Soru

Zorluk: OrtaKarşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)

Bölgesel bir ticaret firmasının finansman müdürü, son iki hesap dönemine ait performansı değerlendirmektedir. İlgili dönemlere ait bazı temel gelir tablosu verileri şöyledir:

KalemlerÖnceki Yıl (₺)Cari Yıl (₺)
Brüt Satış Hasılatı1.000.0001.100.000
Satış İndirimleri (-)200.000200.000
Satışların Maliyeti (-)400.000500.000
Faaliyet Giderleri (-)150.000165.000

Firma yönetiminin karlılık üzerindeki daraltıcı etkiyi tespit etmek amacıyla yaptırdığı karşılaştırmalı tablolar analizine (yatay analiz) göre; oransal olarak şirket aleyhine en yüksek olumsuz değişimi gösteren kalem aşağıdakilerden hangisidir ve bu kalemin yatay analiz yüzdesi kaçtır?

  1. A
    Satışların Maliyeti, %20 artış
  2. B
    Satışların Maliyeti, 100.000 ₺ artış
  3. Satışların Maliyeti, %25 artışCevap
  4. D
    Faaliyet Giderleri, %10 artış
  5. E
    Brüt Satış Hasılatı, 100.000 ₺ artış

Cevap

Karlılık üzerinde en olumsuz etkiyi yaratan kalem, önceki yıla göre %25 oranında artış gösteren Satışların Maliyeti kalemidir.
Karşılaştırmalı tablolar analizinde (yatay analiz) değişim yüzdesi, kalemin mutlak değişim tutarının önceki yıla (baz yıla) bölünmesiyle hesaplanır. Tablodaki veriler incelendiğinde; Brüt Satışlar %10 artmış, Faaliyet Giderleri %10 artmış, Satışların Maliyeti ise 500.000400.000400.000×100=%25\frac{500.000 - 400.000}{400.000} \times 100 = \%25 oranında artmıştır. Gider karakterli bir kalem olan satışların maliyetindeki bu yüksek oranlı artış, satışlardaki büyümeyi aşarak kârlılığı en çok baskılayan ve şirket aleyhine en yüksek değişimi gösteren kalem olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Yatay analiz değişim yüzdesi formülünü hatırla ve uygula.
Değişim Yüzdesi = Cari YılO¨nceki YılO¨nceki Yıl×100\frac{\text{Cari Yıl} - \text{Önceki Yıl}}{\text{Önceki Yıl}} \times 100
Kalemlerin zaman içindeki gelişimini oransal olarak görebilmek için doğru baz yılın (önceki yıl) kullanılması gerekir.
2
Gelir ve gider kalemlerinin yatay analiz değişim oranlarını hesapla.
Brüt Satışlar: 1.100.0001.000.0001.000.000=%10\frac{1.100.000 - 1.000.000}{1.000.000} = \%10 artış.
Satışların Maliyeti: 500.000400.000400.000=%25\frac{500.000 - 400.000}{400.000} = \%25 artış.
Faaliyet Giderleri: 165.000150.000150.000=%10\frac{165.000 - 150.000}{150.000} = \%10 artış.
İşletme lehine ve aleyhine olan durumları belirlemek için tüm önemli kalemlerin değişim trendleri kıyaslanmalıdır.
3
Oransal olarak en olumsuz (şirket aleyhine) gelişmeyi tespit et.
Gider kalemlerindeki artış oranı ne kadar yüksekse, olumsuz etki o kadar büyüktür. Satışların maliyeti %25 artarak en yüksek olumsuz değişimi göstermiştir.
Satış gelirleri %10 artarken, maliyetlerin %25 artması doğrudan brüt kar marjını daraltan temel unsurdur.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar (Yatay) Analizi Hesaplama Metodolojisi
Bu soruyu puanla