Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖrgütleme Süreci ve Temel İlkeleri

Küresel çapta uçuş operasyonları yürüten ulusal bir havayolu şirketinde, "Uçuş Emniyeti ve Kalite Başkanlığı" geçmiş yıllarda yalnızca uçuş verilerini analiz ederek filo yöneticilerine tavsiye niteliğinde raporlar sunmaktaydı. Ancak 2026 yılında yürürlüğe giren yeni sivil havacılık regülasyonları gereği, bu başkanlığa; kritik bir emniyet ihlali tespit edildiğinde ilgili filo müdürünün onayına veya hiyerarşik silsileye başvurmaksızın uçuş ekibine doğrudan müdahale etme ve uçağın kalkışını tek taraflı olarak durdurma hakkı tanınmıştır.

Bu yeni yapısal düzenleme ile Uçuş Emniyeti ve Kalite Başkanlığının edindiği yetki türü ve bu durumun klasik örgütleme teorisinde potansiyel olarak zedelediği temel ilke aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A
    Kurmay Yetki — Yetki-Sorumluluk Denkliği
  2. B
    Komuta Yetkisi — İstisna İlkesi
  3. Fonksiyonel Yetki — Kumanda BirliğiCevap
  4. D
    Matris Bağımlılık — İş Bölümü ve Uzmanlaşma
  5. E
    Uzmanlık Gücü — Skaler Zincir

Cevap

Fonksiyonel Yetki — Kumanda Birliği eşleştirmesidir. Belirli bir uzmanlık alanında doğrudan emir verme veya operasyonu durdurma hakkı fonksiyonel yetkidir ve bu durum birden fazla merciden talimat alınmasına neden olduğu için kumanda birliği ilkesini zedeler.
Sorudaki vakada Emniyet Başkanlığının sahip olduğu yeni hak, kendi uzmanlık alanı (sivil havacılık emniyeti) ile sınırlı olmak kaydıyla, icracı hattaki personelin işini doğrudan durdurabilme hakkıdır. Yönetim biliminde bir kurmay veya uzmanlık biriminin, kendi alanıyla ilgili spesifik konularda diğer birimlerin astlarına hiyerarşiyi aşarak doğrudan talimat verebilmesine 'Fonksiyonel Yetki' denir. Bu durum, icracı personelin (uçuş ekibinin) hem kendi yöneticisinden (filo müdürü) hem de fonksiyonel yetki sahibinden (emniyet başkanlığı) talimat ve karar almasına yol açtığı için klasik yönetimdeki 'her astın tek bir üste bağlı olması' kuralını, yani 'Kumanda Birliği' ilkesini zedeler.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlığın geçmişteki ve mevcut durumundaki yetki sınırlarını analiz et.
Geçmişte sadece tavsiye verdiği için 'Kurmay Yetki'ye sahipti. Yeni durumda kendi uzmanlık alanıyla (emniyet) sınırlı olmak üzere icracı birimlere doğrudan müdahale edebilmektedir.
Yetki türünü belirlemek için birimin emir verme veya operasyonu durdurma kapasitesinin kapsamını anlamak gerekir.
2
Uzmanlık alanıyla sınırlı olan doğrudan müdahale hakkının yönetim bilimindeki karşılığını tanımla.
Kurmay birimlere, kendi uzmanlık alanlarındaki konularda komuta (hat) yöneticilerini atlayarak doğrudan alt kademelere talimat verme veya durdurma hakkı tanınması 'Fonksiyonel Yetki' olarak adlandırılır.
Kurmay yetki ile komuta yetkisi arasındaki hibrit yapıyı doğru sınıflandırmak içindir.
3
Fonksiyonel yetkinin klasik yönetim teorisinde hangi ilkeyle yapısal olarak çeliştiğini tespit et.
Uçuş ekibi, normal işleyişte Filo Müdürüne bağlıyken, emniyet konularında Emniyet Başkanlığından doğrudan talimat/durdurma kararı alır. Bir astın birden fazla üstten talimat alması 'Kumanda Birliği' (Emir Birliği) ilkesini ihlal eder.
Fonksiyonel yetkinin en önemli dezavantajı ve klasik teoride yarattığı temel yapısal sorun ikili emir komuta zinciri yaratmasıdır.

Anahtar Kavram

Örgütlerde Yetki Türleri ve Örgütleme İlkeleri
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütleme Süreci ve Temel İlkeleri

Bu konudan daha fazla soru