Soru

Zorluk: Çok zorDış Çevre Analizi Teknikleri

Elektrikli araç batarya geri dönüşümü sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin yönetim kurulu, stratejik planlama dönemi öncesinde hazırlanan dış ve iç çevre denetim raporunu incelemektedir. Raporda stratejik öneme sahip şu dört bulgu öne çıkmaktadır:

I. Yeni yürürlüğe giren "Sıfır Atık ve Tehlikeli Madde Yönetmeliği" uyarınca, tesisin atık su arıtma altyapısının yüksek bir yatırım maliyetiyle revize edilmesinin zorunlu hale gelmesi.
II. Sektördeki geri dönüştürülmüş materyallerin en büyük alıcısı konumundaki uluslararası bir otomotiv devinin, kendi bünyesinde entegre bir batarya geri dönüşüm tesisi kurma kararı alması.
III. Katı hal (solid-state) batarya teknolojisinin ticarileşme sürecinin hızlanmasıyla birlikte, mevcut lityum-iyon batarya geri dönüşüm pazarının uzun vadeli karlılık potansiyelinin risk altına girmesi.
IV. İşletmenin kendi Ar-Ge departmanınca geliştirilen tescilli ayrıştırma teknolojisinin, rakiplerin kullandığı standart yöntemlere kıyasla %15 daha yüksek lityum elde etme verimliliği sağlaması.

Stratejik yönetim araçları (PESTEL, Porter'ın Beş Güç Modeli ve SWOT) çerçevesinde, bu bulguların analitik sınıflandırmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. II numaralı bulgu, Porter'ın endüstri analizi çerçevesinde alıcıların "geriye doğru entegrasyon" (backward integration) potansiyelini yansıtarak pazarlık güçlerini artıran yapısal bir dış çevre unsurudur.Cevap
  2. B
    I numaralı bulgu, işletmenin mevcut altyapısındaki yetersizliği vurguladığından, SWOT analizinin "zayıf yönler" (weakness) bileşeni altında sınıflandırılması gereken bir iç çevre faktörüdür.
  3. C
    III numaralı bulgu, Porter'ın modelinde "potansiyel rakiplerin (yeni girenlerin) tehdidi" bağlamında değerlendirilen ve mevcut endüstrinin giriş engellerini düşüren bir sektörel gelişmedir.
  4. D
    IV numaralı bulgu, endüstrideki yenilikçi bir yöntemi temsil ettiği için PESTEL analizinin "teknolojik çevre" boyutunda incelenmesi gereken makro düzeyde bir stratejik fırsattır.
  5. E
    I ve III numaralı bulgular, doğrudan işletmenin endüstriyel rekabet yapısını şekillendirdiği için yalnızca mikro (görev) çevre unsurları olarak kabul edilen ve işletme tarafından kontrol edilebilen değişkenlerdir.

Cevap

İkinci bulgu, Porter'ın endüstri analizi çerçevesinde alıcıların 'geriye doğru entegrasyon' potansiyelini yansıtarak pazarlık güçlerini artıran yapısal bir dış çevre unsurudur.
Porter'ın Beş Güç Modeline göre, alıcı konumundaki işletmelerin ürünü bizzat üretmeye başlaması (geriye doğru entegrasyon/backward integration) stratejisi, tedarikçiler üzerindeki pazarlık gücünü maksimize eden dışsal bir faktördür. Vakadaki otomotiv devinin kendi geri dönüşüm tesisini kurma kararı tam olarak bu teorik kavrama karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki bulguların kaynaklarını (İç Çevre vs. Dış Çevre) tespit etmek
I, II ve III numaralı bulgular işletmenin dışından kaynaklanan (Dış Çevre) unsurlardır. IV numaralı bulgu ise işletmenin kendi yarattığı tescilli bir güçtür (İç Çevre).
SWOT ve PESTEL analizlerinin sağlıklı yapılabilmesi için analiz sınırlarının doğru çizilmesi şarttır.
2
Dış çevre unsurlarını alt modeller (Makro PESTEL vs. Mikro Porter) çerçevesinde alt sınıflara ayırmak
I: PESTEL'in Politik/Yasal boyutu (Tehdit). II: Porter'ın Alıcıların Pazarlık Gücü boyutu. III: Porter'ın İkame Tehdidi ve PESTEL'in Teknolojik boyutu.
Stratejik hamlelerin kaynağını teorik bir zemine oturtmak için alt analizlerin ayrıştırılması gerekir.
3
Seçeneklerdeki teorik iddiaları kontrol etmek
B, C, D ve E seçenekleri iç-dış çevre ayrımında veya tehdit türlerinde kavramsal hatalar yapmaktadır. Yalnızca otomotiv devinin (alıcının) geriye doğru entegrasyon analizini içeren seçenek doğru önermedir.
Müşterilerin sektörün üretim zincirinde kendi tedarikçileri konumuna gelme yönelimi (geriye entegrasyon), Porter modeline göre onların pazarlık gücünü yükselten temel faktördür.

Anahtar Kavram

İç-Dış Çevre Sınırları ve Porter'ın Beş Güç Analizi
Bu soruyu puanla