Bir kamu kurumu, işe alım sürecinde kullanmak üzere özel bir kişilik envanteri geliştirmiştir. İnsan kaynakları birimi, geliştirilen bu envanterin adayların 'stres toleransı', 'duygusal dayanıklılık' ve 'etik karar verme' gibi doğrudan gözlemlenemeyen soyut teorik özellikleri ne derece doğru ölçebildiğini kanıtlamak amacıyla psikolojik test uzmanlarıyla kapsamlı istatistiksel analizler gerçekleştirmiştir.
Diğer yandan, envanteri başarıyla geçen adaylarla yapılan mülakat aşamasında komisyon üyelerinden birinin; adayın mezun olduğu üniversiteyi baz alarak, "Bu ekolden mezun olanlar genellikle kuralcı ve esneklikten uzak olur." şeklindeki bir ön kabulle hareket ettiği ve adayın vaka analizindeki yenilikçi ve esnek çözüm önerilerini görmezden gelerek adaya düşük puan verdiği tespit edilmiştir.
Bu vakada; kişiliği oluşturan soyut özelliklerin test tarafından ölçülebilme derecesini ifade eden kavram ile mülakat üyesinin düştüğü algısal hata, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?
- Yapı geçerliliği – Stereotipleme (Kalıpyargı)Cevap
- BKapsam geçerliliği – Boynuz (Horn) etkisi
- CYordama geçerliliği – Hale (Halo) etkisi
- DGörünüş geçerliliği – Kontrast (Zıtlık) etkisi
- EEşzamanlı geçerlilik – Kendine benzetme yanılgısı
Cevap
*Not:* Sık karıştırılan mülakat hataları şu şekildedir:
| Mülakat Hatası | Odak Noktası | Vaka Örneği |
|---|---|---|
| Stereotipleme | Gruba ait özelliği bireye yansıtma | "O okuldan mezunsa kuralcıdır." |
| Boynuz Etkisi | Bireyin tek bir olumsuz özelliğini genele yayma | "Diksiyonu kötüyse, teknik bilgisi de yetersizdir." |
| Kontrast Etkisi | Bireyi bir önceki adayla kıyaslama | "Önceki aday çok kötüydü, bu aday harika görünüyor." |