Examkin

Uluslararası Ticaret Politikası

109 soru

Soru 21Soru →

Uluslararası iktisat teorisinde "büyük ülke" varsayımı altında, bir ülkenin ulusal refahını maksimize eden optimum gümrük tarifesi (tt) ile yabancı ülkenin ihracat arz esnekliği (exe_x) arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Optimum gümrük tarifesi oranı, yabancı ülkenin ihracat arz esnekliği ile ters orantılıdır.

Cevap

Optimum gümrük tarifesi oranı, yabancı ülkenin ihracat arz esnekliği ile ters orantılıdır.
Optimum gümrük tarifesi oranı, t=1/ext = 1/e_x formülü uyarınca yabancı ülkenin ihracat arz esnekliği ile ters yönlü bir ilişki içindedir. Yabancı arz esnekliği azaldıkça, büyük ülkenin dünya fiyatlarını etkileme gücü artar ve refahını maksimize etmek için uygulayacağı tarife oranı yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük ülke kavramını analiz etme
Büyük ülke, dünya ithalat talebindeki payı yüksek olan ve bu talebi azaltarak dünya fiyatlarını aşağı çekebilen ülkedir.
Dış ticaret hadlerini etkileyebilme gücü (monopson gücü) optimum tarifenin temelini oluşturur.
2
Optimum tarife formülünü kullanma
Optimum tarife (tt), yabancı ülkenin ihracat arz esnekliğinin (exe_x) çarpmaya göre tersine eşittir (t=1/ext = 1/e_x).
Bu formül, tarifeden sağlanan dış ticaret haddi kazancı ile üretim ve tüketimdeki daralma (refah kaybı) arasındaki dengeyi ifade eder.
3
Esneklik ve tarife oranı arasındaki ilişkiyi yorumlama
Yabancı ülkenin ihracat arzı ne kadar az esnekse (exe_x küçükse), büyük ülkenin fiyatları düşürme gücü o kadar fazladır ve tt o kadar büyük olur.
Düşük esneklik, büyük ülkeye ithalat fiyatlarını daha etkili bir şekilde baskılama imkanı verir.
4
Küresel refah etkisini değerlendirme
Büyük ülke kendi refahını artırsa da, bu durum ticaret ortaklarının zararına ve dünya refahının azalmasına (negatif toplamlı oyun) yol açar.
Bu politika literatürde 'komşuyu zarara uğratma' (beggar-thy-neighbor) politikası olarak bilinir.

Anahtar Kavram

Optimum Tarife ve Dış Ticaret Hadleri Etkisi

İpuçları

1
Büyük ülke, dünya fiyatlarını etkileme gücüne sahip olan ülkedir. Bu güce monopson gücü denir.
2
Optimum tarife, dış ticaret hadlerindeki iyileşmenin sağladığı kazanç ile üretim ve tüketim sapmalarının yarattığı kaybın eşitlendiği marjinal noktada belirlenir.
3
Matematiksel olarak optimum tarife oranı, karşı tarafın arz esnekliğinin tersidir (1/ex1/e_x).

Daha Fazla Pratik

Optimum tarifenin ticaret ortakları tarafından yapılacak misillemeler (retaliation) sonucunda nasıl bir refah kaybına (Mahkumlar Dilemması) yol açabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

Oligopolistik bir piyasa yapısında, yüksek Ar-Ge maliyetleri ve ölçek ekonomilerinin bulunduğu bir endüstride, hükümetin yerli bir firmaya sağladığı ihracat sübvansiyonları aracılığıyla rakip yabancı firmanın üretimini kısmasını sağladığı ve bu yolla küresel kârın yerli ülkeye aktarılabileceğini savunan 'Stratejik Ticaret Politikası' argümanının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik bir taahhüt yaratarak küresel oligopol piyasasında kâr kaydırması (profit shifting) gerçekleştirmek

Cevap

Stratejik bir taahhüt yaratarak küresel oligopol piyasasında kâr kaydırması (profit shifting) gerçekleştirmek
Stratejik ticaret politikası, özellikle James Brander ve Barbara Spencer tarafından geliştirilen model çerçevesinde, hükümetin yerli firmalara sağladığı sübvansiyonların rakip yabancı firmaların üretimlerini azaltmalarına yol açarak (Nash dengesini değiştirerek) küresel piyasadaki aşırı kârın yerli ülkeye aktarılmasını (kâr kaydırması) amaçladığını savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısının analiz edilmesi
Eksik rekabet (Oligopol) ve yüksek giriş engellerinin (ölçek ekonomileri) varlığı saptanır.
Stratejik ticaret politikası sadece mükemmel rekabetin olmadığı piyasalarda geçerlidir.
2
Hükümet müdahalesinin (sübvansiyon) etkisinin belirlenmesi
Sübvansiyon, yerli firma için maliyetleri düşürür ve 'agresif' bir üretim stratejisini kârlı hale getirir.
Hükümet desteği, firmanın üretim kararını rakip için bağlayıcı bir taahhüt haline dönüştürür.
3
Rakip firmanın tepkisinin ve kâr transferinin analizi
Yerli firmanın üretim artışına karşılık yabancı rakip üretimini kısar; böylece küresel pazar payı ve kâr yerli ülkeye kayar.
Brander-Spencer modeline göre kâr kaydırma (profit shifting) etkisi oluşur.

Anahtar Kavram

Stratejik Ticaret Politikası ve Brander-Spencer Analizi

İpuçları

1
Bu politika türü, tam rekabet piyasası yerine oligopol piyasa yapısını temel alır.
2
Hükümetin sağladığı destekler, rakip firmanın 'geri adım atmasını' sağlayan bir oyun teorisi hamlesidir.
3
Brander-Spencer modelinde temel kavram 'kâr kaydırma' (profit shifting) etkisidir.

Daha Fazla Pratik

Brander-Spencer modelinin geçerliliğini yitirdiği 'karşı sübvansiyon' veya 'misilleme' durumlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru →

Uluslararası ticaret politikası araçlarından biri olan Gönüllü İhracat Kısıtlamaları (VER), ithalatçı ülke açısından yarattığı ekonomik sonuçlar bakımından ithalat kotalarıyla büyük oranda örtüşmektedir. Ancak, kısmi denge analizi çerçevesinde bu iki araç kıyaslandığında, aynı miktarda ithalat daralmasına yol açan bir 'Gönüllü İhracat Kısıtlaması' uygulamasının, ithalatçı ülke için bir 'İthalat Kotası' uygulamasından (kotaların yerli firmalara ücretsiz dağıtıldığı veya devletçe açık artırmayla satıldığı durumlar hariç tutulmaksızın) net ulusal refah açısından daha maliyetli olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kota rantının, ithalatçı ülkede kalmak yerine yabancı ihracatçı firmalar veya ihracatçı ülke hükümeti tarafından elde edilerek bir refah transferine dönüşmesi

Cevap

Kota rantının yabancı ihracatçılar veya ihracatçı ülke hükümeti tarafından elde edilmesi nedeniyle refahın dışarıya transfer edilmesi
İthalat kotaları ile Gönüllü İhracat Kısıtlamaları (VER) arasındaki temel refah farkı 'kota rantı'nın (cc alanı) aidiyetidir. İthalat kotasında bu rant ithalatçı ülke hükümeti (açık artırma ile satış durumunda) veya ithalatçı firmalar tarafından elde edilirken, VER uygulamasında kısıtlama ihracatçı ülke tarafından idare edildiği için bu rant doğrudan yabancı üreticilere veya ihracatçı ülke hükümetine transfer edilir. Bu durum, ithalatçı ülkenin net refah kaybının, kotadaki (b+d)(b+d) seviyesinden VER durumunda (b+c+d)(b+c+d) seviyesine çıkmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kısıtlama mekanizmalarını karşılaştırın.
İthalat kotası ithalatçı ülke, VER ise ihracatçı ülke tarafından yönetilir.
Yönetim yetkisi, kıtlık nedeniyle oluşan fiyat farkının (rantın) kimin eline geçeceğini belirler.
2
Fiyat etkisini analiz edin.
Her iki araç da ithalatı Q1Q_1 seviyesinden Q2Q_2 seviyesine düşürdüğünde, iç fiyat PwP_w düzeyinden PdP_d düzeyine çıkar.
Miktar kısıtlaması aynı olduğu sürece iç piyasa fiyat tepkisi değişmez.
3
Refah bileşenlerini inceleyin.
Tüketici kaybı −(a+b+c+d)-(a+b+c+d) ve üretici kazancı +a+a her iki durumda da aynıdır.
Bu alanlar tamamen iç piyasadaki arz ve talep esnekliklerine ve fiyat değişimine bağlıdır.
4
Kota rantını (cc alanı) değerlendirin.
İthalat kotasında cc alanı ithalatçı ülke içinde kalırken (lisans geliri veya firma kârı), VER'de bu alan ihracatçı ülkeye transfer edilir.
VER'de ihracat lisanslarını ihracatçı ülke dağıttığı için rantı o ülkenin aktörleri toplar.

Anahtar Kavram

VER (Gönüllü İhracat Kısıtlaması) ve Kota Rantı Transferi
Soru 24Soru →

Uluslararası ticaret politikasında "büyük ülke" varsayımı altında, gümrük tarifesi uygulanması sonucu ortaya çıkan "dış ticaret hadlerindeki iyileşme kazancı" ile "ticaret hacmindeki daralmadan kaynaklanan refah kaybı" arasındaki farkı maksimize ederek toplam ulusal refahı en yüksek düzeye çıkaran tarife oranı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Optimum tarife

Cevap

Büyük bir ülkenin ulusal refahını maksimize eden tarife oranı optimum tarife olarak adlandırılır.
Doğru cevap olan ifade, büyük ülkelerin monopson gücünü kullanarak yabancı ihracatçılardan vergi yoluyla gelir transferi yapabildiği ve bu sayede kendi refahını maksimize edebildiği tarife düzeyini tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük ülke tanımını belirleme
Dünya fiyatlarını (dış ticaret hadlerini) etkileme gücüne sahip olma.
Optimum tarifenin varlığı için ülkenin dünya fiyatları üzerinde monopson gücüne sahip olması gerekir.
2
Tarifenin iki temel etkisini analiz etme
1. Had kazancı (ToT etkisi), 2. Ticaret hacmi kaybı (Hacim etkisi).
Tarife, ithal malın dünya fiyatını düşürerek hadleri iyileştirirken, ithalat miktarını azaltarak verimlilik kaybına yol açar.
3
Refahı maksimize eden denge noktasını bulma
Net Refah = Had Kazancı - Hacim Kaybı farkının en yüksek olduğu nokta.
Bu farkın maksimum olduğu tarife oranı ulusal refahı maksimize eder ve bu kavrama optimum tarife denir.

Anahtar Kavram

Optimum tarife, büyük bir ülkenin dış ticaret hadlerindeki iyileşmeden sağladığı marjinal kazancın, ticaretin daralmasından kaynaklanan marjinal kayba eşit olduğu noktada belirlenir.

İpuçları

1
Bu kavram sadece dünya piyasalarında fiyatları etkileyebilen 'büyük ülkeler' için anlamlıdır.
2
Dış ticaret hadlerindeki kazanç ile ticaret hacmindeki kaybın birbirine eşitlendiği marjinal dengeyi düşünün.
3
Ulusal refahı en yüksek seviyeye çıkaran 'en iyi' tarife oranının adını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Küçük ülkeler için optimum tarife oranının neden her zaman sıfır olması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

Uluslararası ticaret politikasında yerli üreticileri korumak amacıyla başvurulan gümrük tarifelerinden 'bileşik tarife' (compound tariff), hem spesifik hem de ad valorem unsurları aynı anda bünyesinde barındıran bir yapıdır. İthal edilen bir sanayi robotu için birim başına 20.00020.000 TL spesifik vergi ve malın gümrük değeri üzerinden %10\%10 ad valorem vergi uygulandığı varsayılsın. Bu robotun ithal birim fiyatının küresel tedarik zinciri krizleri nedeniyle 200.000200.000 TL'den 400.000400.000 TL'ye yükselmesi durumunda, söz konusu bileşik tarifenin 'toplam ad valorem eşdeğeri'ndeki değişim ve spesifik vergi unsurunun koruma gücü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam ad valorem eşdeğeri %20\%20'den %15\%15'e geriler; fiyat artışları spesifik verginin reel koruma etkisini zayıflatır.

Cevap

Toplam ad valorem eşdeğeri %20'den %15'e geriler ve fiyat artışları spesifik verginin reel koruma etkisini zayıflatır.
Doğru yanıt olan seçenek, başlangıçta 40.000/200.00040.000/200.000 formülüyle bulunan %20\%20'lik oranın, fiyatın 400.000400.000 TL'ye çıkmasıyla 60.000/400.00060.000/400.000 yani %15\%15'e gerilediğini doğru tespit eder. Ayrıca iktisat teorisine göre fiyat artışlarının (enflasyon) spesifik vergilerin reel koruma gücünü erittiği gerçeğiyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki (200.000200.000 TL) toplam vergi miktarını ve ad valorem eşdeğerini hesapla.
Toplam Vergi = 20.00020.000 (Spesifik) + (200.000×0,10200.000 \times 0,10) (Ad Valorem) = 20.000+20.000=40.00020.000 + 20.000 = 40.000 TL. Ad Valorem Eşdeğeri = 40.000/200.000=%2040.000 / 200.000 = \%20.
Bileşik tarife her iki vergi türünün toplamından oluşur.
2
Yeni fiyat (400.000400.000 TL) üzerinden toplam vergi miktarını ve yeni ad valorem eşdeğerini hesapla.
Toplam Vergi = 20.00020.000 + (400.000×0,10400.000 \times 0,10) = 20.000+40.000=60.00020.000 + 40.000 = 60.000 TL. Ad Valorem Eşdeğeri = 60.000/400.000=%1560.000 / 400.000 = \%15.
Fiyat artışı ad valorem kısmın tutarını artırsa da spesifik kısmın toplam içindeki ağırlığını azaltır.
3
Sonuçları karşılaştır ve koruma etkisi yorumunu yap.
Eşdeğer oran %20\%20'den %15\%15'e düşmüştür. Enflasyon veya fiyat artışı durumlarında spesifik vergilerin reel yükü azaldığı için koruma etkisi zayıflar.
Spesifik vergiler fiyat artışlarına karşı duyarsız (inelastik) olduğu için eşdeğer koruma oranı fiyatla ters yönlü hareket eder.

Anahtar Kavram

Bileşik Tarifede Ad Valorem Eşdeğer ve Fiyat İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Etken koruma oranı ile nominal koruma oranı arasındaki farkı ve girdi tarifelerinin nihai mal koruması üzerindeki etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 26Soru →

Uluslararası ticaret politikasında uygulanan gümrük tarifesi türleri, ithal edilen malın fiyatındaki değişimlere karşı farklı koruma düzeyleri sergilemektedir. Özellikle fiyatların genel seviyesinin yükseldiği enflasyonist dönemlerde veya teknolojik gelişmelere bağlı olarak fiyatların hızla düştüğü sektörlerde, seçilen tarife türünün "ad valorem eşdeğeri" üzerinden hesaplanan reel koruma etkisi değişkenlik gösterebilir.

Buna göre, gümrük tarifesi türlerinin koruma etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İthal edilen malın fiyatı arttığında, spesifik bir gümrük vergisinin ad valorem eşdeğeri düşer ve bu durum yerli üretici üzerindeki koruma etkisinin azalmasına yol açar.

Cevap

İthal edilen malın fiyatı arttığında spesifik gümrük vergisinin fiyat içindeki oransal payı (ad valorem eşdeğeri) azalır ve bu durum yerli üreticiyi koruma etkisini zayıflatır.
Doğru ifadeye göre, malın fiyatı arttığında spesifik tarifenin (birim başına sabit miktar) fiyat içindeki oransal ağırlığı azalır. Örneğin, fiyatı 100 olanbiru¨ru¨nic\cin20 olan bir ürün için 20 spesifik vergi %20 koruma sağlarken; fiyat 200 ′ac\cıktıg˘ındaaynı20'a çıktığında aynı 20 vergi artık sadece %10 koruma sağlar. Bu durum, yerli üreticinin dış rekabete karşı daha az korunması anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Spesifik ve ad valorem tarife yapılarını tanımla.
Spesifik tarife: Birim başına sabit miktar (TT). Ad valorem tarife: Değer üzerinden yüzde (t×Pt \times P).
Tarifelerin fiyat değişimlerine nasıl tepki verdiğini anlamak için matematiksel yapılarını bilmek gerekir.
2
Spesifik verginin "ad valorem eşdeğeri" formülünü oluştur.
Ad Valorem Eşdeğeri (vv) = SpesifikVergi(T)MalınFiyatı(P)\frac{Spesifik Vergi (T)}{Malın Fiyatı (P)}
Spesifik bir verginin koruma gücü, malın fiyatına oranlanarak ölçülür.
3
Malın fiyatındaki (PP) artışın oran üzerindeki etkisini analiz et.
PP arttığında, TT sabit olduğu için T/PT/P oranı küçülür.
Payda büyüdüğünde kesrin değeri küçülür; bu da verginin malın toplam maliyeti içindeki ağırlığının azalması demektir.
4
Sonucu koruma etkisiyle ilişkilendir.
Verginin fiyat içindeki payı azaldığı için yerli üreticinin rekabet avantajı (korunma düzeyi) düşer.
Yerli üretici için sağlanan maliyet avantajı oransal olarak zayıflamıştır.

Anahtar Kavram

Spesifik Tarifelerin Fiyat Değişimlerine Duyarlılığı (Ad Valorem Eşdeğeri)

İpuçları

1
Spesifik tarifenin maktu (sabit), ad valorem tarifenin ise oransal olduğunu hatırlayın.
2
Bir miktar verginin fiyat içindeki ağırlığı, fiyat yükseldiğinde matematiksel olarak nasıl değişir?
3
Ad valorem eşdeğeri = (T / P) formülünde, P arttığında sonucun azaldığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Ad valorem eşdeğeri azalan bir spesifik tarifenin, yerli üreticinin üretim kararlarını nasıl etkileyeceğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 27Soru →

Bir ekonomi, ton başına 600600 TL spesifik gümrük tarifesi uyguladığı X malının dünya fiyatı 3.0003.000 TL iken, bu tarifeyi başlangıçtaki ad valorem eşdeğer koruma oranını (AVEAVE) aynen koruyacak şekilde bir "bileşik tarife" (compound tariff) yapısına dönüştürmeye karar vermiştir. Yeni düzenlemede ad valorem vergi oranı %88 olarak belirlenmiştir. Ancak bu politika değişikliği uygulanmaya başlandığı sırada, X malının dünya fiyatında %2525 oranında bir artış yaşanmıştır. Bu durumda, hükümetin başlangıçtaki toplam nominal koruma oranını (fiyat artışı öncesindeki durum) sürdürebilmesi için yeni bileşik tarifedeki spesifik vergi miktarını kaç TL olarak belirlemesi gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 450

Cevap

Başlangıçtaki koruma düzeyini sürdürebilmek için yeni bileşik tarifedeki spesifik vergi miktarı 450450 TL olmalıdır.
Doğru sonuç, başlangıçtaki %20'lik toplam koruma oranının (600/3000) hedeflenmesiyle bulunur. Yeni dünya fiyatı 3.750 TL'ye çıktığında, bu fiyatın %8'i (300 TL) ad valorem kısımdan gelir. Kalan %12'lik koruma ihtiyacı (3.750×0,123.750 \times 0,12) ise 450 TL'lik bir spesifik vergi ile karşılanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki ad valorem eşdeğer koruma oranını (AVEAVE) hesapla.
AVE=(600/3.000)×100=%20AVE = (600 / 3.000) \times 100 = \%20
Bileşik tarifenin hedefleyeceği toplam koruma oranını belirlemek gerekir.
2
X malının %25 artış sonrası yeni dünya fiyatını bul.
3.000×(1+0,25)=3.7503.000 \times (1 + 0,25) = 3.750 TL
Tarife koruması yeni fiyat düzeyi üzerinden hesaplanacaktır.
3
Bileşik tarife denklemini kur ve spesifik vergi (SS) değerini çöz.
%20=%8+(S/3.750)⇒%12=S/3.750⇒S=3.750×0,12=450\%20 = \%8 + (S / 3.750) \Rightarrow \%12 = S / 3.750 \Rightarrow S = 3.750 \times 0,12 = 450 TL
Toplam koruma oranının ad valorem ve spesifik bileşenlerin toplamına eşit olması sağlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Spesifik tarifelerin ad valorem eşdeğerinin hesaplanması ve fiyat değişimlerinin koruma etkisi üzerindeki rolü.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 28Soru →

Küçük bir ekonomide, belirli bir malın ithalatına uygulanan gümrük tarifesi ile bu tarifeyle tam olarak aynı miktarda ithalat kısıtlamasına yol açan bir ithalat kotasının (eşdeğer kota) ulusal refah üzerindeki net etkilerinin birbirine özdeş olabilmesi için gerekli olan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İthalat lisanslarının hükümet tarafından açık artırma yoluyla satılarak ortaya çıkan kıtlık rantının kamu geliri haline dönüştürülmesi

Cevap

İthalat lisanslarının açık artırma ile satılarak rantın kamuya aktarılması durumunda, gümrük tarifesi ile kotanın ulusal refah üzerindeki etkileri özdeşleşir.
Küçük bir ülkede gümrük tarifesi uygulandığında oluşan vergi geliri doğrudan devlet hazinesine girer ve ulusal refah hesabına artı olarak eklenir. İthalat kotasında ise ithalat miktarının kısıtlanması nedeniyle iç fiyat yükselir ve bir rant oluşur. Bu rantın hükümet tarafından açık artırma yöntemiyle lisans satışı yapılarak toplanması, kotayı gelir etkisi bakımından gümrük tarifesiyle özdeş kılar. Bu durumda her iki aracın da net refah etkisi sadece üretim ve tüketim çarpıklığından kaynaklanan daras yükleri (ölü kayıplar) ile sınırlı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Eşdeğer kota ve tarifenin ortak etkilerini tanımlamak
Her iki araç da iç piyasa fiyatını yükseltir, yerli üretimi artırır, yerli tüketimi ve ithalat miktarını azaltır.
Refah analizine başlamadan önce fiyat ve miktar üzerindeki benzerlikleri saptamak gerekir.
2
Gelir/Rant mekanizmasını analiz etmek
Gümrük tarifesinde devlet vergi geliri elde ederken, kotada fiyat artışından kaynaklanan bir 'kota rantı' (kıtlık rantı) oluşur.
İki araç arasındaki temel fark, bu artı değerin kimin eline geçtiğidir.
3
Refah eşdeğerliği koşulunu belirlemek
Kota rantı hükümet tarafından (açık artırma ile) toplanırsa, bu miktar tarifedeki vergi gelirine karşılık gelir.
Ulusal refah açısından paranın el değiştirmesi (transfer) toplam kaybı etkilemez; ancak rant dışarıya giderse veya devlete ulaşmazsa refah sonucu farklılaşır.

Anahtar Kavram

Kota Rantının Dağılımı ve Refah Eşdeğerliği

İpuçları

1
Gümrük tarifesi ve kotanın fiyat üzerindeki etkileri aynı olsa da, ortaya çıkan gelirlerin kimin cebine girdiğine odaklanın.
2
Gümrük tarifesinde devletin kasasına giren vergi geliri, kotada 'kota rantı' olarak adlandırılır. Bu rantın devlet tarafından toplanıp toplanamayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Büyük bir ülke örneğinde kotanın ticaret hadleri üzerindeki etkisini ve bunun tarifeden farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

Uluslararası ticaret politikasında damping uygulamaları; süreklilikleri, amaçları ve piyasa koşullarına göre farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bir firmanın, iç piyasada talebin fiyat esnekliğinin dış piyasaya oranla daha düşük olması durumunda, her iki piyasadaki marjinal gelirlerini toplam marjinal maliyete eşitleyerek (MRic\c=MRdıs\c=MCMR_{iç} = MR_{dış} = MC) uzun dönemli kârını maksimize etme amacıyla yurt dışına yurt içinden daha düşük fiyata mal satması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sürekli damping

Cevap

Piyasalar arasındaki talep esnekliği farkına dayalı olarak gerçekleştirilen uzun dönemli fiyat farklılaştırması 'Sürekli Damping' olarak tanımlanır.
Sürekli damping, bir firmanın uluslararası piyasalarda karşılaştığı farklı talep esnekliklerini kullanarak kârını artırmasıdır. İç piyasada talep esnekliği düşük olduğunda firma yüksek fiyat uygulayabilirken, dış piyasada daha rekabetçi (yüksek esneklikli) bir ortamla karşılaştığında satışlarını artırmak için fiyatı düşürür. Bu durum, marjinal gelirlerin toplam marjinal maliyete eşitlendiği noktada dengeye gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa koşullarının analiz edilmesi
İç piyasada düşük talep esnekliği (monopol gücü) ve dış piyasada yüksek talep esnekliği (rekabet) tespit edilir.
Dampingin sürdürülebilir olması için firmanın farklı piyasalarda farklı pazar güçlerine sahip olması gerekir.
2
Kâr maksimizasyonu kuralının uygulanması
MRic\c=MRdıs\c=MCMR_{iç} = MR_{dış} = MC dengesi kurulur.
Çoklu piyasada faaliyet gösteren bir firma, toplam kârını ancak her piyasadan elde ettiği marjinal gelirleri eşitleyerek maksimize edebilir.
3
Fiyat ve esneklik ilişkisinin kurulması
P=MR/(1−1/∣e∣)P = MR / (1 - 1/|e|) formülü uyarınca, esnekliğin (∣e∣|e|) düşük olduğu iç piyasada fiyatın daha yüksek olacağı (Pic\c>Pdıs\cP_{iç} > P_{dış}) sonucuna varılır.
Düşük esneklik, tüketicilerin fiyat artışlarına daha az tepki vermesi nedeniyle firmanın daha yüksek fiyat uygulayabilmesine olanak tanır.
4
Uygulamanın türünün belirlenmesi
Bu strateji uzun dönemli ve yapısal bir özellik taşıdığı için Sürekli Damping olarak adlandırılır.
Arızi veya yıkıcı dampingden farklı olarak, bu durum piyasa yapısının doğal bir sonucu olarak uzun süre devam eder.

Anahtar Kavram

Fiyat Farklılaştırması ve Sürekli Damping

Daha Fazla Pratik

Dampinge karşı uygulanan 'anti-damping vergileri' ve bu vergilerin gümrük tarifelerinden farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 30Soru →

Küçük bir ülkede yerli üretimi korumak amacıyla nihai bir sanayi ürünü üzerindeki nominal gümrük tarifesi %10\%10 olarak belirlenmiştir. Bu ürünün üretim sürecinde kullanılan ithal girdilerin serbest ticaret koşullarında nihai ürün fiyatı içindeki payı %60\%60 olup, hükümet bu ithal girdiler üzerine %20\%20 oranında bir gümrük tarifesi uygulamaktadır.

Buna göre, Corden formülü çerçevesinde hesaplandığında, söz konusu nihai ürün üreticileri için sağlanan etken koruma oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: −5-5

Cevap

Etken koruma oranı −%5-\%5 olarak hesaplanmaktadır.
Etken koruma oranı (g), g=(t−ai×ti)/(1−ai)g = (t - a_i \times t_i) / (1 - a_i) formülüyle hesaplanır. Soruda verilen değerlere göre; t=0,10t=0,10, ai=0,60a_i=0,60 ve ti=0,20t_i=0,20 olduğunda işlem 0,10−(0,60×0,20)1−0,60=−0,020,40=−0,05\frac{0,10 - (0,60 \times 0,20)}{1 - 0,60} = \frac{-0,02}{0,40} = -0,05 sonucunu verir. Bu durum, yerli üreticinin koruma şemsiyesi altında olmaktan ziyade, yüksek girdi maliyetleri nedeniyle net olarak vergilendirildiğini ve rekabet gücünün azaldığını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen değişkenlerin belirlenmesi
t=0,10t = 0,10, ai=0,60a_i = 0,60, ti=0,20t_i = 0,20
Corden formülünde kullanılacak parametrelerin netleştirilmesi gerekir.
2
Corden formülünün uygulanması
g=t−ai×ti1−aig = \frac{t - a_i \times t_i}{1 - a_i}
Etken koruma oranı (g), nihai mal tarifesi ile girdi maliyetlerindeki tarife yükü arasındaki farkın yerli katma değere oranlanmasıyla bulunur.
3
Pay ve payda değerlerinin hesaplanması
Pay: 0,10−(0,60×0,20)=−0,020,10 - (0,60 \times 0,20) = -0,02; Payda: 1−0,60=0,401 - 0,60 = 0,40
Girdiler üzerindeki tarife yükü nihai mal tarifesinden yüksek olduğu için pay değeri negatif çıkmaktadır.
4
Bölme işleminin yapılması
−0,02/0,40=−0,05-0,02 / 0,40 = -0,05
Elde edilen katsayının yüzdeye çevrilmesiyle nihai sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Etken koruma oranı, bir endüstrinin gümrük tarifesi yapısı ile sağlanan gerçek koruma düzeyini ölçer; girdi tarifesi nihai mal tarifesinden yüksekse 'negatif koruma' ortaya çıkar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 31Soru →

Bir ekonomide mobilya üretimi sürecinde kullanılan ithal girdilerin payı serbest ticaret fiyatlarıyla %60\%60 düzeyindedir. Hükümet mobilya ithalatına %25\%25 oranında nominal gümrük tarifesi uygularken, üretimde kullanılan bu girdilere %15\%15 oranında gümrük tarifesi uygulamaktadır. Buna göre, mobilya sektörü için hesaplanan etken koruma oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Mobilya sektörü için hesaplanan etken koruma oranı %40\%40'dır.
Verilen bilgiler ışığında g=0,25−(0,60×0,15)1−0,60g = \frac{0,25 - (0,60 \times 0,15)}{1 - 0,60} formülü uygulandığında %40\%40 sonucuna ulaşılır. Girdi tarifesinin nihai mal tarifesinden düşük olması (0,15<0,250,15 < 0,25), etken korumanın nominal korumadan daha yüksek çıkmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Etken koruma oranı (g) formülünü belirleyiniz.
g=t−(a×ti)1−ag = \frac{t - (a \times t_i)}{1 - a}
Etken koruma oranı, nihai mal ve girdiler üzerindeki tarifelerin yerli katma değer üzerindeki net etkisini ölçmek için kullanılır.
2
Soruda verilen değişkenleri formüle yerleştiriniz.
t=0,25t = 0,25, ti=0,15t_i = 0,15, a=0,60a = 0,60 ve katma değer payı (1−a1 - a) = 0,400,40.
Hesaplama için nominal oranların ondalık karşılıklarının doğru atanması gerekir.
3
Pay kısmındaki ağırlıklandırılmış tarife farkını hesaplayınız.
0,25−(0,60×0,15)=0,25−0,09=0,160,25 - (0,60 \times 0,15) = 0,25 - 0,09 = 0,16
Girdi üzerindeki vergi yükünün nihai mal fiyatındaki korumadan düşülmesi gerekir.
4
Elde edilen farkı yerli katma değer oranına bölerek nihai sonucu bulunuz.
0,160,40=0,40\frac{0,16}{0,40} = 0,40 yani %40\%40.
Etken koruma, bir birimlik yerli katma değerdeki yüzde değişimi ifade eder.

Anahtar Kavram

Etken Koruma Oranı (ERP), nihai ürün ve üretimde kullanılan girdiler üzerindeki gümrük tarifelerinin, yerli üreticinin yarattığı katma değerde meydana getirdiği yüzde artışı ifade eder.

İpuçları

1
Etken koruma oranı hesaplanırken nihai ürün tarifesi, girdi tarifesi ve girdinin ürün içindeki payı birlikte değerlendirilir.
2
g=t−(a×ti)1−ag = \frac{t - (a \times t_i)}{1 - a} formülünde yerli katma değer payını (1−a1-a) paydaya yazmayı unutmayın.
3
0,60×0,15=0,090,60 \times 0,15 = 0,09 değerini %25\%25 olan nominal tarifeden çıkarıp, sonucu %40\%40 olan katma değer payına bölün.

Daha Fazla Pratik

Girdi tarifesinin nihai mal tarifesinden daha yüksek olduğu bir senaryoda etken koruma oranının neden negatif çıkabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

İthalatçı ülkenin talebi veya baskısı üzerine, ihracatçı ülkenin belirli bir malın ihracat miktarını sınırlandırmayı kabul etmesiyle uygulanan Gönüllü İhracat Kısıtlamaları (VER) sonucunda ortaya çıkan kota rantı (scarcity rent), normal şartlar altında aşağıdakilerden hangisine aktarılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhracatçı ülkedeki üretici ve ihracatçı firmalara

Cevap

Gönüllü İhracat Kısıtlamaları sonucunda ortaya çıkan kota rantı, ihracatçı ülkedeki üretici ve ihracatçı firmalara aktarılır.
Gönüllü İhracat Kısıtlamaları (VER), teknik olarak ihracatçı ülke tarafından yönetilen bir miktar kısıtlamasıdır. İthalatçı ülkede malın fiyatı yükselirken, kısıtlamayı uygulayan taraf ihracatçı olduğu için bu fiyat artışından doğan 'ekstra kazanç' (kota rantı) ihracatçı firmalara kalır. Bu durum, ithalatçı ülkenin refahını ithalat kotasına göre daha fazla olumsuz etkiler.

Adım Adım Çözüm

1
VER mekanizmasını tanımla.
Gönüllü İhracat Kısıtlaması (VER), ithalatçı ülkenin talebiyle ihracatçı ülkenin kendi ihracatını miktar olarak sınırlamasıdır.
Uygulamanın kimin kontrolünde olduğunu belirlemek rantın yönünü anlamak için temel adımdır.
2
Fiyat etkisini analiz et.
İthalatçı ülkeye giren mal miktarı azaldığı için bu ülkedeki piyasa fiyatı dünya fiyatının (PWP_W) üzerine çıkar (PVERP_{VER}).
Kısıtlama arzı düşürerek fiyatı yükseltir ve birim başına bir rant (fiyat farkı) oluşturur.
3
Rantın kime kaldığını belirle.
İhracat lisanslarını veya kısıtlı miktarı yönetme hakkı ihracatçı ülkede olduğundan, fiyat farkından doğan bu pay ihracatçı firmaların cebine girer.
Kontrol kimdeyse (lisansı kim dağıtıyorsa veya sınıra kim uyuyorsa), piyasadaki fiyat artışının sağladığı rantı o elde eder.

Anahtar Kavram

VER uygulamasını ithalat kotasından ayıran en temel fark, kota rantının yabancı ülkeye (ihracatçıya) transfer edilmesidir.

İpuçları

1
VER uygulamasında kısıtlamayı fiilen hangi ülkenin (ihracatçı mı ithalatçı mı) başlattığını ve yönettiğini düşünün.
2
İthalatçı ülkede fiyatlar yükseldiğinde, malı o piyasaya sınırlı miktar dahilinde sokan kişi bu fiyat farkını kiminle paylaşır?
3
İthalat kotasında hükümet lisans satabilirken, VER'de ihracatçı ülke lisansları kendi firmalarına dağıtır. Bu durumda kazanç kimde kalır?

Daha Fazla Pratik

İthalat kotası ile VER arasındaki refah etkileri farkını inceleyen bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

Uluslararası ticaret politikasında hükümetin yerli üreticilere ihraç ettikleri her birim mal için belirli bir ödeme yapması (ihracat sübvansiyonu) durumunda, sübvansiyonu uygulayan ülkede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhraç edilen malın yerli fiyatının artması

Cevap

İhraç edilen malın yerli fiyatının artması
Hükümet ihracatçıya birim başına ödeme yaptığında, ihracatçı malını dışarıda sattığında dünya fiyatına ek olarak sübvansiyonu da cebine koyar. Bu durumda üretici, malını yurt içine dünya fiyatından satmak istemeyecektir; yurt içi fiyatın da dünya fiyatı artı sübvansiyon düzeyine yükselmesi beklenir. Dolayısıyla doğru seçenek malın yerli fiyatının artmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İhracat sübvansiyonunun tanımını yapma
Hükümetin ihracatçılara ihraç ettikleri birim mal başına nakdi ödeme yapmasıdır.
Sübvansiyonun ekonomik doğasını anlamak için tanım gereklidir.
2
Yerli fiyat üzerindeki etkiyi belirleme
Yerli fiyat, dünya fiyatının sübvansiyon miktarı kadar üzerine çıkar (Pd=Pw+sP_d = P_w + s).
İhracatçılar dış pazarda sübvansiyonla birlikte daha fazla kazandığı için iç piyasaya da aynı fiyattan satış yapmak isterler.
3
Arz ve talep sonuçlarını analiz etme
Yüksek fiyat nedeniyle üretim artar, tüketim azalır ve aradaki fark (ihracat) genişler.
Fiyat artışı arz kanunu gereği üretimi teşvik ederken, talep kanunu gereği tüketimi kısıtlar.

Anahtar Kavram

İhracat sübvansiyonlarının yerli fiyatlar ve ticaret hacmi üzerindeki temel etkisi

İpuçları

1
İhracatçının hem malın satış fiyatını hem de devletten ek bir ödeme aldığını düşünün.
2
Bir ülkede ihracat teşvik edildiğinde, o malın yurt dışına gönderilmesi kolaylaşır. Bu durum yurt içindeki mal bolluğunu ve fiyatları nasıl etkiler?
3
İhracat sübvansiyonu formülü: Yerli Fiyat = Dünya Fiyatı + Sübvansiyon (Pd=Pw+sP_d = P_w + s). Bu eşitliğe göre yerli fiyatın yönünü belirleyin.

Daha Fazla Pratik

İhracat sübvansiyonlarının 'büyük ülke' varsayımı altında dış ticaret hadlerini nasıl etkilediğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

Uluslararası ticaret politikasında 'büyük ülke' varsayımı altında, bir ülkenin ithalata gümrük tarifesi uygulayarak dünya fiyatlarını düşürmesi sonucu elde ettiği dış ticaret haddi kazancı ile ortaya çıkan tüketim ve üretim bozulmalarının (refah kaybı) net etkisinin pozitif olduğu ve toplam ulusal refahın zirveye ulaştığı tarife oranı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Optimum tarife

Cevap

Büyük ülkeler için refahı maksimize eden oran optimum tarifedir.
Optimum tarife, büyük bir ülkenin dünya fiyatlarını etkileme gücünü kullanarak dış ticaret hadlerini iyileştirdiği ve bu iyileşmeden kaynaklanan refah artışının, tarifenin yarattığı daraltıcı etkiden (ölü kayıp) daha büyük olduğu net refahın zirve yaptığı noktayı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük ülke varsayımının etkisini belirleme
Büyük bir ülke ithalata vergi koyduğunda, dünya talebi düştüğü için malın dünya fiyatı (PwP_w) azalır.
Ülke piyasada fiyat yapıcı konumdadır.
2
Kazanç ve kayıp dengesini analiz etme
Düşen dünya fiyatı 'Dış Ticaret Hadleri Kazancı' yaratırken, yurt içi fiyatın artması 'Üretim ve Tüketim Bozulması' (refah kaybı) yaratır.
Gümrük tarifesinin net refah etkisi bu iki zıt güce bağlıdır.
3
Optimum noktayı tanımlama
Hadlerdeki iyileşmeden doğan marjinal kazancın, ticaret hacmindeki daralmadan doğan marjinal kayba eşitlendiği nokta bulunur.
Bu noktada toplam ulusal refah en yüksek düzeye çıkar.

Anahtar Kavram

Büyük ülkelerde refah maksimizasyonu sağlayan optimum tarife düzeyi.

İpuçları

1
Büyük ülkelerin dünya fiyatlarını düşürebilme gücünü düşünün.
2
Refahı en üst düzeye (maksimum) çıkaran tarife türünü arıyoruz.
3
Bu kavram, dış ticaret haddi kazancı ile ölü kayıp arasındaki pozitif farkın en yüksek olduğu seviyeyi tanımlar.

Daha Fazla Pratik

Optimum tarife oranının yabancı ülkenin ihracat arz esnekliği ile olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 35Soru →

Küçük bir ülkenin ithal ettiği bir mal üzerine gümrük tarifesi koyması sonucunda ortaya çıkan refah etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim ve tüketimdeki sapmalar nedeniyle ortaya çıkan ölü kayıpları sonucunda toplam ulusal refah azalır.

Cevap

Küçük bir ülkede gümrük tarifesi uygulanması, üretim ve tüketimdeki verimsizliklerden kaynaklanan ölü kayıpları nedeniyle toplam ulusal refahın azalmasına neden olur.
Küçük bir ülke, dünya fiyatlarını etkileyemediği için ithalata tarife koyduğunda herhangi bir dış ticaret haddi kazancı elde edemez. Bu durumda tarife, yerli üreticinin verimsiz üretim yapmasına (üretim etkisi) ve tüketicinin daha az tüketmesine (tüketim etkisi) neden olur. Bu iki etki birleşerek toplumun toplam refahında net bir azalmaya (ölü kaybı) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük ülke varsayımını hatırla.
Ülke dünya fiyatlarını (PwP_w) etkileyemez, yani dış ticaret hadleri sabittir.
Küçük ülke dünya piyasasında fiyat belirleyici değil, fiyat kabullenicidir.
2
Tarifenin iç piyasa fiyatına etkisini belirle.
Yerli fiyat Pw+tP_w + t seviyesine yükselir.
İthal edilen mala konulan vergi, o malın yurt içindeki satış fiyatını doğrudan artırır.
3
Rant değişimlerini analiz et.
Tüketici rantı azalır, üretici rantı ve devlet geliri artar.
Yüksek fiyat tüketiciden üreticiye ve devlete gelir transferi yaratır.
4
Net refah etkisini hesapla.
Net Refah Etkisi = -(Üretim Kaybı + Tüketim Kaybı).
Dış ticaret hadleri iyileşmediği için, üretim ve tüketimdeki çarpıklıkların (ölü kayıpları) maliyetini dengeleyecek bir kazanç yoktur.

Anahtar Kavram

Küçük Ülke Analizinde Tarifenin Net Refah Kaybı

İpuçları

1
Küçük ülkenin dünya fiyatları üzerindeki gücünü düşünün.
2
Dış ticaret hadlerinin iyileşmesi için ülkenin dünya fiyatlarını aşağı çekebilmesi gerekir.
3
Refah kaybı diyagramındaki 'b' ve 'd' üçgenlerini (üretim ve tüketim kayıpları) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Büyük ülke analizinde optimum tarife oranının refahı nasıl artırabileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru →

Küçük bir ekonomide, ithalatı belirli bir miktarda sınırlayan bir gümrük tarifesi ile bu tarifeyle tam olarak aynı miktarda ithalat kısıtlamasına yol açan (eş değer) bir ithalat kotası arasındaki en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümrük tarifesinin devlet hazinesine gelir sağlamasına karşılık, kotada ortaya çıkan rantın ithalat lisansı sahiplerine kalabilmesi

Cevap

Gümrük tarifesi ile ithalat kotası arasındaki temel fark, kotanın yarattığı kota rantının hükümet yerine ithalat lisansı sahiplerine kalmasıdır.
Doğru cevap, gelir dağılımı üzerindeki farklılığa odaklanmaktadır. İthalat kotası ve gümrük tarifesi ithalatı aynı miktarda azalttığında; fiyat, üretim ve tüketim etkileri bakımından özdeştir. Ancak gümrük tarifesi uygulandığında devlet doğrudan vergi geliri elde ederken, ithalat kotası uygulandığında yerli ve yabancı fiyat arasındaki farktan doğan kazanç (kota rantı), ithalat lisansına sahip olan kesimlerin cebine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Politika araçlarını tanımlayın.
Gümrük tarifesi bir fiyat kısıtlaması, ithalat kotası ise bir miktar kısıtlamasıdır.
Eş değerlik analizi yapabilmek için her iki aracın mekanizmasını anlamak gerekir.
2
Eş değerlik (equivalence) durumundaki ortak etkileri belirleyin.
İthalat miktarı aynı oranda kısıtlandığında; yurt içi fiyat artışı, üretim artışı, tüketim azalışı ve tüketici rantı kaybı her iki politikada da aynıdır.
Küçük ülke varsayımı altında her iki araç da piyasa dengesini benzer şekilde değiştirir.
3
Bölüşüm etkisini (gelir/rant) analiz edin.
Tarifede devlet doğrudan gümrük vergisi geliri elde eder. Kotada ise ithalatın kısıtlanması nedeniyle dünya fiyatı ile yerli fiyat arasında oluşan fark 'kota rantı' olarak adlandırılır ve bu rant lisans sahiplerine gider.
İki politika arasındaki en kritik fark, devletin bu süreçten doğrudan gelir elde edip etmemesidir.

Anahtar Kavram

Tarife ve Kota Eş Değerliği ve Kota Rantı

İpuçları

1
Gümrük tarifesinin devlet bütçesine olan etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kota rantının devlete kalabilmesi için ithalat lisanslarının hangi yöntemle dağıtılması gerektiğini araştırın (İhale yöntemi).
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

Dünya piyasalarında ithalatçı olarak monopson gücüne sahip bir ülkenin, gümrük tarifesi uygulaması sonucunda ulaştığı net refah değişimini belirleyen ve küçük ülke analizinde yer almayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dış ticaret hadlerinde meydana gelen iyileşme kazancı

Cevap

Dış ticaret hadlerinde meydana gelen iyileşme kazancı (Terms of Trade Gain)
Dünya fiyatlarını etkileyebilen büyük bir ekonomide, gümrük tarifesi ithalat talebini azaltarak dünya fiyatlarının düşmesine neden olur. Bu durum, ülkenin sattığı malların fiyatına oranla aldığı malların fiyatının ucuzlaması (dış ticaret hadlerinin iyileşmesi) anlamına gelir. Küçük ülke analizinde dünya fiyatları veri (sabit) kabul edildiğinden bu kazanç oluşmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük ülkenin piyasa gücünü tanımlama
Büyük ülke, dünya ithalat talebinin önemli bir kısmını oluşturduğu için monopson gücüne sahiptir.
Tarifenin dünya fiyatlarını nasıl etkilediğini anlamak için başlangıç noktasıdır.
2
Tarifenin dünya fiyatı üzerindeki etkisini analiz etme
Gümrük tarifesi ithalat talebini düşürür; bu da dünya piyasasındaki arz-talep dengesini değiştirerek malın dünya fiyatını aşağı çeker.
Büyük ülkede tarife, sadece yerli fiyatı yükseltmekle kalmaz, dünya fiyatını da etkiler.
3
Dış ticaret hadlerini hesaplama
Dış Ticaret Hadleri = İhraç Fiyatı / İthal Fiyatı. İthal fiyatı düştüğü için hadler ülke lehine iyileşir.
Refah etkisindeki 'iyileşme kazancı' bu aşamada oluşur.
4
Net refah etkisini belirleme
Net Refah = (Dış Ticaret Hadleri Kazancı) - (Tüketim ve Üretim Bozulma Kayıpları).
Küçük ülkede dış ticaret hadleri değişmediği için sadece kayıplar varken, büyük ülkede kazanç olasılığı vardır.

Anahtar Kavram

Büyük Ülkede Tarife ve Dış Ticaret Hadleri Etkisi

İpuçları

1
Büyük ülkeyi küçük ülkeden ayıran en temel özellik, dünya fiyatlarını etkileme gücüdür.
2
Tarife sonrası dünya fiyatlarının düşmesi, ülkenin ödediği ithalat bedelinin azalması demektir.

Daha Fazla Pratik

Optimum tarife oranının, yabancı ülkenin ihracat arz esnekliğinin tersine eşit olduğunu hatırlayarak sayısal örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

Uluslararası ticaret politikasında uygulanan gümrük tarifelerinin türleri, ithal edilen malların kalite kompozisyonu ve ekonomik konjonktür üzerindeki etkileri bakımından önemli farklılıklar sergilemektedir. Bir ülkenin, bünyesinde hem yüksek kaliteli (yüksek fiyatlı) hem de düşük kaliteli (düşük fiyatlı) varyantları barındıran bir mal grubuna 'spesifik gümrük tarifesi' uyguladığı varsayıldığında, bu durumun 'ad valorem gümrük tarifesi' uygulamasına kıyasla yaratacağı etkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Spesifik tarife, yüksek fiyatlı varyantın düşük fiyatlı varyanta göre nispi fiyatını düşürerek ithalat kompozisyonunun kaliteli mallar lehine değişmesine yol açar.

Cevap

Spesifik tarife, yüksek fiyatlı malın düşük fiyatlı mala göre nispi fiyatını düşürerek ithalat kompozisyonunun kaliteli mallar lehine değişmesine yol açar.
Spesifik tarife uygulandığında, birim başına alınan vergi miktarı (TT) sabit olduğu için yüksek fiyatlı (P1P_1) ve düşük fiyatlı (P2P_2) varyantların her ikisine de aynı tutar eklenir. Matematiksel olarak P1>P2P_1 > P_2 ise, (P1+T)/(P2+T)<P1/P2(P_1+T)/(P_2+T) < P_1/P_2 eşitsizliği geçerlidir. Bu durum, kaliteli (pahalı) malın nispi olarak ucuzlaması anlamına gelir ve ithalatın kompozisyonunu kaliteli mallar lehine kaydırır (Alchian-Allen Etkisi).

Adım Adım Çözüm

1
Spesifik ve ad valorem tarifelerin matrah farklarını analiz edin.
Spesifik tarife malın fiziksel miktarı (TT) üzerinden, ad valorem tarife ise malın değeri (t×Pt \times P) üzerinden alınır.
Tarife türlerinin fiyat değişimlerine ve kalite farklarına nasıl tepki verdiğini anlamak için temel matrah ayrımı gereklidir.
2
Farklı fiyatlardaki iki mal için spesifik tarifenin nispi fiyat üzerindeki etkisini (Alchian-Allen Etkisi) inceleyin.
Eğer P1>P2P_1 > P_2 ise, tarife sonrası nispi fiyat olan (P1+T)/(P2+T)(P_1 + T) / (P_2 + T), tarife öncesi nispi fiyat olan P1/P2P_1 / P_2 değerinden daha küçük olur.
Sabit bir miktarın (verginin) her iki toplama eklenmesi, büyük olanın küçük olan karşısındaki ağırlığını oransal olarak azaltır.
3
Spesifik tarifenin konjonktürel (enflasyon/fiyat düşüşü) değişimlere duyarlılığını değerlendirin.
Koruma düzeyi olan ad valorem eşdeğer (T/PT/P), fiyat (PP) ile ters orantılıdır. Fiyat arttıkça koruma azalır, fiyat düştükçe koruma artar.
Spesifik tarifenin en önemli dezavantajı enflasyona karşı koruma özelliğinin zayıflamasıdır.
4
Ad valorem eşdeğer yükünün farklı gelir grupları üzerindeki etkisini belirleyin.
Spesifik tarife, ucuz mallar üzerinde daha yüksek bir yüzdeye tekabül ettiği için düşük gelirli grupların tükettiği malları daha fazla vergilendirmiş olur.
Bu durum spesifik tarifelerin 'regresif' (tersine artan oranlı) bir vergi karakteri taşımasına neden olur.

Anahtar Kavram

Alchian-Allen Etkisi ve Spesifik Tarifelerin Koruma Duyarlılığı

İpuçları

1
Spesifik tarifenin koruma gücünün (T/PT/P) malın fiyatı (PP) ile nasıl bir ilişkisi olduğunu düşünün.
2
Sabit bir vergi tutarının pahalı bir mala mı yoksa ucuz bir mala mı eklendiğinde o malın toplam içindeki oransal ağırlığını daha az artıracağını hesaplayın.
3
İktisat yazınında 'Alchian-Allen Etkisi' olarak bilinen fenomen, sabit işlem maliyetlerinin (veya vergilerin) kalite kompozisyonunu nasıl etkilediğini açıklar.

Daha Fazla Pratik

Etken koruma oranı hesaplamalarında girdi ve nihai mal üzerindeki tarife farklarının yerli katma değer üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayısal bir örnek üzerinden gidilebilir: Pkaliteli=100P_{kaliteli} = 100, Pucuz=50P_{ucuz} = 50 olsun. Başlangıçta nispi fiyat 100/50=2100/50 = 2'dir. T=50T = 50 birim spesifik vergi gelirse; yeni fiyatlar 150150 ve 100100 olur. Yeni nispi fiyat 150/100=1,5150/100 = 1,5 olur. Görüldüğü gibi kaliteli malın nispi fiyatı 2'den 1,5'e düşmüştür.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 39Soru →

Uluslararası ticaret kısıtlamalarından biri olan ithalat kotaları, yerli piyasa fiyatı ile dünya fiyatı arasında bir fark yaratarak "kota rantı" (quotaquota rentrent) oluşmasına neden olur. Hükümetin ithalat izin belgelerini (lisanslarını) herhangi bir ücret talep etmeden, sadece yerli piyasada faaliyet gösteren ithalatçıların geçmiş yıllardaki ticaret hacimlerini esas alarak paylaştırması senaryosunda, bu rantın nihai sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli ithalatçı firmalar

Cevap

İthalat lisanslarının geçmiş performansa dayalı olarak bedelsiz dağıtılması durumunda kota rantı yerli ithalatçı firmalar tarafından elde edilir.
İthalat kotası uygulandığında iç piyasa fiyatı dünya fiyatının üzerine çıkar. Aradaki bu fark (kota rantı), ithalat yapma yetkisine (lisansına) sahip olan aktöre kalır. Soruda belirtilen 'geçmiş performansa göre bedelsiz dağıtım' yönteminde, bu yetki yerli ithalatçılara ücretsiz verildiği için, rantın tamamı yerli ithalatçı firmaların karı haline gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kolanın fiyat üzerindeki etkisini belirleme
İthalat kotası arzı kısıtladığı için yerli fiyat (PdP_d), dünya fiyatının (PwP_w) üzerine çıkar.
Kısıtlı arz, talep karşısında fiyatın yükselmesine neden olur.
2
Kota rantının büyüklüğünü tanımlama
Birim başına rant Pd−PwP_d - P_w farkı kadardır; toplam rant ise bu farkın ithalat miktarı ile çarpımıdır.
Rant, kısıtlama sayesinde oluşan haksız veya ekstra kazancı temsil eder.
3
Lisans dağıtım yöntemine göre hak sahibini bulma
Hükümet lisansları bedelsiz olarak eski ithalatçılara verdiğinde, bu firmalar düşük fiyattan ithal edip yüksek fiyattan satarak rantı bünyelerine alırlar.
Lisans için bir bedel ödenmediği ve yetki yerli ithalatçıda olduğu için kazanç onlarda kalır.

Anahtar Kavram

Kota Rantı Dağıtım Mekanizmaları

İpuçları

1
Kota rantı, malın iç piyasadaki satış fiyatı ile ithal edildiği dünya fiyatı arasındaki farktan doğar.
2
Bu farkın kime gideceği, hükümetin ithalat yapma iznini (lisansı) kimlere ve hangi şartla verdiğine bağlıdır.
3
Lisanslar bedelsiz olarak eski ithalatçılara veriliyorsa, devlet bir gelir elde etmiyor demektir; bu durumda kazanç lisansı elinde tutanlardadır.

Daha Fazla Pratik

Kota lisanslarının açık artırma ile satılmasının 'refah etkisi' bakımından gümrük tarifesi ile olan benzerliğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Rantın dağılımını 'kim ödüyor, kim cebine koyuyor' mantığıyla düşünebilirsiniz. Tüketici yüksek fiyat öder, bu para malı getirenin cebine girer. Eğer getiren kişi devlete bir ödeme (ihale bedeli) yapmıyorsa para getirende (ithalatçıda) kalır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru →

Küçük bir ülke analizi varsayımı altında, ithal edilen bir mal üzerine gümrük tarifesi uygulanması durumunda toplam tüketici rantında (tüketici artığında) meydana gelen azalmanın unsurlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketici rantındaki azalmanın bir kısmı yerli üreticilere (üretici rantı artışı) ve bir kısmı devlete (gümrük geliri) aktarılırken; geri kalan kısım üretim ve tüketimdeki sapmalar nedeniyle ortaya çıkan net refah kaybını temsil eder.

Cevap

Tüketici rantındaki azalmanın bir kısmı üreticilere ve devlete aktarılırken, geri kalan kısım üretim ve tüketim sapmaları nedeniyle net refah kaybını temsil eder.
Küçük bir ülkede gümrük tarifesi uygulandığında iç fiyatlar tarife miktarında artar. Bu durum tüketicilerin refahını (a+b+c+da+b+c+d alanları kadar) azaltır. Bu kaybın aa alanı kadar olan kısmı yerli üreticilere (üretici rantı artışı), cc alanı kadar olan kısmı ise devlete (gümrük vergisi geliri) transfer edilir. Ancak bb (üretimdeki verimlilik kaybı) ve dd (tüketimdeki kısıntı) alanları herhangi bir kesime transfer edilemez ve ekonominin net refah kaybını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyat Etkisini Belirle
İç fiyat Pd=Pw+tP_d = P_w + t seviyesine yükselir.
Küçük ülke dünya fiyatlarını (PwP_w) etkileyemez, bu nedenle tarife (tt) iç piyasa fiyatını tam olarak artırır.
2
Tüketici Rantındaki Değişimi Hesapla
Tüketici rantı −(a+b+c+d)-(a + b + c + d) kadar azalır.
Fiyat artışı, talep eğrisi altındaki alanın daralmasına neden olur.
3
Azalmanın Dağılımını Analiz Et
aa: Üretici Rantı Artışı, cc: Gümrük Geliri, b+db+d: Net Refah Kaybı.
aa alanı tüketiciden üreticiye, cc alanı tüketiciden devlete transferdir. bb (üretim sapması) ve dd (tüketim sapması) ise ekonomiden çıkan kayıplardır.

Anahtar Kavram

Tarifelerin Bölüşüm ve Refah Etkileri

İpuçları

1
Gümrük tarifesi sonrası iç fiyatların dünya fiyatına göre nasıl değiştiğini düşünün.
2
Tüketicilerin kaybettiği refahın (tüketici rantı) kimlere gittiğini veya nerelerde kaybolduğunu grafik üzerinde (a, b, c, d alanları) hatırlayın.
3
Üretim ve tüketim sapmalarının birer transfer mi yoksa birer 'ölü kayıp' mı olduğunu değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Büyük ülke analizinde ortaya çıkan 'ticaret hadleri kazancı' (e alanı) ile bu küçük ülke sonuçlarını karşılaştıran sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki
Uluslararası Ticaret Politikası Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 2 | Examkin