Soru

Zorluk: Çok zorTolerans (Pay) Belirleme ve Standart Zaman Hesaplama

Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii A.Ş. (TÜRASAŞ) fabrikasında, yeni nesil elektrikli lokomotiflerin cer motoru sargı yalıtım işlemi için bir iş etüdü çalışması yürütülmektedir.

Yapılan zaman etüdü gözlemleri sonucunda, bir çevrim için ortalama gözlenen zaman 36 dakika olarak ölçülmüş ve işçinin çalışma temposu (performans değerlendirme faktörü) %125 olarak takdir edilmiştir.

İşletmede günlük standart mesai süresi 480 dakikadır. İş etüdü uzmanları, işleme eklenecek toleransları (payları) şu şekilde belirlemiştir:

* Kişisel ihtiyaç payı: Toplam mesai süresi içinde günlük 30 dakika
* Kaçınılmaz gecikme payı: Toplam mesai süresi içinde günlük 50 dakika
* Yorgunluk payı: İşlemin normal zamanının %5'i

Verilen bu bilgilere göre, söz konusu sargı yalıtım işleminin standart zamanı kaç dakikadır?

  1. A
    45,00
  2. B
    54,00
  3. C
    54,75
  4. 56,25Cevap
  5. E
    60,00

Cevap

56,25 değeri işlemin standart zamanıdır.
Verilen soruda standart zaman hesabı için birden fazla aşama gerekmektedir. İlk olarak normal zaman 36×1,25=4536 \times 1,25 = 45 dakika olarak bulunur. Toleransların hesaplanmasında kritik nokta, mesai süresi bazında verilen payların (30 dk kişisel + 50 dk gecikme = 80 dk) normal zamanın bir yüzdesine dönüştürülmesidir. Bu dönüşüm Pay/(ToplamMesaiPay)Pay / (Toplam Mesai - Pay) formülü ile 80/(48080)=80 / (480 - 80) = %20 olarak bulunur. Yorgunluk payı ise doğrudan normal zamanın %5'i olarak verildiğinden formüle sokulmaz ve bu orana eklenir. Toplam uygulanacak pay oranı %20 + %5 = %25'tir. Standart Zaman, 45×1,25=56,2545 \times 1,25 = 56,25 dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal Zamanın Hesaplanması
Normal Zaman(NZ)=Go¨zlenen Zaman×Tempo Fakto¨ru¨=36×1,25=45 dakikaNormal\ Zaman (NZ) = Gözlenen\ Zaman \times Tempo\ Faktörü = 36 \times 1,25 = 45\ dakika
Standart zaman hesaplamalarına geçebilmek için öncelikle operatörün hızından bağımsız olan temel süre bulunmalıdır.
2
Mesai Süresi Üzerinden Verilen Payların Orana Çevrilmesi
Toplam Mesai Payı = 30 dk (Kişisel) + 50 dk (Gecikme) = 80 dk.
Pay Oranı=Toplam PayMesai Su¨resiToplam Pay=8048080=80400=%20Pay\ Oranı = \frac{Toplam\ Pay}{Mesai\ Süresi - Toplam\ Pay} = \frac{80}{480 - 80} = \frac{80}{400} = \%20
Mesai süresi üzerinden verilen dakikalar doğrudan normal zamana eklenemez. Çalışılan gerçek zamana (480-80) oranlanarak 'normal zamanın yüzdesi' cinsine dönüştürülmesi gerekir.
3
Toplam Pay (Tolerans) Oranının Belirlenmesi
Toplam Pay Oranı = Mesai bazlı hesaplanan pay (%20) + Doğrudan normal zaman üzerinden verilen yorgunluk payı (%5) = %25 (0,25)
Normal zaman üzerine eklenecek nihai katsayıyı bulmak için tüm paylar aynı tabana (normal zaman yüzdesine) getirilip toplanmalıdır.
4
Standart Zamanın Hesaplanması
Standart Zaman=Normal Zaman×(1+Toplam Pay Oranı)=45×(1+0,25)=45×1,25=56,25 dakikaStandart\ Zaman = Normal\ Zaman \times (1 + Toplam\ Pay\ Oranı) = 45 \times (1 + 0,25) = 45 \times 1,25 = 56,25\ dakika
Elde edilen tüm tolerans (pay) gereksinimleri normal zamana ilave edilerek, bir işin standart koşullarda yapılması gereken nihai süre bulunur.

Anahtar Kavram

Tolerans (Pay) Belirleme ve Standart Zaman Hesaplama
Bu soruyu puanla