Soru

Zorluk: OrtaKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Bir devlet hastanesi başhekimi, hastanedeki belirli polikliniklerde yaşanan yığılma sorununu çözmek amacıyla bir karar alma süreci başlatmıştır. Yönetici, öncelikle sorunu detaylıca tanımlamış ve ardından çözüm için gerekli karar kriterlerini (maliyet, ortalama bekleme süresi, personel yükü) belirlemiştir. Ancak ilerleyen aşamalarda; piyasadaki olası tüm yazılım alternatiflerini tespit etmenin, bunlara ilişkin eksiksiz bilgi toplamanın ve her birinin sonuçlarını kusursuz olarak hesaplamanın zaman ve bütçe kısıtları nedeniyle imkânsız olduğunu fark etmiştir. Bu doğrultuda başhekim, yalnızca ulaşabildiği sınırlı sayıdaki seçeneği değerlendirmiş ve hastanenin asgari teknik standartlarını karşılayan ilk sistemi kabul ederek uygulamaya koymuştur.

Bu yöneticinin karar verme süreci ve tercih ettiği yaklaşım dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yönetici, karar sürecinin aşamalarına uygun ilerlemiş, "kısıtlı rasyonellik" modeli çerçevesinde hareket ederek "tatminkar" bir karar almıştır.Cevap
  2. B
    Yönetici, "klasik rasyonel model"in varsayımlarına bağlı kalarak elindeki kısıtlı bilgiyle "optimum" (en mükemmel) çözümü sağlayacak seçimi yapmıştır.
  3. C
    Yönetici, "kısıtlı rasyonellik" modelini benimsemesine rağmen seçenekleri değerlendirme aşamasında fayda "maksimizasyonu" ilkesini temel almıştır.
  4. D
    Yönetici, "klasik rasyonel model" yaklaşımıyla hareket etmiş ancak tam bilgi varsayımından saparak "yeterli" (tatminkar) sonuca ulaşmıştır.
  5. E
    Yönetici, alternatifleri geliştirmeden ve değerlendirmeden önce sorunu tanımlayıp kriterleri belirlediği için karar verme sürecinin standart sıralamasını ihlal etmiştir.

Cevap

Yöneticinin karar verme sürecinin aşamalarını doğru sırayla uyguladığı ve "kısıtlı rasyonellik" modelini kullanarak "tatminkar" sonuca ulaştığını belirten ifade doğrudur.
Verilen senaryoda yönetici, önce sorunu tanımlamış ve karar kriterlerini belirlemiştir; bu durum karar verme sürecinin bilimsel aşamalarının doğru bir şekilde takip edildiğini gösterir. İlerleyen aşamalarda insanın algısal kısıtları ile zaman ve maliyet engellerini fark ederek tam rasyonellikten (klasik modelden) vazgeçmiştir. Olası tüm alternatifleri tarayıp en mükemmeli (optimumu) bulmak yerine, asgari şartları yerine getiren ilk seçeneği onaylamıştır. Bu yaklaşım, Herbert Simon tarafından ortaya atılan 'Kısıtlı Rasyonellik' modelinin merkezinde yer alan 'tatminkar' (satisficing) karar alma davranışının tam ve eksiksiz bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin karar verme sürecindeki adımlarının sıralamasını analiz etmek
Yöneticinin 'sorunu tanımlama -> kriterleri belirleme -> alternatifleri değerlendirme' sırasını izlediği görülmüştür. Bu, karar verme sürecinin standart teorik sıralamasına uygundur.
Sürecin hatalı işleyip işlemediğini tespit etmek için.
2
Metindeki karar verme kısıtlarını tespit etmek
Tam bilgiye ulaşmanın, tüm alternatifleri tespit etmenin imkânsız olduğu ve yöneticinin zaman/bütçe kısıtları altında hareket ettiği belirlenmiştir.
Hangi karar modelinin kullanıldığını (Klasik vs. Kısıtlı Rasyonellik) anlamak için.
3
Seçilen alternatifi modelin özellikleriyle eşleştirmek
Yöneticinin 'asgari standartları karşılayan ilk alternatifi' seçmesi, Herbert Simon'ın modelindeki 'tatminkar (satisficing) karar' kavramı ile birebir örtüşmektedir. Maksimizasyon veya optimum çözüm aranmamıştır.
Klasik modelin temel kavramları ile Kısıtlı Rasyonellik modelinin kavramlarını birbirinden kesin sınırlarla ayırmak için.

Anahtar Kavram

Herbert Simon'ın Kısıtlı Rasyonellik Modeli ve Karar Süreci Aşamaları
Bu soruyu puanla