Soru

Zorluk: ZorKapasite Kullanım Oranı ve Verimlilik Ölçümü

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren bir vagon bakım ve onarım merkezinin yıllık faaliyet verileri incelenmiştir. Tesisin 77 gün 2424 saat hiç durmaksızın çalışması durumunda ulaşabileceği maksimum onarım kapasitesi yıllık 5.0005.000 vagon olarak hesaplanmıştır. Ancak yasal çalışma süreleri, personel molaları, resmi tatiller ve makinelerin planlı periyodik bakımları dikkate alındığında tesisin ulaşması beklenen en yüksek onarım hacmi yıllık 4.0004.000 vagon olarak belirlenmiştir.

İlgili yılın sonunda, tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar ve iş gücü devamsızlıkları gibi beklenmeyen durumlar nedeniyle merkezde toplam 3.2003.200 vagonun bakım ve onarımı tamamlanabilmiştir.

Buna göre, bu vagon bakım ve onarım merkezinin ilgili yıla ait kapasite kullanım oranı ve sistem etkinliği sırasıyla yüzde kaçtır?

  1. %64\%64 ve %80\%80Cevap
  2. B
    %80\%80 ve %64\%64
  3. C
    %80\%80 ve %125\%125
  4. D
    %156,25\%156,25 ve %125\%125
  5. E
    %64\%64 ve %125\%125

Cevap

%64\%64 ve %80\%80 değerlerini veren seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte hesaplamalar formüllerin aslına uygun olarak yapılmıştır. Kapasite Kullanım Oranı, gerçekleşen üretimin teorik (tasarım) kapasiteye oranıdır (3.200/5.000=%643.200 / 5.000 = \%64). Sistem etkinliği ise gerçekleşen üretimin efektif (pratik) kapasiteye oranıdır (3.200/4.000=%803.200 / 4.000 = \%80).

Adım Adım Çözüm

1
Verilen kapasite türlerini ve miktarlarını tanımlama.
Teorik (Tasarım) Kapasite = 5.0005.000, Efektif (Pratik) Kapasite = 4.0004.000, Fiili (Gerçekleşen) Üretim = 3.2003.200.
Hesaplamalarda hangi değerin pay, hangisinin payda olacağını belirlemek için kavramların ayrıştırılması gerekir.
2
Kapasite Kullanım Oranını hesaplama.
KKO = Fiili U¨retimTeorik Kapasite=3.2005.000=0,64=%64\frac{\text{Fiili Üretim}}{\text{Teorik Kapasite}} = \frac{3.200}{5.000} = 0,64 = \%64
Kapasite kullanım oranı, gerçekleşen üretimin, sistemin tasarlanan maksimum teorik kapasitesine bölünmesiyle bulunur.
3
Sistem Etkinliğini hesaplama.
Etkinlik = Fiili U¨retimEfektif Kapasite=3.2004.000=0,80=%80\frac{\text{Fiili Üretim}}{\text{Efektif Kapasite}} = \frac{3.200}{4.000} = 0,80 = \%80
Etkinlik, fiili üretimin, mevcut kısıtlar altında ulaşılması beklenen efektif (pratik) kapasiteye ne ölçüde yaklaştığını gösterir.

Anahtar Kavram

Tesis kapasite türleri (Teorik, Efektif, Fiili) ile performans ölçütlerinin (Kapasite Kullanım Oranı ve Sistem Etkinliği) formülsel olarak hesaplanması.
Bu soruyu puanla