Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖrgütleme Süreci ve Temel İlkeleri

Bir bakanlığın 'Strateji Geliştirme Başkanlığı', normal işleyişinde ana hizmet birimlerine ve taşra teşkilatına yalnızca bütçeleme teknikleri ile stratejik planlama konularında uzmanlık desteği sunan ve rehberlik eden bir birimdir. Ancak yıl sonu bütçe kapanış döneminde ortaya çıkan acil ödenek krizini yönetebilmek amacıyla, Bakanlık makamının onayıyla Strateji Geliştirme Başkanına; 'yalnızca bütçe aktarımları ve harcama durdurma işlemleriyle sınırlı olmak kaydıyla' tüm taşra teşkilatı yöneticilerine silsileyi atlayarak doğrudan ve bağlayıcı talimat verme yetkisi tanınmıştır.

Buna göre, Strateji Geliştirme Başkanlığına tanınan bu istisnai yetkinin türü ve bu uygulamanın klasik örgütleme ilkeleri üzerinde yarattığı doğrudan yapısal etki aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. Fonksiyonel yetki – Kumanda (emir) birliği ilkesinin istisnası oluşmuştur.Cevap
  2. B
    Kurmay yetki – Skaler zincir (hiyerarşi) ilkesi pekiştirilmiştir.
  3. C
    Emir-komuta yetkisi – Kontrol (yönetim) alanı genişletilmiştir.
  4. D
    Fonksiyonel yetki – Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi ihlal edilmiştir.
  5. E
    Proje yetkisi – Merkezden yönetim (merkezileşme) zayıflatılmıştır.

Cevap

İlgili senaryoda tanınan yetki türü 'Fonksiyonel yetki' olup, bu durum 'Kumanda (emir) birliği ilkesinin istisnası oluşmuştur' şeklinde sonuçlanır.
Normal şartlarda uzmanlık ve danışmanlık sağlayan kurmay bir organa, sadece belirli bir faaliyet alanıyla (bütçe işlemleri) sınırlı olmak üzere doğrudan ve bağlayıcı talimat verme hakkı tanınması yönetim literatüründe 'fonksiyonel yetki' olarak adlandırılır. Bu yetki fiilen kullanıldığında, ast durumundaki yöneticiler hem kendi hiyerarşik amirlerinden hem de bu uzmanlık fonksiyonunun başındaki kişiden emir alabilecekleri bir konuma gelirler. Klasik yönetim yaklaşımında her astın sadece tek bir üste bağlı olmasını ve ondan emir almasını öngören kural 'kumanda (emir) birliği' ilkesidir. Fonksiyonel yetki kullanımı, doğası gereği birden fazla kaynaktan emir alınmasına yol açtığı için kumanda birliği ilkesinin en bilinen yapısal istisnasını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki birimin normal işlevini ve yeni tanınan yetkinin sınırlarını analiz etmek.
Birim normalde danışma (kurmay) organıdır, ancak belirli bir uzmanlık alanında (bütçe) bağlayıcı emir verme hakkı elde etmiştir.
Yetki türünü belirlemek için yetkinin kapsamı, niteliği ve sınırları saptanmalıdır.
2
Belirli bir uzmanlık alanıyla sınırlı olarak başka birimlere doğrudan emir verebilme durumunu yetki türleriyle eşleştirmek.
Bu tanım yönetim biliminde 'fonksiyonel yetki' kavramına tam olarak uymaktadır.
Kurmay yetki sadece tavsiye niteliğindedir; fonksiyonel yetki ise uzmanlık alanıyla sınırlı kalmak kaydıyla verilen fiili emir hakkıdır.
3
Fonksiyonel yetkinin klasik örgütleme ilkeleri üzerindeki doğrudan etkisini değerlendirmek.
Taşra yöneticileri, operasyonel işlerde kendi sıralı amirlerinden, bütçe konularında ise Strateji Geliştirme Başkanından emir almaya başladığı için tek ast-tek üst kuralı olan 'kumanda birliği' esnetilmiştir.
Uygulamadaki yönetsel değişikliklerin teorik ilkelere olan yapısal yansımasını (istisnaları) tespit etmek zorunludur.

Anahtar Kavram

Fonksiyonel Yetki ve Kumanda Birliği İlkesi İlişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütleme Süreci ve Temel İlkeleri

Bu konudan daha fazla soru