Soru

Zorluk: ZorDarboğaz Analizi ve Kısıtlar Teorisi

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) bünyesindeki bir birimde, yeni ilaç ruhsatlandırma başvurularının değerlendirilmesi ardışık dört aşamada gerçekleştirilmektedir. Bu aşamaların mevcut durumu ve bir haftada tamamlanabilen maksimum dosya inceleme sayıları (kapasiteler) aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aşama Noİşlem AdıMevcut Kapasite (Dosya/Hafta)
IBaşvuru Dosyası Kayıt ve Ön Kontrol50
IIFarmakolojik Analiz ve Değerlendirme25
IIIKlinik Veri İncelemesi40
IVRuhsat Düzenleme ve Onay60

Süreç performansını artırmakla görevlendirilen bir yönetici, Kısıtlar Teorisi (TOC) yaklaşımını uyguladığını düşünerek sürece müdahale etmiştir. Yönetici, III. aşamada kullanılan analiz yazılımlarını güncelleyerek bu aşamanın kapasitesini haftada 5555 dosyaya, IV. aşamadaki bürokratik işlemleri dijitalleştirerek bu aşamanın kapasitesini haftada 8080 dosyaya çıkarmıştır.

Buna göre, Kısıtlar Teorisi prensipleri dikkate alındığında yöneticinin gerçekleştirdiği iyileştirmelerin sonucuna ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Sistemin asıl kısıtı olan "Farmakolojik Analiz ve Değerlendirme" aşamasına herhangi bir müdahalede bulunulmadığı için, yapılan bu iyileştirmeler sistemin toplam çıktısını artırmamış ve genel kapasite haftada 2525 dosyada kalmıştır.Cevap
  2. B
    Darboğaz dışındaki aşamalarda sağlanan bu kapasite artışları, sistemin genel etkinliğini doğrudan artırdığı için haftalık toplam dosya onay sayısı sağlanan iyileştirmeler oranında kademeli olarak yükselmiştir.
  3. C
    Klinik Veri İncelemesi aşamasındaki iyileştirmeyle birlikte sistemin teorik kapasite sınırı aşılmış ve yeni darboğaz ilk aşamaya kayarak genel kapasite haftada 5050 dosyaya yükselmiştir.
  4. D
    Süreçteki aşamaların iyileştirilmesiyle birimler arası iş yükü dengelenmiş ve sistemin haftalık kapasite kullanım oranı artarak ortalama kapasite olan 52,552,5 dosyaya ulaşmıştır.
  5. E
    Son aşama olan Ruhsat Düzenleme ve Onay aşamasının hızlandırılması, sistemdeki çekme (pull) etkisini güçlendirmiş ve genel üretim kapasitesini en hızlı istasyonun kapasitesi olan 8080 dosyaya eşitlemiştir.

Cevap

Sistemin genel kapasitesinin haftada 2525 dosyada kaldığını ve iyileştirmelerin toplam çıktıyı artırmadığını belirten seçenek doğrudur.
Kısıtlar Teorisi'nin (TOC) temel felsefesine göre, ardışık bir sürecin toplam çıktısını sistemin darboğazı (en dar kısıtı) belirler. Verilen süreçte en düşük kapasiteli aşama haftada 25 dosya ile II. aşama olan 'Farmakolojik Analiz ve Değerlendirme' aşamasıdır. Yönetici, sistemin darboğazı olmayan III. ve IV. aşamaların hızını artırmıştır. Darboğaz dışındaki bir kaynağın iyileştirilmesi sistemin toplam üretim hızını artırmaz; sadece o birimlerin atıl kalma süresini artırır veya darboğaz öncesinde gereksiz stok (yığılma) oluşturur. Kısıt aşaması olan II. aşamaya dokunulmadığı için sistemin genel kapasitesi haftada 25 dosya olarak kalmaya devam edecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Sistemin başlangıçtaki darboğazını (kısıtını) belirleme.
Farmakolojik Analiz ve Değerlendirme aşaması haftada 25 dosya ile en düşük kapasiteye sahip olduğundan sistemin darboğazıdır.
Ardışık işlem gören sistemlerde toplam kapasite, sistemin en yavaş aşamasının (kısıt) kapasitesine eşittir.
2
Yöneticinin yaptığı müdahalelerin darboğaza etkisini analiz etme.
III. aşama (40'tan 55'e) ve IV. aşama (60'tan 80'e) hızlandırılmıştır, ancak darboğaz olan II. aşamaya (25) hiçbir müdahale yapılmamıştır.
Kısıtlar Teorisine (TOC) göre, darboğaz olmayan istasyonlarda yapılan yerel iyileştirmeler sistemin toplam çıktısını artıramaz.
3
Sistemin son durumdaki genel kapasitesini değerlendirme.
Sistem kısıtı olan II. aşamanın hızı değişmediği için, sistemin genel kapasitesi hala haftada 25 dosyadır.
Darboğaz genişletilmediği sürece, sonrasındaki aşamaların ne kadar hızlı olduğunun bir önemi yoktur; kapasite fazlası atıl kalacaktır.

Anahtar Kavram

Darboğaz Analizi ve Kısıtların Sömürülmesi/Genişletilmesi Prensipleri
Bu soruyu puanla