretimiz otomotiv ve makine sektörlerinde oldukça yoğundur.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin ithalatında ilk sırada yer alan ülkeleri ve enerji bağımlılığının bu sıralamadaki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 55Soru →

Türkiye ekonomisinde 19601960-19801980 yılları arasında uygulanan 'İthal İkameci Sanayileşme' stratejisi, döviz tasarrufu sağlamayı ve yerli üretimi teşvik etmeyi hedeflemiştir. Ancak bu süreçte ithalatın miktarından ziyade kompozisyonunda (mal gruplarına göre dağılımında) köklü bir değişim yaşanmıştır. Buna göre, ithal ikameci dönemin ithalat yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketim malları ithalatının payı azalırken; sanayinin ihtiyaç duyduğu ara malı ve yatırım (sermaye) malları ithalatının toplam ithalat içindeki payının artması

Cevap

İthal ikameci sanayileşme döneminde tüketim malları ithalatının payı düşerken, ara ve yatırım malları ithalatının payı artmıştır.
Doğru cevap olan ifade, ithal ikameci sanayileşmenin yapısal sonucunu tam olarak açıklar. Bu dönemde Türkiye, buzdolabı, televizyon gibi tüketim mallarını içeride üretmeye başlamış, bu da tüketim malı ithalatını azaltmıştır. Ancak bu üretimi sürdürebilmek için gerekli olan sac, plastik, motor gibi ara malları ve üretim bantları (yatırım malları) ithal edilmeye devam etmiştir. Bu durum, ithalatın toplam miktarını azaltmak yerine sadece niteliğini değiştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19601960-19801980 dönemindeki 'İthal İkameci Sanayileşme' (İİS) stratejisinin temel mantığını analiz etme.
İİS, daha önce ithal edilen tüketim mallarının yurt içinde üretilmesini hedefler.
Politikanın temel amacı dışa bağımlılığı azaltmak ve yerli sanayiyi kurmaktır.
2
Bu stratejinin ithalatın kompozisyonuna etkisini değerlendirme.
Tüketim malları ithalatı kısıtlanırken, üretim için gerekli girdi ithalatı artar.
Yerli sanayinin kurulması için yurt dışından makine (yatırım malı) ve hammadde (ara mal) ithal edilmesi zorunludur.
3
Dönemin istatistiksel verileriyle eşleştirme.
Tüketim mallarının payı %22-55 seviyelerine gerilerken, ara ve yatırım mallarının payı %9595 üzerine çıkmıştır.
Bu durum Türkiye ekonomisinde 'yeni tip bir dışa bağımlılık' (aramalı bağımlılığı) yaratmıştır.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşmede İthalat Yapısı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 56Soru →

Türkiye'de 19501950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti döneminin ilk yıllarında (19501950-19531953) Avrupa Ödemeler Birliği (EPUEPU) üyeliği ve Kore Savaşı’nın yarattığı olumlu konjonktürle ithalatta büyük oranda serbestleşmeye gidilmiştir. Ancak 19541954 yılından itibaren bu liberal tutum terk edilerek tekrar ithalatta "tahsis (kontenjan) sistemine" ve sıkı döviz kontrolüne dönülmüştür.

19541954 yılında gerçekleşen bu köklü politika değişikliğine yol açan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarımsal üretimin (rekoltenin) düşmesi ve dış ödemeler dengesindeki açıkların sürdürülemez boyuta ulaşarak döviz rezervlerini tüketmesi

Cevap

Tarımsal üretimin düşmesi ve dış ödemeler dengesindeki açıkların sürdürülemez boyuta ulaşarak döviz rezervlerini tüketmesi
Türkiye ekonomisinde 19501950-19541954 arası dönem "sahte refah" veya "tarımsal genişleme" dönemi olarak bilinir. 19541954 yılında tarımsal üretimin iklimsel nedenlerle düşmesi ve dış finansman imkanlarının daralması, döviz rezervlerinin tükenmesine yol açmış; bu da hükümeti ithalatı kısıtlayan tahsis (kontenjan) sistemine geri dönmeye zorlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19501950-19531953 Dönemi Analizi
Dış ticarette serbestleşme ve ithalat artışı gözlemlenmiştir.
Kore Savaşı nedeniyle artan hammadde talebi ve EPUEPU kredileri döviz girişini desteklemiştir.
2
19541954 Krizinin Tespiti
Tarımsal rekolte düşmüş ve dış ticaret dengesi hızla bozulmuştur.
19541954 yılında yaşanan kuraklık, temel ihraç kalemi olan tarım ürünlerinin satışını azaltmış ve döviz stoklarını eritmiştir.
3
Politika Değişikliğinin Nedenini Belirleme
Kontenjan sistemine ve döviz kontrollerine geri dönülmüştür.
Elde kalan kısıtlı dövizi yönetebilmek için serbest ithalat rejimi askıya alınmıştır.

Anahtar Kavram

19501950'li Yıllar Dış Ticaret Çevrimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru →

Türkiye'nin 2020−20252020-2025 dönemindeki dış ticaret performansı ve TÜİK tarafından yayımlanan güncel istatistikler ışığında, ihracatın sektörel ve ülke bazlı yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke bazında yapılan ihracat sıralamasında, enerji ithalatındaki ağırlığına paralel olarak Rusya Federasyonu en büyük ihracat pazarı konumuna yükselmiştir.

Cevap

Türkiye'nin ihracatında en büyük paya sahip olan ülke geleneksel olarak Almanya'dır; Rusya ise genellikle ithalat lideridir.
Türkiye'nin dış ticaret verileri incelendiğinde, ihracatta en büyük pazarımız uzun yıllardır değişmeksizin Almanya'dır. Rusya Federasyonu ise doğal gaz ve petrol gibi enerji kalemleri nedeniyle Türkiye'nin ithalatında birinci sırada yer almaktadır. Dolayısıyla Rusya'yı ihracat lideri olarak tanımlayan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sektörel ve bölgesel yapıyı analiz et
İmalat sanayinin payı %94 civarında, AB pazarı ise %40-50 arasındadır. Bu durum A ve E seçeneklerini doğrular.
Türkiye ihracatı sanayileşmiş ve Batı pazarlarına entegre bir yapıdadır.
2
BEC ve teknoloji yoğunluğunu değerlendir
Ara malları liderdir ve yüksek teknoloji payı %3-4 bandındadır. Bu durum C ve D seçeneklerini doğrular.
Üretim yapısı montaj ve orta teknoloji odaklı olduğu için ara malı ihracatı yüksektir.
3
Ülke bazlı ihracat-ithalat ayrımını yap
Almanya ihracat lideriyken, Rusya ve Çin ithalat lideridir.
Enerji ve ara malı ithalatı Rusya/Çin ağırlıklıyken, katma değerli ürün ihracatı Avrupa ağırlıklıdır.

Anahtar Kavram

İhracatın Sektörel ve Ülke Bazlı Dağılımı
Soru 58Soru →

Türkiye'de İkinci Dünya Savaşı sonrasında değişen küresel siyasi ve ekonomik yapıya uyum sağlamak, Türkiye'nin yeni kurulan uluslararası sisteme entegrasyonunu hızlandırmak ve savaş yıllarında stoklanan tarım ürünlerinin ihracatını artırmak amacıyla 77 Eylül 19461946 tarihinde kapsamlı bir istikrar paketi yürürlüğe konulmuştur.

Bu paket dahilinde gerçekleştirilen Cumhuriyet tarihinin ilk büyük devalüasyonunun dış ticaret politikası açısından temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk lirasının değerini düşürerek ihracat mallarının dış piyasalardaki rekabet gücünü artırmak ve Bretton Woods kuruluşlarına (IMF ve Dünya Bankası) üyeliği kolaylaştırmak

Cevap

Türk lirasının değerini düşürerek ihracat mallarının dış piyasalardaki rekabet gücünü artırmak ve Bretton Woods kuruluşlarına (IMF ve Dünya Bankası) üyeliği kolaylaştırmak
Doğru cevap, Türk lirasının değerini düşürerek ihracatın rekabet gücünü artırmayı ve IMF/Dünya Bankası üyeliğini hedefleyen açıklamadır. 7 Eylül 1946 kararları, Türkiye'nin savaş sonrası kapalı ve devletçi yapıdan daha liberal bir dış ticaret rejimine geçişinin ilk ve en sert adımıdır. Bu kararla kur birliği sağlanmış, miktar kısıtlamaları (kotalar) yumuşatılmış ve uluslararası finans sistemine giriş yolu açılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem analizi yapılması
Soru 1946 yılını, yani İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemi işaret etmektedir.
Savaş sonrası Türkiye, uluslararası işbirliği (IMF/DB) ve liberalleşme eğilimine girmiştir.
2
7 Eylül 1946 kararlarının içeriğinin değerlendirilmesi
Cumhuriyet tarihinin ilk büyük devalüasyonu ile 11 Dolar 1,311,31 TL'den 2,802,80 TL'ye çıkarılmıştır.
Bu hamle, savaş yıllarında stoklanan ürünlerin (buğday vb.) dünya fiyatlarında rekabetçi olmasını sağlamayı amaçlar.
3
Uluslararası entegrasyon bağının kurulması
Devalüasyon, IMF ve Dünya Bankası gibi Bretton Woods kurumlarına üye olabilmek için gerekli olan 'tekli kur' ve 'gerçekçi kur' şartını sağlamıştır.
Uluslararası sistem, aşırı değerli para birimlerini ve çoklu kur uygulamalarını desteklememektedir.

Anahtar Kavram

7 Eylül 1946 Ekonomik Kararları ve Dış Ticaretin Liberalleşmesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 59Soru →

Türkiye ekonomisinin üretim yapısında sanayinin dışa bağımlı olması ve enerji ihtiyacının büyük oranda dış alım yoluyla karşılanması, ithalatın mal grupları bazındaki dağılımını doğrudan etkilemektedir. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BECBEC) göre, Türkiye'nin toplam ithalatı içerisinde en yüksek paya sahip olan mal grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ara malları (Hammadde)

Cevap

Türkiye'nin ithalat yapısında en yüksek paya sahip olan mal grubu ara mallarıdır (hammadde).
Doğru cevap olan ara malları (hammadde) grubu, Türkiye'nin enerji ihtiyacı (petrol, doğalgaz) ve imalat sanayisinin ihtiyaç duyduğu girdi bağımlılığı nedeniyle toplam ithalatın yaklaşık dörtte üçünü oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İthalatın BECBEC (Geniş Ekonomik Grupların Sınıflaması) kategorilerini belirleme
İthalat; yatırım (sermaye) malları, ara (hammadde) malları ve tüketim malları olmak üzere üç ana gruba ayrılır.
Türkiye'nin ithalat yapısını analiz etmek için kullanılan standart sınıflamayı anlamak gerekir.
2
Grupların toplam ithalat içindeki paylarını karşılaştırma
Ara malları yaklaşık %75\%75, yatırım malları %13\%13, tüketim malları ise %12\%12 civarında pay alır.
Türkiye'nin enerji ve sanayi girdisi bakımından dışa bağımlı olması ara mallarının payını artırır.

Anahtar Kavram

İthalatın Mal Grupları Bazında Dağılımı

İpuçları

1
Türkiye'nin enerji (petrol ve doğalgaz) ithalatının hangi grupta yer aldığını düşünün.
2
İmalat sanayisinin üretim yapabilmek için dışarıdan aldığı hammaddeler en büyük kalemi oluşturur.

Daha Fazla Pratik

İthalatın ülke bazlı dağılımında enerji tedariği nedeniyle Rusya'nın yerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 60Soru →

Türkiye ekonomisinde uluslararası rekabet gücündeki değişimleri izlemek amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından hesaplanan; Türk lirasının (TL) dış ticaret ortaklarının para birimleri karşısındaki nominal değerinin, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklarına göre düzeltilmesiyle elde edilen temel gösterge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel efektif döviz kuru

Cevap

Reel efektif döviz kuru, Türkiye'nin uluslararası rekabet gücünü ölçen temel göstergedir.
Reel efektif döviz kuru (REDK), Türkiye'nin dış ticaret ortaklarının para birimlerinden oluşan bir sepete karşı Türk lirasının reel (enflasyondan arındırılmış) değerini ölçer. Bu endeks yükseldiğinde TL reel olarak değer kazanır ve Türkiye'nin ihraç malları yabancılar için pahalılaşarak rekabet gücü azalır. Endeks düştüğünde ise rekabet gücü artar.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımı incele
Rekabet gücü için hem nominal döviz kuru hem de ülkeler arası fiyat (enflasyon) farkları gereklidir.
Nominal değerler, satın alma gücündeki değişimleri tam olarak yansıtmaz.
2
Göstergeyi belirle
Düzeltilmiş (reel) efektif döviz kuru.
Efektif kur, ticaret yapılan ülkelerin paralarından oluşan bir sepeti; reel ifadesi ise fiyat düzeltmesini temsil eder.

Anahtar Kavram

Reel Efektif Döviz Kuru ve Uluslararası Rekabet Gücü

İpuçları

1
Bu gösterge, Türk lirasının gerçek değerini ve diğer ülkelerle olan fiyat farklarını yansıtır.
2
Nominal kurların enflasyon oranları ile düzeltilmesi sonucunda elde edilen 'reel' bir veridir.
3
Merkez Bankası tarafından yayımlanan ve rekabet gücü denince akla gelen en temel endekstir.

Daha Fazla Pratik

Reel efektif döviz kurunun artması veya azalmasının ihracat ve ithalat dengesi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki
Uluslararası Ekonomik İlişkiler Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 3 | Examkin