Examkin

Soru

Zorluk: ZorKapasite Kullanım Oranı ve Verimlilik Ölçümü

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğüne bağlı bir içme suyu arıtma ve pompalama tesisinin kapasite kullanım değerleri analiz edilmektedir. Tesisin proje tasarımında, yılda 250250 gün ve günde 2424 saat esasına göre çalışarak saatte 2525 ton su arıtması öngörülmüştür.

Ancak tesisin standart işletme prosedürlerine göre; yıllık planlı ağır bakımlar için 4040 gün tesisin kapalı kalması, ayrıca faal olunan günlerde rutin filtre temizliği ve vardiya değişimleri için günlük 44 saatlik sistem duruşu yapılması zorunludur.

İlgili faaliyet yılında, bölgede yaşanan beklenmeyen kuraklık ve dış şebeke arızaları nedeniyle tesiste fiilen toplam 84.00084.000 ton su arıtılabilmiştir.

Buna göre, tesisin teorik (tasarım) kapasite kullanım oranı ve sistem etkinliği sırasıyla yüzde kaçtır?

  1. %56\%56 ve %80\%80Cevap
  2. B
    %80\%80 ve %56\%56
  3. C
    %70\%70 ve %80\%80
  4. D
    %56\%56 ve %125\%125
  5. E
    %80\%80 ve %70\%70

Cevap

Tesisin teorik kapasite kullanım oranı %56, sistem etkinliği ise %80 olarak hesaplanmıştır.
Verilen senaryoda teorik kapasite, ideal şartlardaki maksimum üretimdir ve 250×24×25=150.000250 \times 24 \times 25 = 150.000 ton olarak bulunur. Pratik (etkili) kapasite, planlı olağan duruşlar düşüldükten sonraki ulaşılabilir maksimum üretimdir ve 210 gu¨n×20 saat×25=105.000210 \text{ gün} \times 20 \text{ saat} \times 25 = 105.000 ton olarak hesaplanır. Beklenmeyen olaylar sonucu gerçekleşen (fiili) üretim ise 84.00084.000 tondur. Teorik kapasite kullanım oranı = Fiili Üretim / Teorik Kapasite formülüyle 84.000/150.000=%5684.000 / 150.000 = \%56 bulunur. Sistem etkinliği ise = Fiili Üretim / Pratik Kapasite formülüyle 84.000/105.000=%8084.000 / 105.000 = \%80 şeklinde hesaplanır. Doğru oranlar sırasıyla %56\%56 ve %80\%80'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Teorik (tasarım) kapasitenin hesaplanması
150.000150.000 ton/yıl
Tesisin hiçbir kısıt ve planlı duruş olmadan tam zamanlı çalışması durumu: 250 gu¨n×24 saat×25 ton/saat=150.000250 \text{ gün} \times 24 \text{ saat} \times 25 \text{ ton/saat} = 150.000 ton.
2
Pratik (etkili) kapasitenin hesaplanması
105.000105.000 ton/yıl
Planlı bakımlar ve rutin duruşların düşülerek ulaşılabilir kapasitenin bulunması: (250−40) gu¨n×(24−4) saat×25 ton/saat=210×20×25=105.000(250 - 40) \text{ gün} \times (24 - 4) \text{ saat} \times 25 \text{ ton/saat} = 210 \times 20 \times 25 = 105.000 ton.
3
Teorik kapasite kullanım oranının bulunması
%56\%56
Fiili (gerçekleşen) üretimin teorik kapasiteye oranlanması: 84.000/150.000=0,5684.000 / 150.000 = 0,56 (Yani %56\%56).
4
Sistem etkinliğinin (randıman) bulunması
%80\%80
Fiili (gerçekleşen) üretimin pratik kapasiteye oranlanması: 84.000/105.000=0,8084.000 / 105.000 = 0,80 (Yani %80\%80).

Anahtar Kavram

Kapasite Kullanım Oranı ve Sistem Etkinliği Hesaplamaları
Bu soruyu puanla

Konular

Kapasite Kullanım Oranı ve Verimlilik Ölçümü

Bu konudan daha fazla soru