Uluslararası Ekonomik İlişkiler

70 soru

Türkiye ekonomisi ödemeler dengesi istatistiklerinde, Türkiye'de yerleşik bir bankanın yurt dışındaki bir finans kuruluşundan temin ettiği kredi karşılığında yaptığı faiz ödemeleri, aşağıdaki kalemlerden hangisi kapsamında kaydedilir?

Mal Dengesi

Hizmetler Dengesi

Birincil Gelir Dengesi

İkincil Gelir Dengesi

Finans Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birincil Gelir Dengesi

Cevap

Faiz ödemeleri, ödemeler dengesi istatistiklerinde Birincil Gelir Dengesi (Primary Income) kalemi altında izlenmektedir.

Doğru yanıt olan seçenek, faiz ödemelerinin bir üretim faktörü olan sermayenin kullanımı karşılığında yapılan bir ödeme (yatırım geliri/gideri) olduğunu ve bu tür işlemlerin Birincil Gelir Dengesi kaleminde takip edildiğini belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

İşlemin niteliğini belirle

Dış borç faiz ödemesi bir 'yatırım geliri/gideri' (faktör geliri) niteliğindedir.

Sermaye faktörünün kullanımı karşılığında ödenen bedel faizdir.

Cari işlemler dengesi alt kalemlerini sınıflandır

Cari İşlemler Dengesi; Mal, Hizmetler, Birincil Gelir ve İkincil Gelir dengelerinden oluşur.

Faiz ödemelerinin hangi ana başlık altına girdiğini bulmak için standart tanımlara bakılır.

Doğru kalemi seç

Faiz, temettü ve çalışan ücretleri gibi kalemler Birincil Gelir Dengesi'ne kaydedilir.

Yatırım gelirleri (doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar altındaki faizler) bu kalemin temel bileşenidir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Birincil Gelir Dengesi (Yatırım Gelirleri)

Soru 62Soru →

Aşağıdaki tabloda Türkiye ekonomisinin $2021$ - $2023$ yıllarına ait dış ticaret verileri verilmiştir:

Yıl	İhracat (Milyar $)	İthalat (Milyar $)
$2021$	$225$	$271$
$2022$	$254$	$363$
$2023$	$255$	$361$

Tablodaki veriler dikkate alındığında, Türkiye'nin bu dönemdeki dış ticaret yapısı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

2022

yılında dış ticaret açığı, bir önceki yıla göre iki katından fazla artış göstermiştir.

İhracatın ithalatı karşılama oranının en yüksek olduğu yıl

2021

'dir.

2023

yılında ihracat hacmi bir önceki yıla göre yatay seyretmiş, ithalat ise sınırlı düzeyde gerilemiştir.

Verilen yıllar içerisinde dış ticaret açığının en düşük seviyede gerçekleştiği yıl

2021

'dir.

2023

yılında dış ticaret hacmi (ihracat + ithalat), bir önceki yıla göre %

10

oranında artış göstermiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2023$ yılında dış ticaret hacmi (ihracat + ithalat), bir önceki yıla göre % $10$ oranında artış göstermiştir.

Cevap

2023

yılında dış ticaret hacminin bir önceki yıla göre %

10

arttığını iddia eden seçenek yanlıştır; çünkü hacim neredeyse aynı kalmıştır.

Verilen tabloya göre

2023

yılında dış ticaret hacmi (İhracat + İthalat =

255 + 361 = 616

milyar

),

2022

yılındaki

617

milyar dolarlık (

254 + 363

) hacme göre artış göstermemiş, aksine yaklaşık

milyar dolarlık bir azalış yaşamıştır. Bu nedenle %

10$ artış ifadesi matematiksel olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Dış ticaret hacmi ve açığı hesaplamalarını yapın.

2022

Hacmi:

617

Milyar

, Açığı:

109

Milyar

;

2023

Hacmi:

616

Milyar

, Açığı:

106

Milyar

Yıllık performans değişimlerini sayısal olarak görebilmek için.

Seçenekleri bu verilerle karşılaştırın.

2023

yılı hacminin (

616

2022

yılı hacmine (

617

) göre artmadığı, aksine durağan kaldığı görülür.

Yanlış olan önermeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Dış ticaret hacmi, ihracat ve ithalatın toplamıdır; karşılama oranı ise ihracatın ithalata bölünmesiyle bulunur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 63Soru →

Türkiye'de yerleşik bir holdingin, sermayesinin $\%100$ 'üne sahip olduğu yurt dışındaki bağlı ortaklığına finansman sağlamak amacıyla $2$ yıl vadeli kredi açması durumunda; bu işlem Ödemeler Dengesi İstatistikleri (BPM6) kapsamında "Finans Hesabı" altında aşağıdaki kalemlerin hangisinde ve hangi işaretle izlenir?

Doğrudan Yatırımlar / Varlıklar / Borç Borçlanması (-)

Diğer Yatırımlar / Varlıklar / Krediler (-)

Doğrudan Yatırımlar / Yükümlülükler / Borç Borçlanması (+)

Portföy Yatırımları / Varlıklar / Borçlanma Senetleri (-)

Doğrudan Yatırımlar / Varlıklar / Borç Borçlanması (+)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğrudan Yatırımlar / Varlıklar / Borç Borçlanması (-)

Cevap

Doğrudan Yatırımlar / Varlıklar / Borç Borçlanması (-) kaleminde izlenir.

Doğrudan Yatırımlar kalemi, sadece özsermaye giriş/çıkışlarını değil, aynı zamanda doğrudan yatırımcı ile bağlı ortaklıklar arasındaki kredi ve borç ilişkilerini de (Borç Borçlanması) kapsar. Türkiye'de yerleşik holdingin yurt dışındaki bağlı ortaklığına kredi açması bir varlık artışı niteliğindedir ve sermaye çıkışını temsil ettiği için negatif (-) işaretle kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

İşlem tarafları arasındaki ilişkiyi tanımla.

Doğrudan Yatırım ilişkisi (%100 pay).

Bir yerleşiğin, yurt dışındaki bir şirketin

\%10

veya daha fazlasına sahip olması durumundaki tüm finansal akımlar doğrudan yatırım sayılır.

Kullanılan finansal aracı sınıflandır.

Borç Borçlanması (Şirket içi borç).

Doğrudan yatırımcı ve bağlı ortaklık arasındaki kredi işlemleri (finansal kuruluşlar hariç) 'Borç Borçlanması' başlığı altında izlenir.

İşlem yönünü ve işaretini belirle.

Varlık Artışı (-).

Yurt dışındaki birine kredi verilmesi, yerleşiğin dış dünyadan alacaklı olması (varlık artışı/sermaye çıkışı) anlamına gelir ve BPM6 formatında borç kaydı (-) olarak gösterilir.

Anahtar Kavram

Doğrudan Yatırımlarda Şirket İçi Borçlanma

İpuçları

İşlem tarafları arasındaki sermaye payına (%100) dikkat edin; bu durum sınıflandırmayı doğrudan etkiler.

Türkiye'den yurt dışına giden bir kredi, Türkiye için bir alacak (varlık) artışı mıdır yoksa borç (yükümlülük) artışı mıdır?

Daha Fazla Pratik

Finansal kurumlar (bankalar) arasındaki doğrudan yatırım ilişkilerinde borçlanma işlemlerinin hangi kaleme kaydedildiğini araştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 64Soru →

Türkiye'nin güncel dış ticaret verileri ve mal ihracatının sektörel kompozisyonu dikkate alındığında, toplam ihracat geliri içerisinde yaklaşık %94 ile en yüksek paya sahip olan ana sektör aşağıdakilerden hangisidir?

İmalat sanayii

Tarım, ormancılık ve balıkçılık

Madencilik ve taş ocakçılığı

Toptan ve perakende ticaret

Gayrimenkul ve inşaat hizmetleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İmalat sanayii

Cevap

İmalat sanayii, Türkiye'nin toplam mal ihracatı içerisinde en yüksek paya sahip olan sektördür.

Türkiye'nin ihracat yapısı incelendiğinde, ürünlerin üretim kaynağı bazında imalat sanayii %90'ın üzerinde bir pay ile tartışmasız liderdir. Bu durum, Türkiye'nin sanayi üretim kapasitesinin dış ticaretteki belirleyici rolünü göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

TÜİK dış ticaret verilerinin sektörel sınıflandırmasını incelemek.

Dış ticaret istatistikleri; imalat sanayii, tarım-ormancılık-balıkçılık ve madencilik-taş ocakçılığı olarak üç ana başlıkta toplanır.

İhracatın hangi ekonomik faaliyet alanından geldiğini belirlemek için standart sınıflandırmalar kullanılır.

Sektörlerin oransal paylarını karşılaştırmak.

İmalat sanayiinin payı yaklaşık %94,2, tarımın payı %3,5 ve madenciliğin payı %1,7 olarak tespit edilmiştir.

Dominant sektörün hangisi olduğu sayısal verilerle teyit edilir.

Anahtar Kavram

İhracatın Sektörel Kompozisyonu

Tahmini Süre:45s

Soru 65Soru →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Ödemeler Dengesi İstatistikleri $BPM6$ ( $6.$ El Kitabı) standartları çerçevesinde; Türkiye ekonomisinde gerçekleştirilen aşağıdaki işlemlerden hangisi 'Cari İşlemler Hesabı' alt kalemlerinden herhangi birine kaydedilmez?

Türkiye'de yerleşik bir holdingin yurt dışındaki iştirakinden elde ettiği ve Türkiye'ye transfer edilen temettü (kâr payı) gelirleri.

Yurt dışında altı ay süreyle geçici bir projede görev alan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir mühendisin elde ettiği ücret ödemeleri.

Türkiye'de yerleşik bir reel sektör firmasının yurt dışındaki bir bankaya olan kredi borcuna ilişkin gerçekleştirdiği anapara geri ödemesi.

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Türkiye'deki sığınmacıların temel ihtiyaçları için merkezi yönetim bütçesine sağlanan nakdi hibeler.

Türkiye'de yerleşik bir liman işletmesinin, yabancı bayraklı gemilere sunduğu lojistik, yükleme ve boşaltma hizmetleri karşılığında elde ettiği bedeller.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'de yerleşik bir reel sektör firmasının yurt dışındaki bir bankaya olan kredi borcuna ilişkin gerçekleştirdiği anapara geri ödemesi.

Cevap

Türkiye'de yerleşik bir firmanın yurt dışındaki bankaya yaptığı kredi anapara geri ödemesi, Cari İşlemler Hesabı'na değil, Finans Hesabı'na kaydedilir.

Doğru yanıt olan seçenek, dış borçlara ilişkin bir anapara geri ödemesini içermektedir.

BPM6

standartlarına göre, bir borcun anaparasının ödenmesi Finans Hesabı (Financial Account) altında 'Diğer Yatırımlar - Yükümlülükler' kalemindeki bir azalışı temsil eder. Cari İşlemler Hesabı ise sadece mal ve hizmet ticareti ile üretim faktörlerinin getirdiği gelirleri (faiz, temettü vb.) ve karşılıksız cari transferleri kapsar. Dolayısıyla, kredinin sadece faiz ödemesi Cari İşlemler'e (Birincil Gelir Dengesi) dahil edilirken, anapara ödemesi dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

Cari İşlemler Hesabı'nın kapsamını belirleme

Cari İşlemler Hesabı; Mal Dengesi, Hizmetler Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi olmak üzere dört ana alt kalemden oluşur.

İşlemlerin hangi ana hesaba kaydedileceğini anlamak için temel sınıflandırmayı bilmek gerekir.

Birincil ve İkincil Gelir farkını analiz etme

Temettü (A seçeneği) ve kısa süreli çalışan ücretleri (B seçeneği) Birincil Gelir; karşılıksız hibeler (D seçeneği) ise İkincil Gelir kalemidir.

Faktör gelirleri ile karşılıksız transferlerin ayrımını yapmak ödemeler dengesi mantığı için kritiktir.

Borç servisi bileşenlerini ayrıştırma

Dış borç ödemelerinin 'faiz' kısmı Birincil Gelir (Cari İşlemler) içine girerken, 'anapara' kısmı yükümlülüklerdeki azalışı temsil ettiği için Finans Hesabı'na kaydedilir.

Anapara ödemesi bir varlık/yükümlülük değişimidir, bir gelir veya gider akımı değildir.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler Hesabı vs. Finans Hesabı Ayrımı (Anapara ve Faiz İşlemleri)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 66Soru →

Türkiye'nin $2020-2026$ dönemi dış ticaret performansı; ihracatın sektörel dağılımı (ISIC Rev.4), Geniş Ekonomik Grupların Sınıflaması (BEC) ve teknoloji yoğunluğu kriterleri çerçevesinde analiz edildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Sektörel bazda (ISIC Rev.4) en yüksek paya sahip olan imalat sanayii içerisinde, teknoloji yoğunluğuna göre en yüksek pay "orta-düşük" ve "orta-yüksek" teknoloji gruplarına aittir.

Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) göre "ara malları" (hammadde) ihracatının toplam ihracat içindeki payı, "tüketim malları" ve "sermaye (yatırım) malları"nın toplam payından daha düşüktür.

Ülke bazlı ihracat verilerine göre Almanya liderliğini korurken, Rusya Federasyonu enerji ithalatındaki baskın konumuna paralel olarak Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ilk üç ülke arasında yer almaktadır.

Savunma ve havacılık sanayiindeki atılımlar sayesinde, "yüksek teknoloji"li ürünlerin ihracat büyüme hızı genel ihracat büyüme hızının üzerinde seyretmiş ancak toplam içindeki payı halen düşük seviyelerde kalmıştır.

Ülke grupları bazında Avrupa Birliği (AB-27), toplam ihracatın yaklaşık

\%40

ve üzerindeki payı ile en büyük pazar olma özelliğini yapısal olarak sürdürmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke bazlı ihracat verilerine göre Almanya liderliğini korurken, Rusya Federasyonu enerji ithalatındaki baskın konumuna paralel olarak Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ilk üç ülke arasında yer almaktadır.

Cevap

Rusya Federasyonu'nun Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ilk üç ülke arasında yer aldığına dair ifade yanlıştır; çünkü Rusya ithalatta lider konumda olup ihracatta ilk üçte yer almaz.

Doğru yanıt olan seçenek, Rusya Federasyonu'nu Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ilk üç ülkeden biri olarak tanımladığı için yanlıştır. Türkiye'nin ihracatında Almanya geleneksel olarak birinci sıradadır; onu ABD, Birleşik Krallık, Irak ve İtalya gibi ülkeler izlemektedir. Rusya Federasyonu ise doğal gaz ve petrol tedariki nedeniyle Türkiye'nin ithalatında genellikle birinci sırada yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

Sektörel payları analiz et.

İmalat sanayiinin

\%94

üzerinde payla lider olduğunu teyit et.

Türkiye'nin ihracatının neredeyse tamamı sanayi ürünlerine dayalıdır.

BEC sınıflamasını (Ara, Tüketim, Sermaye) karşılaştır.

Ara mallarının payının

(\%49)

, diğer ikisinin toplamından

(\%51)

düşük olduğunu hesapla.

İhracatın kompozisyonunda nihai ürünler ve ara malları dengeli bir dağılım sergiler.

Dış ticaret ortaklarını ihracat ve ithalat ayrımında değerlendir.

Almanya'nın ihracat lideri, Rusya'nın ise ithalat lideri olduğunu belirle.

Öğrencinin ihracat ve ithalat liderlerini karıştırma olasılığı yüksektir.

Anahtar Kavram

İhracatın Sektörel, Mal Grubu ve Ülke Bazlı Kompozisyonu

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin ithalat yapısını mal grupları bazında inceleyerek, hammadde (ara malı) bağımlılığının cari açık üzerindeki etkisini analiz eden soruları çözünüz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 67Soru →

Türkiye ekonomisinde belirli bir yıla ait dış ticaret verileri incelendiğinde; ihraç malları birim değer endeksinin ( $\text{P}_x$ ) $\%10$ oranında, ithal malları birim değer endeksinin ( $\text{P}_m$ ) ise $\%20$ oranında arttığı tespit edilmiştir. Aynı dönemde Türkiye'nin ihracat miktar endeksinde ( $\text{Q}_x$ ) ise $\%30$ oranında bir artış kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu yıl için Türkiye'nin dış ticaret hadlerindeki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş, ancak gelir dış ticaret hadleri iyileşmiştir.

Hem net dış ticaret hadleri hem de gelir dış ticaret hadleri Türkiye lehine (iyileşme) gelişmiştir.

İhracat birim değerlerindeki artışın ithalat birim değerlerinden az olması nedeniyle gelir dış ticaret hadleri düşmüştür.

Gayrisafi dış ticaret hadleri, ihracat miktarındaki artışa bağlı olarak kesinlikle iyileşmiştir.

İhracat miktarındaki artış, net dış ticaret hadlerindeki iyileşmeyi destekleyen temel faktör olmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş, ancak gelir dış ticaret hadleri iyileşmiştir.

Cevap

Net dış ticaret hadlerinin kötüleştiği, ancak gelir dış ticaret hadlerinin iyileştiği sonucuna ulaşılır.

Verilen senaryoda ihracat fiyatları

\%10

, ithalat fiyatları

\%20

artmıştır. Bu durum, Türkiye'nin ihraç ettiği birim mal karşılığında daha az ithal mal alabildiğini gösterir ve net dış ticaret hadlerinin (

P_x/P_m

) azalarak kötüleştiğini kanıtlar. Ancak gelir dış ticaret hadleri (

I = [P_x/P_m] \times Q_x

) hesaplandığında, ihracat miktarındaki

\%30

'luk artış, fiyatlardaki nispi kaybı dengeleyerek endeksi

100

baz değerinin üzerine çıkarmıştır. Bu da Türkiye'nin toplam ihracat gelirleriyle satın alabileceği ithalat miktarının arttığı, yani gelir dış ticaret hadlerinin iyileştiği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Net dış ticaret hadlerini (

N

) hesapla

N = (110 / 120) \times 100 \approx 91,67

İhraç birim değer endeksinin ithal birim değer endeksine oranı net dış ticaret hadlerini verir. Endeks

100

değerinin altına düştüğü için kötüleşme söz konusudur.

Gelir dış ticaret hadlerini (

I

) hesapla

I = N \times Q_x = 0,9167 \times 130 \approx 119,17

Net dış ticaret hadlerinin ihracat miktar endeksiyle çarpılması, ülkenin ihracat gelirleriyle ne kadar ithalat yapabileceğini (ithalat kapasitesini) gösteren gelir dış ticaret hadlerini verir.

Endeks değişimlerini yorumla

N < 100

(Kötüleşme),

I > 100

(İyileşme)

Net dış ticaret hadlerindeki fiyat kaynaklı bozulma, ihracat hacmindeki (miktarındaki) güçlü artışla fazlasıyla telafi edilmiş ve ülkenin satın alma gücü artmıştır.

Anahtar Kavram

Net (Fiyat) ve Gelir Dış Ticaret Hadleri Arasındaki İlişki

İpuçları

Net dış ticaret hadleri sadece

P_x

P_m

değerlerine bakılarak hesaplanır.

Gelir dış ticaret hadleri, net dış ticaret hadlerinin ihracat miktar endeksi (

Q_x

) ile çarpılmasıdır.

110/120

değeri

1

’den küçükken, bu sonucun

1,30

ile çarpımı

1

’den büyük bir değer verir.

Daha Fazla Pratik

Tek faktörlü dış ticaret hadlerini hesaplamak için verimlilik (prodüktivite) verilerinin nasıl kullanıldığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 68Soru →

Türkiye'nin dış ticaret verileri ülke grupları bazında değerlendirildiğinde; hem coğrafi yakınlık hem de $1996$ yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği anlaşmasının etkisiyle, toplam ihracat içerisinde geleneksel olarak en yüksek paya sahip olan ekonomik topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa Birliği (AB)

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT)

Uzak Doğu Ülkeleri

Kuzey Amerika Ülkeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupa Birliği (AB)

Cevap

Türkiye'nin ihracatında en büyük paya sahip ülke grubu Avrupa Birliği (AB)'dir.

Avrupa Birliği (AB), Türkiye'nin hem en yakın büyük pazar olması hem de Gümrük Birliği anlaşması sayesinde sanayi ürünlerinin serbest dolaşıma sahip olması nedeniyle ihracatın geleneksel lideridir.

Adım Adım Çözüm

Türkiye'nin ihracat ortaklarını ülke grupları bazında sınıflandırın.

Avrupa Birliği, Yakın ve Orta Doğu, Diğer Avrupa ve Afrika gibi temel gruplar belirlenir.

Dış ticaretin bölgesel dağılımını anlamak için gruplandırma gereklidir.

Gümrük Birliği ve coğrafi konumun etkilerini analiz edin.

Avrupa Birliği ile olan ticari entegrasyonun ve lojistik avantajların ihracat payını artırdığı görülür.

Kurumsal anlaşmalar ticaret hacminin yönünü belirleyen en güçlü faktörlerdir.

Güncel verilerdeki payları karşılaştırın.

Avrupa Birliği'nin toplam ihracat içerisindeki payının yaklaşık

\%40 - \%45

bandında olduğu teyit edilir.

Verilerle lider pazarı doğrulamak için son aşamadır.

Anahtar Kavram

İhracatın Ülke Grupları Bazında Dağılımı ve Avrupa Birliği'nin Hakimiyeti

İpuçları

Türkiye'nin

1996

yılında hangi toplulukla Gümrük Birliği'ne girdiğini hatırlayın.

Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülke olan Almanya, hangi büyük ekonomik grubun üyesidir?

Daha Fazla Pratik

İhracatın mal grupları bazında (BEC) dağılımını inceleyerek 'Ara Mallar' kategorisinin neden lider olduğunu araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 69Soru →

Türkiye Ekonomisi'nde ödemeler dengesi istatistikleri dikkate alındığında; Türkiye'de yerleşik bir sigorta şirketinin, portföyünü çeşitlendirmek amacıyla yabancı bir hükümet tarafından ihraç edilen hazine bonolarını satın alması işlemi aşağıdakilerden hangisi kapsamında kaydedilir?

Portföy Yatırımları kaleminde varlık edinimi olarak

Portföy Yatırımları kaleminde yükümlülük oluşumu olarak

Doğrudan Yatırımlar kaleminde varlık artışı olarak

Diğer Yatırımlar kaleminde varlık artışı olarak

Cari İşlemler Hesabı içerisinde birincil gelir dengesi olarak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Portföy Yatırımları kaleminde varlık edinimi olarak

Cevap

Portföy Yatırımları kaleminde varlık edinimi olarak

Türkiye'de yerleşik bir sigorta şirketinin yurt dışından hazine bonosu satın alması, finansal bir araç edinimi olduğu için 'Portföy Yatırımları' kategorisine girer. Bu işlem sonucunda Türkiye'nin yurt dışındaki finansal alacakları (varlıkları) arttığı için Finans Hesabı'nın 'Varlıklar' kalemine kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

İşlemin niteliğini analiz et

Hazine bonosu bir menkul kıymettir.

Ödemeler dengesinde hisse senedi ve borçlanma senetleri (tahvil, bono) gibi araçlar menkul kıymet yatırımı olarak değerlendirilir.

Yatırım kategorisini belirle

İşlem Portföy Yatırımları grubuna girer.

Menkul kıymetlerin (sermayede %10'un altında pay sağlayan hisseler dahil) alım satımı bu kalem altında izlenir.

Kayıt yönünü tayin et

İşlem 'Varlıklar' (Assets) sütununa kaydedilir.

Türkiye'de yerleşik bir kurumun yurt dışından bir finansal araç alması, Türkiye'nin dış dünyadan alacaklılık durumunu (varlığını) artırır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Finans Hesabı Sınıflandırması

Daha Fazla Pratik

Yabancı bir yatırımcının Türkiye'den hisse senedi alması durumunda hangi kalemin ve yönün (varlık/yükümlülük) değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 70Soru →

Türkiye ekonomisinde dış ticaret verilerinin analiz edildiği bir dönemde, ihraç edilen malların birim fiyat endeksindeki artışın ithal edilen malların birim fiyat endeksindeki artıştan daha düşük kaldığı, ancak ihracat miktar endeksinin bu fiyat farkını telafi edecek ölçüde yüksek bir artış gösterdiği tespit edilmiştir.

Bu ekonomik gelişmelere bağlı olarak dış ticaret hadlerinde meydana gelen değişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş olsa da, ülkenin ithalat kapasitesini gösteren gelir dış ticaret hadleri iyileşmiştir.

Hem net dış ticaret hadleri hem de gelir dış ticaret hadleri eş zamanlı olarak iyileşme göstermiştir.

Net dış ticaret hadlerindeki kötüleşme, ülkenin cari işlemler dengesinin mutlaka açık vereceği ve bütçe dengesinin bozulacağı anlamına gelir.

Gayrisafi dış ticaret hadleri, ihraç miktarındaki artış nedeniyle net dış ticaret hadlerinden daha fazla kötüleşmiştir.

Gelir dış ticaret hadleri kötüleşirken, tek faktörlü dış ticaret hadlerinde verimlilik artışı nedeniyle iyileşme yaşanmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş olsa da, ülkenin ithalat kapasitesini gösteren gelir dış ticaret hadleri iyileşmiştir.

Cevap

Net dış ticaret hadlerinin kötüleştiği ancak gelir dış ticaret hadlerinin (ihracatın ithalat gücü) iyileştiği seçenek doğrudur.

Net dış ticaret hadleri sadece birim fiyatlar arasındaki oranı (

P_x / P_m

) dikkate alır. İthalat fiyatlarının daha hızlı artması bu oranı düşürür (kötüleşme). Ancak gelir dış ticaret hadleri, bu oranın ihracat miktarı (

Q_x

) ile çarpılmasıyla bulunur. İhracat miktarındaki artış fiyatlardaki kaybı telafi ettiğinde, ülkenin ihraç ettiği mallarla satın alabileceği ithal mal miktarı artar, bu da gelir dış ticaret hadlerinin iyileştiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

Net dış ticaret hadlerinin formülünü hatırla.

N = (P_x / P_m) \times 100

İhraç fiyatları (

P_x

), ithal fiyatlarından (

P_m

) daha az artarsa bu oran düşer, yani net dış ticaret hadleri kötüleşir.

Gelir dış ticaret hadlerinin (İhracatın İthalat Gücü) formülünü uygula.

I = (P_x / P_m) \times Q_x

Burada

Q_x

ihracat miktar endeksidir. Soruda miktar artışının fiyat farkını telafi ettiği belirtildiği için

I

değeri artar, yani gelir dış ticaret hadleri iyileşir.

Anahtar Kavram

Net Barter ve Gelir Dış Ticaret Hadleri Arasındaki İlişki

Daha Fazla Pratik

İhracatın ithalat gücü arttığında ülkenin refah düzeyindeki değişimi Prebisch-Singer tezi bağlamında analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 4 / 4

Uluslararası Ekonomik İlişkiler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik