Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİşe Alım ve Seçim Süreci

Bir kamu kurumunun uzman yardımcılığı giriş sınavı sürecinde aşağıdaki iki bulgu raporlanmıştır:

I. Bulguda: Adaylara uygulanan genel yetenek testinin 'test-tekrar test' güvenilirlik katsayısı 0,910,91 olarak hesaplanmıştır. Buna karşın, testten yüksek puan alarak kurumda göreve başlayan uzman yardımcılarının ilk üç yıllık performans değerlendirme notları ile sınav puanları arasındaki korelasyon katsayısı r=0,14r = 0,14 düzeyinde kalmış ve bu ilişki istatistiksel açıdan anlamsız bulunmuştur.

II. Bulguda: Yapılandırılmış mülakat aşamasında bir komisyon üyesinin, adayın diksiyonunun akıcılığından ve dış görünüşünün profesyonelliğinden aşırı derecede etkilenerek; adayın analitik düşünme, mevzuat bilgisi ve stres yönetimi gibi birbirinden tamamen bağımsız diğer değerlendirme kriterlerine de tam puan verdiği tespit edilmiştir.

İşe alım ve seçim sürecine ilişkin bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, ölçüm aracının nitelikleri ve mülakattaki değerlendirici hatası hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. I. bulgu, kullanılan testin güvenilirliğinin yüksek ancak yordama geçerliliğinin düşük olduğunu gösterirken; II. bulguda değerlendirici 'hale etkisi' (halo effect) yanılgısına düşmüştür.Cevap
  2. B
    I. bulgu, testin kapsam geçerliliğinin yüksek ancak iç tutarlılık katsayısının yetersiz olduğunu kanıtlarken; II. bulguda komisyon üyesi 'stereotipleme' (kalıpyargı) hatası yapmıştır.
  3. C
    I. bulgu, ölçüm aracının yapı geçerliliğinin düşük ancak eşzamanlı geçerliliğinin yüksek olduğunu gösterirken; II. bulguda değerlendirici 'kontrast (zıtlık) etkisi'ne maruz kalmıştır.
  4. D
    I. bulgu, testin iç tutarlılığının ve yordama geçerliliğinin eşzamanlı olarak hedeflenen düzeyde olduğunu doğrularken; II. bulguda 'merkezi eğilim' hatasının tipik bir örneği sergilenmiştir.
  5. E
    I. bulgu, sınavın görünüş geçerliliğinin tatminkar düzeyde ancak zaman içindeki güvenilirliğinin zayıf olduğunu işaret ederken; II. bulguda 'yakın zaman etkisi' (recency effect) gözlemlenmiştir.

Cevap

Testin güvenilirliğinin yüksek ancak yordama geçerliliğinin düşük olduğunu belirten ve algısal hata olarak hale etkisini işaret eden seçenek doğru cevaptır.
Test-tekrar test katsayısının 0,910,91 gibi yüksek bir değere sahip olması, ölçüm aracının zaman içindeki kararlılığını yani 'güvenilirliğinin' yüksek olduğunu gösterir. Buna karşılık, işe giriş testi puanları ile ileriki yıllardaki iş performansı arasında anlamlı bir ilişki kurulamaması (r=0,14r = 0,14), testin adayın gelecekteki başarısını tahmin etme gücünün, yani 'yordama geçerliliğinin' yetersiz olduğunu kanıtlar. Mülakat aşamasında ise komisyon üyesinin adayın yalnızca diksiyon ve görünüş gibi olumlu bir özelliğinin etkisi altında kalarak, adayı analitik düşünme gibi diğer bağımsız boyutlarda da mükemmel olarak değerlendirmesi, tipik bir 'hale etkisi' (halo effect) algısal hatasıdır. İki durumu da hatasız aktaran ifade doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
I. bulgudaki psikometrik özellikleri analiz etmek
Test-tekrar test katsayısının yüksek (0,910,91) olması, ölçüm aracının tutarlı ölçüm yaptığını (güvenilirliğinin yüksek olduğunu) gösterir. Korelasyonun anlamsız ve düşük (0,140,14) olması ise testin iş performansını öngöremediğini (yordama geçerliliğinin düşük olduğunu) kanıtlar.
Bir seçim testinin amacı adayların gelecekteki iş başarılarını tahmin etmektir; bu özellik doğrudan yordama geçerliliğine karşılık gelir.
2
II. bulgudaki mülakat değerlendirme hatasını tespit etmek
Adayın diksiyonu ve profesyonel görünümü gibi tek bir spesifik olumlu özelliğinin, komisyon üyesinin gözünü boyayarak adayın diğer tüm bağımsız özelliklerini de olumlu değerlendirmesine yol açtığı belirlenir. Bu algısal sapma literatürde 'hale etkisi' (halo effect) olarak adlandırılır.
Bireyin tek bir olumlu yönünden yola çıkarak o kişinin tamamıyla mükemmel olduğu yanılgısına düşmek hale etkisinin klasik bir tanımıdır.
3
Her iki tespiti de doğru şekilde içeren seçeneği eşleştirmek
I. bulgu için 'yüksek güvenilirlik ve düşük yordama geçerliliği', II. bulgu için ise 'hale etkisi' ifadelerinin birlikte yer aldığı değerlendirme tespit edilir.
Vakadaki iki ayrı sürecin değerlendirilmesinin aynı anda doğru olduğu ifadeyi bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

İşe Alım Sürecinde Test Geçerliliği/Güvenilirliği ve Mülakat Hataları
Bu soruyu puanla

Konular

İşe Alım ve Seçim Süreci

Bu konudan daha fazla soru